oistros

Ζώντας σε μία διαρκή Πρωταπριλιά !!!

2012-01-30T10:53:00.008+02:00

Το χαρτάκι στην πόρτα ήταν κολλημένο πρόχειρα. Το 'βλεπες να γέρνει.
"Θα επιστρέψω όταν συνέλθουμε" έγραφε.
Ξαφνιάστηκα। Στις διαδρομές μου συνήθισα να συναντώ "ενοικιάζεται" και "πωλείται. Αυτό όμως με αποσυντόνισε εντελώς. Κατέγραφα συνειρμικά πότε εννοούσε πως θα επιστρέψει:
- Όταν η Άνγκελα θα πάψει να παίζει τον Αδόλφο με φουστάνια?
- Όταν ο Μιχαλάκης θα στρωθεί να διαβάσει το μνημόνιο?
- Όταν ο Λουκάς θα καταλάβει πως δεν διοικεί Τράπεζα αλλά χώρα?
- Όταν ο Γιωργάκης κι η παρέα του σταματήσουν τις αλητείες?
- Όταν ο Ευάγγελος θεωρήσει αντίφαση να ομιλεί για παραλείψεις?
- Όταν ο Αντωνάκης εμπεδώσει πως "είναι κι αυτός στο ΚΟΤΕΡΟ"?
- Όταν οι ... ανεκδιήγητοι που δεν εκλέξαμε πάψουν να κατέχουν θώκους και χαρτοφυλάκια?
- 'Οταν όλοι αυτοί που ζητούν θυσίες συναιστανθούν που κατάντησαν την χώρα και τη ζωή μας?
- Όταν οι γέροντες δεν θα επαιτούν στις λαϊκές δικαίωμα στα περισσεύματα?
- Όταν τα νιάτα δεν θα ψάχνουν διαβατήριο για να ελπίσουν στο αύριο?
- Όταν τα παγκάκια θα φιλοξενήσουν ξανά ζευγάρια κι όχι άστεγους?
- Όταν βρούμε πάλι κέφι να αντικρύσουμε τη νέα μέρα?
- Όταν θα συνέλθουμε। Τότε μάλλον εννοούσε πως θα επιστρέψει। Κι εκείνος κι όλοι μας।
Υ।Γ। Η κάτωθι υπογεγραμμένη με πλήρη γνώση όλων των συνεπειών του νόμου δεν θέλω άλλα αφ€ντικά στο κεφάλι μου. Δεν θέλω €πίτροπους, τραπ€ζίτες, πολιτικάντηδες, λοιμασμένους και υποκινούμενους. Δεν θέλω δημολόγους προβοκάτορες και τηλετρομοκράτες. Δεν θέλω €ντεταλμένους α-ψήφιστους κουμανταδόρους. Δεν θέλω ασεβείς και ανιστόρητους καγκελάριους που €παναλαμβάνουν την ιστορία ως φάρσα. Δεν θέλω άλλο ... καναπέ κι άλλη σιωπή।
http://youtu.be/FcIm3uB2kTA

Σου έτυχε ποτέ ???

2009-05-08T12:10:00.002+03:00

Ωραίο πράγμα οι απορίες. Μου θυμίζουν πως δεν έχουμε ακόμη απαντήσεις σε όλα !!!
Λοιπόν, σου έτυχε ποτέ να επιμένει ο έμπορος να σου χαρίσει την πραμάτεια του???
Σου έτυχε ποτέ να ρωτάς "που πέφτει, φίλε, η οδός Πλαστήρα???" κι ο "φίλος" να απαντά γελαστά "ακολούθα με"???
Σου έτυχε ποτέ ο φαρμακοποιός να μην έχει ρέστα από 50 €, για λογαριασμό μόλις 4 € και να σου λέει "πάρτο κι όταν ξαναπεράσεις"???
Ε λοιπόν εμένα μου έτυχαν όλα μαζί σε μία μέρα. Και μου θύμισαν πως υπάρχουν κάτι τόποι που η ανθρωπιά ακόμη έχει νόημα. Και δεν ξενιτεύτηκα καν. Απλά μέχρι τον Άγιο Νικόλαο πήγα :)

Θεοί και ... Δαίμονες

2009-02-26T13:40:00.004+02:00

Τον Θεό μου (!) τον ήθελα πάντα σπλαχνικό. Καλύτερό μου. Να στέκει πάνω από όσα με μικραίνουν και να χαμογελά στοργικά. Να μου θυμίζει πως κι εκείνος ψιθύρισε κάποτε ένα "απελθέτω" όταν στριμώχτηκε στη σάρκα μου και κοινώνησε τα πάθη μου.
Τ' όνομα Του δεν με νοιάζει. Μπορώ κάλλιστα να τον λέω Μωάμεθ, Χριστό ή Αλλάχ. Δεν με νοιάζει επίσης το χρώμα και η γλώσσα που διαλέγει. Να 'ναι καλύτερός μου μόνο. Αλλιώς ελπίδα δεν έχω.

Η φωτογραφία με σόκαρε όσο στόχευε! Κι η λεζάντα της έλεγε τα εξής:
Ένα 8χρονο(!) παιδί πιάστηκε σε μία αγορά στο Ιράν να κλέβει ψωμί! Στο όνομα του Ισλάμ το παιδί πρέπει να τιμωρηθεί: ένα αυτοκίνητο θα πατήσει το χεράκι του! Θα χάσει για πάντα τη δυνατότητα να ξαναχρησιμοποιήσει το χέρι του. Είναι αυτή θρησκεία ειρήνης και αγάπης; Καμία θρησκεία δε μπορεί ποτέ να δικαιολογήσει τέτοια αποτρόπαια εγκλήματα!

Κι όμως, σκέφτομαι. Τα μεγαλύτερά της εγκλήματα η ανθρωπότητα τα φόρτωσε στις πλάτες των Θεών της. Κι εκείνοι ευτυχώς αντέχουν ακόμη.

"Ετσά θα το λαλούμε εμείς κι ας γίνει πάλι Αρκάδι"

2009-02-04T14:59:00.004+02:00

Έχοντας -ομολογουμένως- καταναλώσει αρκετές θεωρίες συνομωσίας στην οθόνη κι έχοντας παρακολουθήσει αρκετό κομμάτι σχεδιασμών αγροτικής πολιτικής στις Βρυξέλλες, καταλήγω εμμονικά σχεδόν στο συμπέρασμα πως προ ετών κάποιος ιθύνων νους σχεδίαζε εμπειρικά και αριθμοσκυφτούλικα πως θα κατανείμει την πίτα των ευρωπαϊκής παραγωγής και των πελατών της.
Υποψιάζομαι μάλιστα (τύφλα να 'χει ο Σέρλοκ Χόλμς) πως ήταν μάλλον γερμανοτραφής ή έστω Βρετανός και σκέφτηκε πως αφού ο τόπος του εισάγει ζαρζαβατικά από τους γείτονες καλό θα ήταν να τους αφήσει να τρώγονται ποιός θα του τα πουλήσει φθηνότερα. Πώς αλλιώς να εξηγήσω το γεγονός ότι τα κύρια επιδοτούμενα προϊόντα Γαλλίας, Ιταλίας, Ισπανίας, Ελλάδας και Τουρκίας είναι παρεμφερή; Κι ίσως να μην είχα μπει στον κόπο να τα σκέφτομαι όλα αυτά αν ζούσα στο Μπορντώ της Γαλλίας κι είχα εξασφαλίσει καλοπληρωμένο αντίτιμο για την φετεινή σοδειά του κρασιού. Ίσως πάλι να μην τα σκεφτόμουν ακόμη κι αν ζούσα στον τόπο του Μπερλουσκόνι, αφού το λαδάκι μου θα 'ταν πρώτο σε εξαγωγές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά και στην .. Ιθπανία να ζούσα πάλι "ζαμάν φου" θα 'λεγα, γιατί όσο να 'ναι "τρεις το λάδι, τρεις το ξύδι, στα λεφτά μας είμαστε".

Η ευτυχοδυστυχία μου όμως είναι πως ζω στην Κρήτη. Σ' αυτόν τον τόπο που πέφτει μακριά από την Αθήνα του Χατζηγάκη (κοτζάμ Αιγαίο και που να τρέχεις) μ' αυτούς τους ταλαίπωρους μαυροπουκαμισάδες που απολαύσατε στις οθόνες σας αυτή την εβδομάδα. Το κύριο πρόβλημά του είναι πως καίτοι νησί έχει τα χαρακτηριστικά .. ηπείρου. Να κάτι οροσειρές καταμεσής, να κάτι πεδιάδες εκτεθειμένες στους αέρηδες από την άλλη, να και μία περιμετρική πανέμορφη παραθαλάσσια ζώνη.
Ευλογημένος τόπος, δε λέω; Αλλά πως να ζήσεις; Ή "γκαρσόνι της Ευρώπης" (που λεγε ο προφήτης ... Σκουλάς προ δεκαετιών) ή καλλιεργητής. Κι όσα χρόνια τα "γκαρσόνια" είχαν πέραση όλοι είμασταν ευτυχισμένοι, όπως στα παραμύθια. Ζούσαμε εμείς καλά κι οι τουρίστες μας καλύτερα. Τώρα όμως που ο γερμανός στοίβιασε τις Mercedes και δεν βρίσκει αγοραστή κι ο Βρετανός σκέφτεται να κάνει το City .. american bar, μας έπιασε κι εμάς η πιλάλα. Διότι όσο βάζαμε κολώνια ζιβανσί και στα ποδάρια μας και παριστάναμε τους ξενοδόχους, ο πελάτης το τρωγε το παραμύθι αμάσητο. Όχι πως δεν έβλεπε ο καψερός πως δεν είχαμε υποδομές. Το βλεπε, αλλά σου λεγε "sea, sun, sex" να 'χει και δεν βαριέσαι. Έλα όμως που όλα τα ωραία κρατάνε λίγο. Κι όταν η Μέρκελ αρχίζει να σου λέει "κάνε κράτει" εννοεί "να κάτσεις σπίτι, να αράξεις σπίτι".
Κι επειδή ο Γερμανός, είναι Γερμανός και την πειθαρχία την έχει ευαγγέλιο, βρεθήκαμε κι εμείς εις θέσιν δεινοτάτη. Και κάπως έτσι στις μικρές αγγελίες μας το "πωλούνται 50 στρέμματα σε εξαιρετικού φυσικού κάλλους περιοχή, κατάλληλα για ξενοδοχείο" το αλλάξαμε σε "πωλείται αγροτεμάχιο λαστιχομένο και άμεσα καλλιεργήσιμο". Επιστρέψαμε λοιπόν, ως διορατικοί άνθρωποι στη φύση κι αρχίσαμε να φυτεύουμε ελίτσες και αμπελάκια. Όχι απερίσκεπτα. Είναι οι μόνες καλλιέργειες που μας επιτρέπει η ΚΑΠ(α) των Βρυξελλών. Και θα ζούσαμε πάλι ως μπέηδες αν εκείνος ο νοσηρός εγκέφαλος προ ετών δεν μας είχε σκάψει το λάκκο. Διότι το λάδι μας είναι καλότατο αλλά το πουλάμε στους .. Ιταλούς, που με την σειρά τους το πουλάνε στους λοιπούς εταίρους. Κι όσο να πεις μία μίζα για τον κόπο τους την θέλουνε. Κι ως γνωστόν όταν ο αγοραστής ζορίζεται ο μεσάζων μετακυλεί το πρόβλημα στον παραγωγό. Αποτέλεσμα: Κόστος παραγωγής για ένα λίτρο ελαιολάδου στην Κρήτη (σύμφωνα με μελέτη του ΕΘΙΑΓΕ) 2,20 ευρουλάκια. Τιμή πώλησης παραγωγού στις Ενώσεις του 1,80-2 Ευρουλάκια. Τιμή στον τελικό καταναλωτή 4-6 Ευρουλάρες. Παλιοκατάσταση!

Αλλά και με το κρασί δεν τα πολυκαταφέραμε. Εμείς παραδοσιακά το πίναμε μεταξύ μας και το πουλούσαμε και στους συντέκνους μας αλλά ξαφνικά εκείνος ο νοσηρός εγκέφαλος-που λέγαμε- λύσσαξε να μας εκσυγχρονίσει. Μας έδωσε μία ύποπτη επιδότηση να ξεπατώσουμε τις ντόπιες ποικιλίες και μετά μας έφερε αμερικάνικα κλήμματα, που αρρώστησαν από κάθε λογής φυλλοξήρα. Αργότερα μας έφτιαξε και τον ΕΛΓΑ (Ελληνικό Λογαριασμό Γεωργικών Ασφαλίσεων) για να μας αποζημιώνει τις ζημιές μας (όσο θέλει). Κι επειδή η πενία τέχνας κατεργάζεται, μας έφτιαξε και τον ΟΠΕΚΕΠΕ (κανείς δεν θυμάται τι σημαίνει κι αν σας το πω δεν θα το πιστέψετε -Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων-) και μας αποτελείωσε. Το πρόβλημά μας πια είναι πως το κρασί δεν το πίνουμε παρεϊστικα αλλά απαιτούμε να το εξάγουμε. Μόνο που οι Γάλλοι στρογγυλοκάθισαν στην πρώτη θέση κι όλο γελάνε με τα χάλια μας.
Απογοητευμένοι καθώς είμαστε αλλά .. μονίμως διορατικοί, εκμεταλλευτήκαμε τα αμπέλια μας αλλιώς. Τα κάναμε σταφίδα. Έτσι αισίως έχουμε στις αποθήκες της ΚΣΟΣ (Κοινοπραξία Συνεταιριστικών Οργανώσεων Σουλτανίνας) σταφίδα για να φτιάξει ωραιότατα κέηκ όλος ο πλανήτης. Μόνο που κανείς δεν την θέλει και προτιμούν όλοι την τούρκικη που είναι φθηνότερη. Κι η ταλαίπωρη η ΚΣΟΣ σκέφτεται να πουλήσει το μοναδικό της ακίνητο στο Κολωνάκι μπας και επιβιώσει για να μαζέψει κι άλλη σταφίδα και να την ντανιάσει στις αποθήκες της (δεν έχει αλλά θα νοικιάσει κι άλλες) σε περίπτωση που θέλουν κι άλλοι πλανήτες να φτιάξουν κέηκ.

Ακόμη κι οι συντοπίτες μας στο Μυλοπόταμο που χρόνια πριν .. ανθίστηκαν την κατάσταση και το 'ριξαν στην μονοκαλλιέργεια του χασίς, αντιμετωπίζουν κρίση. Το προϊόν είχε κατακτήσει την Ολλανδική αγορά χωρίς ιδιαίτερη διαφημιστική δαπάνη, αλλά η ΚΑΠ δεν το προέβλεπε κι έτσι .. αναδιαρθρώθηκε πάραυτα.

Κατόπιν τούτου εμείς εδώ ή θα φάμε ο ένας τον άλλον ή που και που θα παίρνουμε τα "τεράστια" τρακτέρ μας και θα κάνουμε απόβαση στον Πειραιά για να μας φιλεύει κανένα σάντουιτς ο κ. Μίχας και να ξεγελάμε προσωρινά την πείνα μας.

Υ.Γ. Το ποστάριον είναι απολογητικό και επιχειρεί να απαντήσει στο αγωνιώδες ερώτημα που συγκλονίζει το πανελλήνιο (όπως λέει η κα Τρέμη) "Μα, τι θέλουν πια κι οι κρητικοί;"

Koλίγα γιός ...

2009-01-21T13:34:00.002+02:00

Ως γόνος αστικής οικογενείας δεν καυχιέμαι πως "ζυμώθηκα" ιδιαίτερα με τη γη. Ο επαγγελματικός μου προσανατολισμός όμως με ανάγκασε να είμαι για χρόνια παρούσα στις κινητοποιήσεις των αγροτών της Κρήτης.
Παρατηρώντας τους 20 σχεδόν χρόνια αναρωτιέμαι μονότονα σε κάθε κινητοποίηση τα ίδια
ακριβώς πράγματα:
- συνειδητοποιούν άραγε το μάταιο των ξεσηκωμών και το παιχνίδι που στήθηκε στις πλάτες τους;
- θυμούνται ποιοί και γιατί τους έπεισαν να εγκαταλείψουν (με αδικαιολόγητα υψηλή επιδότηση) τις γηγενείς ποικιλίες των προϊόντων τους;
- θυμούνται πόσα πολιτικά παιχνίδια επίδειξης δυνάμεων βασίστηκαν στους αγώνες τους;
- κατανοούν σε πόσα λάθη τακτικής υπέπεσαν όταν τους ενθάρρυναν να μετατρέπουν τις
επιδοτήσεις σε χλιδάτα διπλοκάμπινα;
Και μονότονα θλίβομαι καταλήγοντας πως οι αγρότες μας παραμένουν εύκολα θύματα σε ένα αέναο παιχνίδι επιρροών και συμφερόντων που ελάχιστα νοιάζεται για τα προβλήματά τους.

Και καθώς στα μπλογκς έχει κάποιος την πολυτέλεια να λέει αλήθειες που πονάνε, χθες κοιτώντας τους να χορεύουν πεντοζάλη στην πίστα του αεροδρομίου, συνειδητοποιούσα πόσο εύκολο είναι να ελέγχεις αυτούς τους άκακους "γίγαντες" που με παιδιάστικη αφέλεια γραπώνονται κάθε φορά από τις μεγαλοστομίες διαφόρων. Πέρασαν μία νύχτα άγριας χαράς, θεωρώντας κατόρθωμα την κατάληψη της πίστας. Βάλανε το στίγμα της γιορτής στον αγώνα τους -ακριβώς όπως το κάνουν στα χωράφια- και το πρωί άκουσαν στωικά πως πρέπει να μαζέψουν τα σημαιάκια τους και να γυρίσουν στα σπίτια τους. Οι λίγοι που αντέδρασαν κάμφθηκαν γρήγορα με το μαντάτο της συνάντησης με τον Υπουργό. Η συνέχεια είναι προβλέψιμη: Πολιτικές ηγεσίες που ζητούν πίστωση χρόνου και αγροτικοί εκπρόσωποι που ξέρουν τους κανόνες του παιχνιδιού.
Το λάδι και το κρασί της Κρήτης ελέγχονται πλέον κατά κύριο λόγο από τις Ενώσεις,
που μπήκαν δυναμικά στο κομμάτι του μάρκετινγκ και της πώλησης στις ξένες αγορές.
Το μισό και πλέον τμήμα της παραγωγής κατέχουν άνθρωποι που δεν είναι κατ' επάγγελμα
αγρότες αλλά κληρονόμησαν λιόφυτα και αμπέλια που καλλιεργούν παράλληλα με την κύρια εργασία τους. Οι υπόλοιποι είναι είτε συνταξιούχοι του ΟΓΑ που παλεύουν ακόμη με τη γη
για να επιβιώσουν, είτε οι αιώνια χρεωμένοι των συνεταιρισμών που κάθε "ευνοϊκή" ρύθμιση
τους βουλώνει το στόμα, είτε τα παιδιά που δεν "πρόκοψαν στα γράμματα" και έγιναν
νέοι αγρότες, ισόβια καταδικασμένοι στη μοίρα των πατεράδων τους. Κάποιοι λίγοι μόνο
έμαθαν την αγροτική οικονομία και επένδυσαν γνώσεις, χρόνο και χρήμα στις καλλιέργειές τους.
Κι αυτοί ουδέποτε εμφανίζονται στα συλλαλητήρια.
Είναι μάλλον εκείνοι που γνωρίζουν καλά πόση σημασία έχει να ζεις και να παράγεις σε μία
χώρα που επιλέγει καταστροφικές πολιτικές για την οικονομία της και μειώνει διαρκώς καλλιέργειες και εξαγωγές, ελπίζοντας πως θα είναι ελκυστικός εταίρος αν εισάγει ακόμη κι αυτά που θα μπορούσε κάλλιστα να καλλιεργεί σε αφθονία.

Κερνάω εγώ ...

2008-12-17T14:07:00.008+02:00

Μιά φορά κι έναν καιρό ήταν μία μικρή μπλοκογειτονιά. Κάτι σαν το Λούνα πάρκ της παλιάς τιβούλας. Είχε τον κυρ- Γιώργη της, τον πάγκο με τους κρίκους, το σκοπευτήριο, τον Δαδινόπουλο που ήταν συνέχεια στην πρίζα, την γελαστή πιτσιρίκα που όλο έμπλεκε, την μπριόζα Μαρία που όλο .. έτρεχε και άλλους πολλούς.
Είχε και guest stars από άλλες γειτονιές. Και κυρίως είχε μία ζεστασιά.
Και ξένος να 'σουνα το νοιωθες αμέσως.

Κι ύστερα ήρθαν οι .. μέλισσες. Άρχισαν να βουήζουν σαν τρελές τριγύρω μέχρι που κάποιοι ξεσπιτώθηκαν κι άλλοι δώσαν τα καλύβια τους ...αντιπαροχή.
Επιστρέφοντας που και που στον τόπο του "εγκλήματος" -όπως κάθε ένοχος-τρομάζω να τον αναγνωρίσω πια. Χλιδάτες πολυκατοικίες υψώθηκαν παντού κι η θέα λιγόστευσε. Όπως κι η ζεστασιά.

Παρασυρμένη από το κλίμα των ημερών βουτάω μία πέτρα και στοχεύω τα τζάμια τους.
Αν εξοστρακιστεί (το συνηθίζουν τα εν πτήση αντικείμενα εσχάτως) θα φτάσει στον Αθήναιο, στον Χοιροβοσκό, στον Πετεφρή, στον Thas, στον Μπερεκέτη, στον Πιτσιρίκο, στην Ελληνίδα, στον Μπαμπάκη, στην Καπετάνισσα, στον Δαβαράκη, στον Άνεμο, στον Dark Angel, στην Θαλασσομπερδεμένη, στον Θάνο, στον Φοίβο, στην Citronella, στον Κουκουζέλη, στον Μάυρο Γάτο, στον Nuwanda, στον Ροϊδη, στον Padrazo, στην Composition Doll, στην Κουρούνα, στην Λουίζα Κορνάρου, στον γέροντα Χριστόφορο, στον Ζούρη, στον Βαγγέλακα κι ένα σωρό ακόμη άλλους, που ο Θεός να βάλει το χέρι του να μην είναι πολλοί.
Πάνω της έγραψα "Χρόνια Καλά" (τα "πολλά" είναι άχρηστα) και την ορμήνεψα να σας πει κι ένα τραγούδι. Μιλάνε οι πέτρες? θα μου πεις ... Μωρέ, μόνο οι πέτρες μιλάνε στις μέρες μας. Και λένε όσα αγάπησα το 2008....

Οι πιτσιρικάδες μας θύμωσαν ...

2008-12-08T12:54:00.006+02:00

Ναι, γράφω εν θερμώ. Και είμαι οργισμένη.
Φταίει ίσως ότι γράφω την ώρα που το κέντρο της πόλης μου φλέγεται. Μικροί "αναρχικοί" (μαθητές γυμνασίων και λυκείων, παιδιά των φίλων μου και των γειτόνων μου) ξεσπάνε την έντασή τους σε όσα προπύργια θυμίζουν τα κατεστημένα μας. Καίνε, ρημάζουν και καταστρέφουν.
Την ίδια ώρα αγχωμένες μαμάδες τα ψάχνουν στα κινητά, ουρλιάζοντας κάτι
ατάκες του στυλ "μαζέψου σπίτι ΤΩΡΑ".
Απέναντί τους σαστισμένοι αστυνομικοί πασχίζουν να διαχειριστούν αντικρουόμενες εντολές ανωτέρων, που άλλοτε λένε "καλυφθείτε" κι άλλοτε "αφήστε τα να ξεσπάσουν, δεν μας παίρνει για επιθέσεις".

Με την αυτονόητη ανάγκη -που χρόνια μου καλλιεργούν- ψάχνω να βρω σε ποιό "στρατόπεδο" ανήκω.
Διαθέτω λίγη από την αλητήρια ευκολία του δημοσιογράφου, που βαφτίζει
"αναρχικό", όποιον πιτσιρικά ορθώνει ανάστημα στους "μπάτσους".
Διαθέτω ακόμη ένα κομμάτι που ταυτίζεται με την αγωνία της μάνας που ουρλιάζει στο βλαστάρι της ότι η "επανάσταση" είναι υπόθεση των πεινασμένων κι εμείς στο .. σπίτι έχουμε αστακομακαρονάδα.
Διαθέτω επίσης ξάδερφο μπάτσο, που το πρωί με άφησε σύξυλη λέγοντας στο γιό του πως "αυτό το παιδί που χάθηκε θα μπορούσες να είσαι εσύ".
Διαθέτω τέλος, φίλους που τρέχουν πανικόβλητοι αυτή τη στιγμή να ασφαλίσουν τα γραφεία και τα μαγαζιά τους, γιατί αύριο θα πρέπει να συνεχίσουν να επιβιώνουν.

Κι όμως ... μέσα σε όλο αυτόν τον πανικό, εγώ η παράλογη, ζηλεύω απίστευτα τους πιτσιρικάδες που επιτέλους μας θύμωσαν. Ελπίζω πια, μόνο στη δική τους ικανότητα να θυμώνουν. Εμείς οι υπόλοιποι, μάθαμε να σταθμίζουμε την οργή μας με την καλοπέραση και η δεύτερη πάντα αποδεικνύεται βαρύτερη.

«Ο Φορτίνο Σαμάνο καπνίζει και σκέφτεται …»

2008-11-23T13:25:00.000+02:00

Όταν ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου αντίκρισε για πρώτη φορά αυτή την φωτογραφία, δημοσιευμένη ανάμεσα στις 5 κορυφαίες στιγμές του φωτορεπορτάζ, την θεώρησε απλά υπερτιμημένη: Ένας ξερακιανός τύπος, αλλοτινών καιρών, που κάπνιζε ανέμελα το τσιγάρο του.
Τότε δεν φανταζόταν καν πως το όνομα αυτού του ανθρώπου θα κοσμούσε το εξώφυλλο της νέας δισκογραφικής του δουλειάς. Εξίσου ανυποψίαστοι προσήλθαν στην αρχή της εβδομάδας και πολλοί Ηρακλειώτες, που θέλησαν να παρακολουθήσουν την κοινή εμφάνιση του Διονύση Σαββόπουλου και του Θανάση Παπακωνσταντίνου στο Κηποθέατρο «Νίκος Καζαντζάκης». Ο τίτλος του CD τους, που κυκλοφόρησε στις αρχές του μήνα, είναι «Ο Σαμάνος» και μοιάζει αρχικά να παραπέμπει στον γητευτή εκείνων των παράδοξων δοξασιών, που ελπίζουν ακόμη στα μάγια και στα θαύματα.
Αλλά αν πράγματι είναι έτσι, τότε ποιος είναι ο Φορτίνο Σαμάνο; Είναι ο άνθρωπος της φωτογραφίας και συνάμα ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα «αφηγηματικά» τραγούδια, που περιέχει το νέο μουσικό τους πόνημα.
Ο βραζιλιάνος φωτογράφος Σαλγκάδο έβαλε χρόνια πριν τη λεζάντα στη φωτογραφία, γράφοντας: «Ο Φορτίνο Σαμάνο καπνίζει το τελευταίο τσιγάρο πριν από την εκτέλεσή του. Βλέπουμε, σημείωνε ο Σαλγκάδο, έναν άνθρωπο σε ειρήνη με τον εαυτό του και με τον θάνατο». Ο εικονιζόμενος είναι ο Μεξικανός υπολοχαγός του Ζαπάτα, που εκτελέστηκε το 1917 από τον ομοσπονδιακό στρατό. Δευτερόλεπτα πριν την εκτέλεσή του ζήτησε ένα τσιγάρο και πόζαρε ακουμπισμένος σε ένα πέτρινο τοίχο, χαμογελώντας άφοβα στο φακό του Agustin Victor-Casasola. Στάση τόσο παράδοξα γενναία για έναν άνθρωπο, που έχει απέναντι του τον εκτελεστή του !!!
Οι στίχοι του ομώνυμου τραγουδιού (εδώ το κατεβάζουμε, είπαμε) που σκάρωσε ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου μοιάζουν με σύντομο θεατρικό σκετσάκι σε τρεις πράξεις και με τρεις διαφορετικούς αφηγητές: τον ίδιο τον Σαμάνο, τον εκτελεστή και .. το τσιγάρο του.

Ο Φορτίνο Σαμάνο
καπνίζει και σκέφτεται:
Είμαι ό,τι δεν έζησα,
είμαι η βροχή που θα 'ρθει
να δροσίσει άγνωστων
γυναικών το κορμί.

«Όταν διάβασα τη λεζάντα της φωτογραφίας, λέει ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, ανατρίχιασα. Η στάση του Φορτίνο Σαμάνο δεν έχει καμία σχέση με τη σημερινή πραγματικότητα. Ίσως γι’ αυτό με συγκίνησε. Οι τωρινοί άνθρωποι, με τη συμβολή της τηλεόρασης, έχουμε υποστεί δύο σημαντικές ήττες: Από τη μια, έχουμε εθιστεί στον πόνο και στον θάνατο των άλλων –μέχρι και ζωντανή αναμετάδοση πολέμων έχουμε παρακολουθήσει– και από την άλλη, ακριβώς επειδή νομίζουμε ότι είμαστε πάντα στη θέση του θεατή, όταν χτυπήσει την πόρτα μας κάποια συμφορά ή ο ίδιος ο θάνατος ξαφνιαζόμαστε και τρομάζουμε».

Ο στρατιώτης με τ' όπλο
σημαδεύει και σκέφτεται:
Με μια κίνηση απλή
θα του κλέψω ό,τι έχει ζήσει.
Είμ' ένας μικρός θεός,
είμ' ένα στοιχειό.

Στο τραγούδι οι φωνές των δύο τραγουδοποιών συναντιώνται για να φτιάξουν μία μουσική μυσταγωγία. Η γενικότερη όμως έκπληξη αυτής της δουλειάς δεν είναι πως οι δύο τους απλά επέλεξαν να ανέβουν στη σκηνή μαζί. Είναι –μάλλον- πως ο Διονύσης Σαββόπουλος για πρώτη φορά επέλεξε το ρόλο του βασικού ερμηνευτή στο δίσκο ενός άλλου δημιουργού. Η φωνή του έντυσε τα τραγούδια του Θανάση Παπακωνσταντίνου τόσο ταιριαστά, που δύσκολα αναγνωρίζεις πια ποιό ανήκει σε ποιόν. Αλλά ο «Σαμάνος» ανήκει και στους δύο αναμφίβολα. Κι η αφήγηση του τσιγάρου του στο τρίτο μέρος του τραγουδιού είναι ακόμη πιο καταλυτική:

Το τελευταίο τσιγάρο
κι εκείνο σκέφτεται:
Θα γίνω γέλιο να κρυφτώ
σε παιδιά που ξεφαντώνουν
Ο καιρός θα χάνεται
ώσπου κάποιο απ' αυτά
θα φωνάξει "λιμπερτά".
Κι όπως θα κοιτάει τις κάνες
θα βρεθώ στα χείλη του
σαν τσιγάρο ξανά.

Πόσο γοητευτικό μοιάζει να αφηγούνται τα τραγούδια ξεχασμένες ή μισοκρυμμένες ιστορίες!!! Τόσο ο Σαββόπουλος, όσο κι ο Παπακωνσταντίνου έχουν δίκαια «κατηγορηθεί» για αποτύπωση της εποχής στις ρύμες και τις μουσικές τους. Στη σκηνή μαζί φτιάχνουν ένα «τοπίο μαγικό». Άλλοτε με ένταση κι άλλοτε ψιθυριστά, σου θυμίζουν πως είναι κι οι δύο άνθρωποι που «ήρθαν από μακριά» κι αυτό το εισπράττεις κάθε φορά που σου κουβαλούν τα τραγούδια τους. Ιδιαίτερα ο Διονύσης Σαββόπουλος, που εξακολουθεί να είναι από τις πιο δυσερμήνευτες και παθιασμένες σχέσεις, που ανέπτυξε η σύγχρονη Ελλάδα με τους τραγουδοποιούς της. Ίσως επειδή υπήρξε για καιρό το τελευταίο καταφύγιο ενός ασυμβίβαστου ρομαντισμού, που οι περισσότεροι περιφέραμε εν κρυπτώ.

"Παραγνώρισε το επιτρεπόμενο"

2008-11-22T21:04:00.003+02:00

Απόγευμα Σαββάτου. Ο Θεός της βροχής επιτέλους μας σπλαχνίστηκε. Μία λυτρωτική μπόρα ξεπλένει όση σκόνη στίβιασε γύρω μας και μέσα μας το παρατεταμένο καλοκαίρι. Οι δρόμοι τρέχουν σαν ποτάμια. Βιαστικοί άνθρωποι σε βιαστικά αυτοκίνητα με λούζουν στα .. απόνερά
τους. Ο Πασχάλης Τερζής δεν μ' αφήνει να θυμώσω. Θυμάμαι την στιχομυθία με την Άντα και χαμογελάω:
- Πώς γίνεται να έχεις δίπλα στον Andrea Bocelli τον Πασχάλη Τερζή?
Έψαχνα λέξεις να της εξηγήσω πως μέσα μου οι φωνές τους δονούν τα ίδια ακριβώς πλήκτρα. Και τα τραγούδια τους με "ξέρουν" από διαφορετικές οπτικές γωνίες και με δέχονται ως τόσο αντιφατική και στο βάθος τόσο ίδια. Απέτυχα όμως. Ανάθεμα στις λέξεις που φτωχαίνουν τα ένστικτά μας.
- Γίνεται, της είπα απλά κι ανέβασα την ένταση.
Στο CD o "Παλιόκαιρος" στη διαπασών και στα μάτια μου να καθρεφτίζεται το απορημένο
της είδωλο. Χαμογελούσα με το "δυσνόητο" της καταστάσεως όσο θυμόμουν τη σκηνή ακούγοντας
το ίδιο τραγούδι οδηγώντας. Απορροφημένη σε τέτοιες σκέψεις είδα το φανάρι να κοκκινίζει την τελευταία στιγμή. Τα φρένα μου στρίγγλισαν. Το αυτοκίνητο κοκκάλωσε φασαριόζικα
και τότε μόνο τον είδα.
Στεκόταν στη διαχωριστική λωρίδα. Ένας άνθρωπος .. βροχή ολόκληρος. Μεσόκοπος. Στο κεφάλι φορούσε μία τραγιάσκα που έσταζε σαν μαρκίζα. Με κοίταξε θυμωμένα νομίζω. Σαν να τον δίεκοψε το φρενάρισμα μου. Αλλά ήταν μόνο ένα φευγαλέο βλέμμα. Κι έπειτα μου γύρισε την πλάτη επιδεικτικά και ... άνοιξε τα χέρια του. Δίπλα στον φωτεινό φανοστάτη υπήρχε ένα γέρικο δέντρο. Κοιτούσα απορημένη μέχρι που τον είδα αργά να κλείνει τον κορμό στην αγκαλιά του.
- Τι κάνει; σκέφτηκα. Αγκαλιάζει το δέντρο; Είναι τρελός;
Το φανάρι πρασίνισε και τα κορναρίσματα άρχισαν. Βιάστηκα να ξεκινήσω. Τον είδα φευγαλέα να γυρίζει το κεφάλι και να μας κοιτάζει γελώντας.
Στο επόμενο φανάρι σκεφτόμουν πως ήδη είχα το βλέμμα της Άντας όταν αναρωτιόταν πως γίνεται να ακούω Πασχάλη Τερζή. Μου ρθε στον νου αυτόματα εκείνος ο εμβληματικός στίχος του Καρούζου: "Παραγνώρισε το επιτρεπόμενο". Ανέβασα πάλι την ένταση και .. δήλωσα ευτυχισμένα αμετανόητη!!!

"Πώς γίνανε τα λόγια μας, παράς που δεν περνάει"

2008-09-03T12:00:00.003+03:00

Η παλιοπαρέα τα κατάφερε να μαζευτεί από τις καλοκαιρινές κραιπάλες της μόλις την τελευταία βραδιά του Αυγούστου. Σαν "καπνισμένα τσουκάλια" όλοι μας, καταφτάσαμε στο παλιό καπηλειό με την ένταση των ανθρώπων που μάζεψαν εικόνες αξόδευτες κι έχουν όρεξη να τις μοιραστούν. Δεν τα καταφέραμε όμως.

- Πως πέρασες?
- Καλά ήταν. Εσύ?
- Υπέροχα αλλά ήταν λίγο.

Ο τρόπος που στίβαμε όλοι την τελευταία βραδιά του Αυγούστου έδειχνε πως κανείς μας δεν χόρτασε ξεγνοιασιά. Θυμήθηκα τον Μουδάτσο που έλεγε:
"...Τι διάολο τάξιμο είναι αυτό να πρέπει να αναθιβάνω τα ανείπωτα!
Άλλο να τα θωρείς και να τα ζεις κι άλλο να διηγάσαι τα όσα δεν βάνει ούτε ο μαύρος ο νους!.."

Υ.Γ. Κέρασμα στον Σεπτέμβρη το καπηλειό των Χαϊνηδων.

Τροφή για σκέψεις ...

2008-07-01T20:10:00.003+03:00

Ρουφάω "ατάκες" τελευταία σαν σφουγγάρι. Φταίει το καλοκαίρι, σκέφτομαι. Κάνει τα μυαλά των ανθρώπων πιο .. ευήλια. Να δεις που με λίγη καλή προσπάθεια, τώρα που τελείωσε το Euro θα βλέπουμε όλοι λιγότερη τηλεόραση και θα ανασαίνουν "αλλιώς" οι σκέψεις μας.

Σταχυολογώ τις ατάκες μίας και μόνης μέρας, που έφτασε ήδη να φτιάξει το μήνα μου.

- Ήρωας σε ταινία εποχής που πρόβαλλε η ΝΕΤ, όταν του προξενεύουν κάποια καθ' όλα αδιάφορη αντιδρά και η προξενήτρα του αντιτείνει: Σκέψου μόνο πως στον τόπο της καλλιεργούν τριαντάφυλλα.

- Φίλος που χώρισε πρόσφατα και πασχίζει να μου μεταφέρει το πως αισθάνεται: Σχεδίαζα χρόνια με βάση το "εμείς" και ξαφνικά νοιώθω μετέωρος στο "εγώ".

- Ο αγαπημένος μου Θείος απ' τα Παρίσια: Σκέφτηκες ποτέ γιατί οι "πολιτισμένοι" βόρειοι
δουλεύουν και οι "απολίτιστοι" νότιοι κάααααθονται;

- Συνάδερφος που προσπαθεί να δικαιολογήσει στην ομήγυρη τις ώρες που ξοδεύει στο facebook: Είναι ο "παιδότοπος" των μεγάλων κι εγώ έχω ανάγκη από παιχνίδι.

- Εθελοντής που προσφέρθηκε να μου αλλάξει το πρωί το ξεφουσκωμένο μου λάστιχο: Στην εποχή μας είναι προνόμιο να γεννιέσαι γυναίκα.

- Νεοαποκτηθείς αγαπημένος μου θυμόσοφος: Σκέψου την ετυμολογία της λέξης "αλήθεια". Στερητικό Α και λήθη. Κάτι δηλαδή, που υπήρχε μέσα μας πάντα, αλλά μας παίρνει χρόνο να το θυμηθούμε ή να το ανακαλύψουμε.

Κέρασμα στον νεοφερμένο Ιούλη το "Πάντα κάτι μένει" του Μάνου Ελευθερίου.

Εικόνες ...

2008-06-27T20:20:00.003+03:00

Καταμεσήμερο. Η άσφαλτος πύρωνε τις σκέψεις μου. Στο ραδιόφωνο ο Μάνος Ελευθερίου πάσχιζε τρυφερά να με ξεγελάσει με το νησί του.
Οδηγούσα αφηρημένα στην παραλιακή, όταν χτύπησε το τηλέφωνο. Άγνωστο νούμερο.

- Παρακαλώ;
- Άννα;

Φωνή από ένα μακρινό παρελθόν. Από τότε που τα γόνατά μου μάτωναν στα άτσαλα παιχνίδια
μας. "Δεν είμαι κορίτσι" του φώναζα πεισματάρικα για να παίξω ποδόσφαιρο. "Το βλέπω" έλεγε γελώντας και κάρφωνε τη μπάλα στα δίχτυα μου με όλη του τη μανία.

- Αύριο θα 'μαι εκεί. Θέλω να σε δω.

Επιτέλους μία θέση στάθμευσης κενή. Ανάβω αλάρμ. Πιάνω πεταχτά στον καθρέφτη την εικόνα ενός ζευγαριού που φιλιέται στην δεξιά μου γωνία. Περιμένω υπομονετικά.

- Που θέλεις να βρεθούμε;

Οι "βάρβαροι" γύρω μου κορνάρουν ανελέητα. Το ζευγαράκι διακόπτει αλαφιασμένο. Χαμογελώ και κάνω όπισθεν.

- Έχει κοντά σου .. καλτσέτο;

Ανοίγω την πόρτα και κοιτάζω ασυναίσθητα τα γόνατά μου...

"Nα μ' αγαπάς" Λίνα Νικολακοπούλου

2008-06-24T19:43:00.002+03:00

Είναι μερικοί άνθρωποι που ταιριάζουν στα χνώτα μου. Όπως η Λίνα.
"Γράφει" μέσα μου. Όχι μόνο όταν πλέκει στίχους αλλά κι όταν ψιθυρίζει σκέψεις.

Μ' άγγιξε εκείνος ο "Ακίνδυνός" της!!!
Πάντα υπάρχει ο κίνδυνος
μια χούφτα οδύνης
δεν είσαι ακίνδυνος
για ό,τι δίνεις.

Ή οι "νύχτες" της ...
Αν ήξερες τις νύχτες μου
ποιο ρεύμα τις χτυπάει
θα μ' έπαιρνες στα χέρια σου
σαν κάτι που σκορπάει.

Των "Ανθρωπων" της τα έργα με στοιχειώνουν με τις εικόνες τους
Λες και τρώμε το χειμώνα παγωτό.
Λες και πέφτουμε σε τοίχους μ' εκατό.
Έτσι ανάποδα λυγάω το βράδυ αυτό
του νου τη βέργα.

Η "Ατομική της ενέργεια" ταίριαξε στις πιο γλυκές μου αναμνήσεις ...
Πάρε με νύχτα, πάρε με
στων αστεριών το άρμα
να σεργιανίσω μια ψυχή
που τυραννάω καιρό

Το "εμένα με συμφέρει" το μουρμουρίζω σε κάθε αγχωμένη έξοδο τριημέρου ...
Εμένα με συμφέρει τριήμερα που πάμε
με πράγματα και βάρκες φορτωμένοι,
που μια κομμένη ρίζα ανήμποροι κρατάμε.
Παιδιά, χορέψτε την Ιτιά με την καρδιά καμένη!

Τα "εμπορεύματα" της, κάνουν συνειρμούς κάθε που παζαρεύω ένα κομμάτι ψυχής ...
Έχε γεια Παναγιά
πέφτω στο κενό
Ο παράς έχει ουρά
κι έχω κλονιστεί.
Έχε γεια μα αν μετά
πω μετανοώ
να με βάλεις δεξιά
όπως τον ληστή.

Η "σωτηρία της ψυχής" δένει με τις πιο ξέγνοιαστες διακοπές μου ...
Της εξοχής τα πρωινά
θα τα βρούμε ξανά
αγκαλιά στο κρεβάτι
και δεν πειράζει που τόσο νωρίς
θα κοιτάμε χωρίς
να γυρεύουμε κάτι.

Το "Θέλω να σε δω" ξυπνάει όλη την γυναικεία μου έπαρση ...
Καμιά φορά
φοράω τα λόγια μιας πληγής
καμιά φορά ξεχνιέμαι αλλιώς
κι απ' όλους κρύβομαι

Τη χαρά μου λες να μη στην κάνω συμφορά
και δε χωράει η ζωή
να μπει στο γλέντι ούτε μια φορά

Θέλω να σε δω
μ' έρωτα βαρύ
να μην μπορεί κανείς
να διώξει αυτόν το θάνατο

Εκείνο το "θεός αν είναι" ψιχαλίζει όταν το λέει η Χαρούλα παραπονιάρικα ...
Οι φίλοι μου όλοι εδώ και χρόνια
ζευγάρια γίναν φτιάξαν σπίτια
μονάχα εμένα χάσκει ακόμα
χωρίς μια στέγη ετούτη η αλήθεια

Το "με την πλάτη" ζωγραφίζει στο νου μου γυναίκες με ξέπλεκα μαλλιά και γυμνά πέλματα
Έλα ασήμωσε και χόρεψε
ποιος χειμώνας τ' απαγόρεψε
δες η ανάσα μου συνόρεψε
μ' ότι αξίζει στη ζωή.

Έλα ασήμωσε κι' αγκάλιασε
ότι μέσα μου κρυστάλλιασε
πέντε νύχτες μόνο αγάλλιασε
κι' από τότε δεν μπορεί

Το "μένω εκτός" ξέρει κάθε χαμένη μου διεύθυνση ..
Μένω εκτός, μιλάω με σύρματα
στη σιωπή ζυγιάζω σαν αϊτός
μένω εκτός, σαν κάτι σχήματα
που 'φτιαξε στην άμμο ένας πιστός

Το "πριν το τέλος" μου θυμίζει σκηνή από "Σινεμά ο Παράδεισος".
Το τρενάκι γυρνούσε φωτισμένο και αχνό στον αέρα
κάτω η θάλασσα μ' ένα καράβι το φεγγάρι πιο πέρα
σε θυμάμαι συχνά που φορούσες ένα άσπρο φουστάνι
σε κρατούσα απ'το χέρι ότι ζούμε μου λες δεν μου φτάνει.

Κι εγώ που ζω για πάντα εδώ κι όλο φεύγω το τέλος πριν να δω
κάθε νύχτα που περνάει γυρίζω ξανά, σκοτάδι γίνομαι και παραδίνομαι
στο ρυθμό σου που καίει ακόμα, αυτό το σώμα που μένει χρόνια χωρίς σκιά
κάθε νύχτα που περνάει σαν ταινία κι ό,τι ζήσαμε προβάλλεται με φόντο την πλατεία

Οι "Υδρόγειες σφαίρες" της με ταξιδεύουν ..
Κοιτάς το πρόσωπο της γης
κι ομολογείς
τα όρια είναι στρογγυλά
κι αυτή γελά.

Μοιραία λέξη λέω που 'ναι η έλξη
για 'κείνα τ' άγνωστα από σένα
που ένα τα έψαχνες προς ένα.

Και τώρα αυτό. Το τελευταίο της τραγουδάκι με το Τρίφωνο.
Γλυκό, απλό κι αγαπησιάρικο.
Σαν έκκληση σε ώρα που αφήνεις τους εγωισμούς κατά μέρος

He who must die ...

2008-06-18T14:34:00.003+03:00

Προχθές το 'δα κάπου γραμμένο: Στα πόσα χιλιόμετρα κάνει .. σέρβις ο εγκέφαλος? Ανάθεμα και ξέρω αλλά ο δικός μου πρέπει επειγόντως ν' αλλάξει λάδια.
Συζητώντας πρόσφατα για τις ταινίες που είδαμε και μας έμειναν αξέχαστες συνέλαβα τον
εαυτό μου να τις μετρά στα δάκτυλα του ενός χεριού. Απόρροια της κακής μου μνήμης, κατέληξα.
Την χθεσινή όμως -όχι γιατί την έχω φρέσκια- θα την θυμάμαι για χρόνια (ελπίζω).
Δεν παίζει στο box ofiice, δεν είναι πρόσφατη, αλλά είναι μία ταινία που αν ήμουν Υπουργός Παιδείας
θα φρόντιζα να "λιώσει" στις αίθουσες προβολής των σχολείων. Κι αν ήμουν Τιμογιαννάκης
(λέμε τώρα) θα προέτρεπα ανεπιφύλακτα τους πάντες να τη δουν. Έτσι κι αλλιώς είναι μερικά πράγματα που .. ως έλληνες κι ελληναράδες τα κάνουμε ευχαρίστως: χτυπιόμαστε σαν τον Σάββα για .. βιενουά, υποστηρίζουμε την Καλομοίρα στα .. ξενουά και λυσσάμε για την διαφθορά (όχι την μουά αλλά την .. τουά).
Ε μέσα σ' όλα αυτά τα εμπριμέ και τα ... πουά η αίθουσα χθες είχε μόλις 9 μετρημένους τύπους που πήγαν να δουν το "He who must die" του Ζυλ Ντασέν.
- Ε και? θα πείτε. Πρώτη φορά είναι που το σινεμά μένει άδειο?
Η απάντηση είναι πολύπλοκη. Η συγκεκριμένη ταινία γυρίστηκε 51 χρόνια πριν. Ήταν η πρώτη διεθνής παραγωγή που χρηματοδοτήθηκε εν Ελλάδι. Ήταν το ντεμπούτο της χώρας στις Κάνες. Ήταν η πρώτη εμφάνιση της Κρήτης στα .. Ευρωπαϊκά σαλόνια. Κι ήταν η πρώτη ταινία που συνέπραξαν οι "θρύλοι" της εποχής για να στηθεί: Νίκος Καζαντζάκης, Μάνος Χατζιδάκις, Μελίνα Μερκούρη, Γιάννης Τσαρούχης και Ζυλ Ντασέν. Η υπόθεση βασίζεται στο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη "Ο Χριστός ξανασταυρώνεται" και η προβολή της έγινε μόνο για λίγες μέρες το 1957 σε 5 Αθηναϊκές αίθουσες. Η πολιτική δυσμένεια που εισέπραξαν έκτοτε οι συντελεστές της την καταδίκασε σε αφάνεια.
Σήμερα, μισό αιώνα μετά, η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στην Κρήτη. Από αύριο -η μία και μοναδική κόπια που έχει στην κατοχή της η Seven- μεταναστεύει στην Αθήνα, γιατί κάποιοι κατάλαβαν τι αντίκρυσμα θα μπορούσε να χει με την σωστή προβολή.
Πήγα με την περιέργεια του ανθρώπου που ετοιμάζεται να βουτήξει στο .. παρελθόν. Καθηλώθηκα επί δίωρο βλέποντας να ζωντανεύει στο πανί μία συγκλονιστικά δυνατή ιστορία (που δεν έχει καμία σχέση με το σήριαλ που είδαμε το 1975).
Έφυγα με την αίσθηση ότι είχα το προνόμιο να "κοινωνήσω" όσο Καζαντζάκη δεν μου δόθηκε ποτέ ως τώρα. Και .. Δανίκας δεν είμαι αλλά το "άνω του μετρίου" το ξεχωρίζουμε όλοι μας ενστικτωδώς.

Γυρίσματα και παρασκήνια

Άνοιξη του 1956. Ένα πολύβουο μελίσσι «στρατοπεδεύει» στην Κριτσά. Κουβαλούν παράξενα σύνεργα, μιλούν ακαταλαβίστικη γλώσσα κι όλο καδράρουν με τα δάκτυλα τοπία και χαμογελούν. «Σύνδεσμοί» τους με τους ντόπιους δύο μαγικοί άνθρωποι: η Μελίνα Μερκούρη κι ο Μάνος Χατζιδάκις.
Το μαντάτο διαδίδεται από στόμα σε στόμα: θέλουν –λένε- να γυρίσουν ταινία. Οι Κριτσώτες είναι διστακτικοί μέχρι που ακούν το όνομα-κλειδί: Νίκος Καζαντζάκης. Οι πόρτες ανοίγουν και τους καλοδέχονται. Χρόνια μετά ο Ζυλ Ντασέν θα αφηγείται: Με ρωτούσαν «Καζαντζάκη θα παίξετε;» και μόλις έλεγα ναι φώναζαν ενθουσιασμένοι: «Κι εγώ να βοηθήσω» και δώστου κι έστρωναν τραπέζια και μας κερνούσαν ρακές.
Η ταινία θα ‘ταν ασπρόμαυρη, όπως κι η … Κριτσά της εποχής. Πέτρα και ήλιος, φιλότιμο και φτώχεια, αμόλυντα τοπία με την απλάδα ενός τόπου που μέρευε τη γη για να επιβιώσει. Τα απογεύματα η Μελίνα μάζευε τους χωρικούς στο σχολείο και τους διάβαζε Καζαντζάκη για να καταλάβουν την υπόθεση του βιβλίου «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται». Κάποια στιγμή τους είπε: Θέλουμε να διαλέξετε αν θα παίξετε τους πλούσιους Λυκοβρυσιώτες ή τους φτωχούς της Σαρακίνας. Να ξέρετε πάντως πως οι πλούσιοι έχουν πιο μεγάλο ρόλο και πιο .. πολύ μεροκάματο.
Χαμένος κόπος το δέλεαρ των οικονομικών απολαβών. Οι Κριτσώτες είχαν ήδη διαλέξει στρατόπεδο. Ένας απ’ αυτούς σηκώθηκε και της απάντησε:

- Κοίταξέ μας καλά, Μελίνα. Μοιάζουμε εμείς για .. Λυκοβρυσιώτες; Τα πάθη της Σαρακίνας κυλούν στις φλέβες κάθε κρητικού, που κατέχει τι ιστορία κουβαλά ο τόπος του. Μα σαν πρέπει να παίξουμε και τους Λυκοβρυσιώτες να διαλέξετε εσείς και να αποφασίσετε, γιατί εμάς η όρεξή μας είναι άλλη.

Γέλασε η Μελίνα με κείνο το πληθωρικό της γέλιο κι έπειτα ρίχτηκε στη δουλειά. Βάλθηκε να γυρνά ακούραστα τα σοκάκια του χωριού και να καταγράφει ανάγκες. Ρωτούσε πόρτα πόρτα ποιός ήθελε να παίξει κομπάρσος στην ταινία, ποιός σπούδαζε παιδί, ποιός είχε σταύλο μισογκρεμισμένο και συνδύαζε με κόλπα "ταχυδακτυλουργικά" το τερπνόν με το ωφέλιμο. Κανόνιζε μισθούς στους χωρικούς, μεσίτευε να αναστηλώσουν κτίσματα (δήθεν για τις ανάγκες της ταινίας και μόνο) χρυσοπλήρωνε σφαχτά στους κτηνοτρόφους του χωριού και έκλεινε ολοένα συνωμοτικά το μάτι κάθε φορά που τα δολάρια άλλαζαν χέρια και ένας ταλαίπωρος κρητίκαρος έκανε να την ευχαριστήσει.
Από τις πιο χαρακτηριστικές ιστορίες που «παίχτηκαν» στα παρασκήνια ήταν το σκηνικό με τα ψάρια: Σε μία σκηνή του έργου, το χωριό μαζευόταν στην πλατεία κι έτρωγε ψάρια. Δύσκολο "πεσκέσι" εκείνο για την ορεινή Κριτσά. Η Μελίνα παρήγγειλε τα ψάρια και τις προμήθειες σ' έναν πολύτεκνο και του ‘πε γελώντας: αυτά τα ψάρια θα ταΐσουν τη φαμίλια σου για καιρό. Η σκηνή (με υπαιτιότητά της, λένε) γυριζόταν δέκα μέρες. Και κάθε φορά παραπονιόταν ναζιάρικα στον Τζούλη πως πρέπει να φέρουν φρέσκα ψάρια από τη Χώρα. Κι έπειτα του ‘λεγε με εκείνη την αργόσυρτη κι εμφαντική φωνή της:
- Τζούλη, τα λεφτά και τα ψάρια πρέπει να τρώγονται φρέσκα.
Τα γυρίσματα κράτησαν μήνες. Η παραγωγή ήταν γαλλική και αποδείχτηκε πολυδάπανη αλλά πίσω από τα προφανή εξυφάνθηκε κάτι μεγαλύτερο από μία απλή ταινία: το ντεμπούτο της προβολής της Ελλάδας στα διεθνή κινηματογραφικά «σαλόνια». Ο «Χριστός ξανασταυρώνεται» ήταν η πρώτη διεθνής παραγωγή που γυρίστηκε στη χώρα μας. Ένα χρόνο μετά στις Κάνες η πρεμιέρα της ταινίας αποκάλυπτε στους Ευρωπαίους έναν παράδεισο επί γης, που τους σαγήνευσε αμέσως. Είκοσι χρόνια αργότερα στην εκπομπή του Φρέντυ Γερμανού «Αλάτι και Πιπέρι» ο τότε πρόεδρος της κοινότητας Κριτσάς Γιάννης Τάβλας έλεγε γελώντας στον Ντασέν: Όπου γύρισες τότε σκηνή, σήμερα έχει χτιστεί κι ένα ξενοδοχείο.
Και το αποτέλεσμα δεν ήταν διόλου τυχαίο. Το λιθαράκι τους σ’ αυτή την προσπάθεια βάλανε ένα σωρό άνθρωποι που βλέπανε πιο πέρα από την εποχή τους. Ανάμεσά τους η Ελένη Βλάχου της Καθημερινής, που έστειλε για πρώτη φορά τότε απεσταλμένο να καλύψει για μήνες τα γυρίσματα και να συντηρεί το θέμα σε επικαιρότητα. Το ενδυματολογικό κομμάτι της υπόθεσης ανέλαβε μία άλλη προσωπικότητα της εποχής: ο Γιάννης Τσαρούχης που φρόντισε να ντύσει με τα κοστούμια του τους χαρακτήρες του Καζαντζάκη, ενώ η μουσική του Μάνου Χατζηδάκι φρόντισε να επιτείνει τους επιβλητικούς τόνους. Στην ταινία πέρα από την απλή υπόκρουση υπάρχουν και αυτά τα θαυμάσια χορωδιακά, που είτε τραγουδούν τον εθνικό μας ύμνο, είτε ψαλμό, είτε δημοτικό άσμα σου γεμίζουν την ψυχή με μέθεξη. Η ασπρόμαυρη τέχνη του Ντασέν χάιδεψε τα πρόσωπα και εκμεταλλεύτηκε στο έπακρον τις χάρες του κρητικού ήλιου. Το σκηνικό ήταν γνήσιο και λιτό, με το ίδιο το χώμα να πρωταγωνιστεί στις αισθήσεις.
«Τότε η Κρήτη ήταν αγνώριστη κι ο Άγιος Νικόλας συγκλονιστικός στην απλότητά του και τη φυσική ομορφιά του. Ακόμα δεν είχε αρχίσει η ευμάρεια της εθνικής πορνείας που ονομάστηκε Τουρισμός» είχε πει ο Μάνος Χατζιδάκις για την Ελλάδα του 1956.
Ο Καζαντζάκης τόσο ενθουσιάστηκε με το αποτέλεσμα που χτύπησε φιλικά στον ώμο τον Ντασέν και του είπε: Δικαιούσαι να λέγεσαι Ντασεν-άκης …

Η υπόθεση της ταινίας

Η υπόθεση της ταινίας που πήρε τον διεθνή τίτλο «Αυτός που έπρεπε να πεθάνει» έχει ως εξής: Σ’ένα κρητικό χωριό, την Λυκόβρυση, όπου Έλληνες και Τούρκοι ζουν μαζί με κατανόηση κι ανοχή, ο παπάς ετοιμάζει την αναπαράσταση της Σταύρωσης του Χριστού με πρόσωπα διαλεγμένα απ τους κατοίκους του. Ταυτόχρονα όμως μια ομάδα ξεριζωμένων και εξαθλιωμένων φτάνει κοντά στο χωριό και κατασκηνώνει στις σπηλιές του, στην Σαρακίνα. Τις δύο κοινότητες θα χωρίσουν παροδικά προκαταλήψεις και μικρότητες αλλά θα τις ενώσει οριστικά η ανάγκη τους για ελευθερία και δικαιοσύνη. Το δραματικό δρώμενο της Σταύρωσης θα καταλήξει σε εξέγερση κατά των Τούρκων κι ο Μανωλιός (που ενσαρκώνει στην αναπαράσταση τον Θεάνθρωπο) θα γίνει ένας σύγχρονος χριστιανός μάρτυρας. Ο «Χριστός», ο «Ιούδας» και η «Μαγδαληνή» στα «χέρια» του Καζαντζάκη και στη μηχανή του Ντασέν μετατρέπονται σε αλληγορικά σύμβολα, που όχι μόνο ξεπερνούν την ηθογραφία, αλλά αποκαλύπτουν τις καθόλου μεταφυσικές βάσεις των ανθρώπινων, πραγματικών «παθών».
Στην ταινία ο Πιερ Βανέκ ανέλαβε το ρόλο του Μανωλιού, του βοσκού που υποδύθηκε τον Χριστό στην αναπαράσταση των Παθών, ο Ζαν Σερβέ πήρε το ρόλο του παπα–Φώτη (του καλού παπά), ο Φερνάν Λεντού έκανε τον αντίποδα, τον παπα-Γρηγόρη, ο Γκρεγκουάρ Ασλάν τον Αγά, ο Γερμανός Γκερτ Φρέμπε (αργότερα γνωστός ως «Χρυσοδάκτυλος» του Τζέιμς Μπόντ) πήρε τον Πατριαρχέα, ο Ροζέ Ανέν τον Παναγιώταρο, τον εραστή της χήρας, ο Μορίς Ρονέ το νεαρό Μιχελή, που αγαπά τη φυματική Μαριωρή. Και βέβαια την πληθωρική Κατερίνα, τη χήρα του χωριού, ανέλαβε η Μελίνα Μερκούρη ενώ από ελληνικής πλευράς ο Δήμος Σταρένιος πήρε το ρόλο του γερο-Λαδά, και τον επανέλαβε μία εικοσαετία αργότερα στην τηλεόραση για το ομότιτλο θρυλικό σίριαλ του Βασίλη Γεωργιάδη…
Η ταινία διακρίθηκε με Ειδική Μνεία στο Φεστιβάλ Κανών το 1957 (ήταν υποψήφια και για το «Χρυσό Φοίνικα»), ενώ το 1958 ήταν υποψήφια για τα Βραβεία BAFTA. Στην Αθήνα προβλήθηκε το Δεκέμβριο του 1957 μόνο στις αίθουσες «Παλλάς», «Τιτάνια», «Άστορ», «Άστρον» και «Ριβολί».

May everyone live ... and may everyone die ..

2008-06-12T23:59:00.000+03:00

H ζωή του τα είχε όλα. Αναμνήσεις από παπούδες, φωτογραφίες από γάμους, ένα σπίτι με σχέσεις στοργής, φωνές φίλων στα τηλέφωνα και μία τηλεόραση για περιστάσεις μοναξιάς.
Ο ίδιος ανατριχιαστικά ανυποψίαστος: κατέτασσε εαυτόν στους "αδικημένους". Και αιτιολογημένα. Αγνοούσε παντελώς, πως είναι να μην δικαιούσαι μερίδιο στα όνειρα.

Η ρουτίνα του τελειοποιήθηκε με τα χρόνια: διαδρομές ενός λεωφορείου, που σήμαιναν το "ξεκινώ" και το "επιστρέφω". Το "καλημέρα" και το "καληνύχτα". Koιτούσε μέσα από το τζάμι του, τόπους κι ανθρώπους και χαμογελούσε ασφαλής.

Μέχρι εκείνο το πρωινό.
Διέσχιζε αμέριμνος τις γνώριμες οδούς για να φτάσει στη στάση του. Πρώτη φορά μετά από χρόνια σιγοσφύριζε ένα κεφάτο τραγούδι. Η εικόνα της γέμιζε μουσικές το μυαλό του. Είχε εισβάλλει ένα απόγευμα πριν, γκρεμίζοντας κάθε έννοια ηρεμίας του. Ντυμμένη μόνο τις σκιές και τα σκοτάδια της. Σαγηνευτικά απρόσιτη. Απρόσμενα δική του. Μάταιη και ματαιωμένη.

Το λεωφορείο του έφτασε την προκαθορισμένη ώρα. Μόνο που αυτή τη φορά αποφάσισε να διασχίσει το δρόμο αγνοώντας το. Κι εκείνο τον τιμώρησε ...

Η Λίνα έπαιξε όμορφα με τον Leonard Cohen. Το αποτέλεσμα βρίσκεται εδώ.

Μιά μαντινάδα θα σας πω ...

2008-06-05T10:39:00.003+03:00

Η μαντινάδα η καλή δε χτίζεται στο λάχει,
πέτρα και χώμα και νερό της Κρήτης πρέπει να ‘χει.

Ο Τσαρούχης έλεγε πως «η Κρήτη δεν είναι νησί. Είναι ήπειρος». Κι είχε το σκεπτικό του. Ανάμεσα στ’ άλλα αναφερόταν με δέος και θαυμασμό και στην κρητική μαντινάδα. Φεύγοντας νωρίς –αλλά πάντως έγκαιρα– δεν πρόλαβε να ζήσει τον εκφυλισμό και την διαπόμπευση που της φύλαξαν οι σύγχρονοι καιροί. Η πρόσφατη σχετικά υπόθεση με τις αστυνομικές έρευνες στο Μυλοπόταμο αναζωπύρωσε μία κακώς εννοούμενη «πανεθνική» ενασχόληση με τις μαντινάδες. Τα κινητά πήραν φωτιά και οι επίδοξοι «μαντιναδολόγοι» ασέλγησαν ανερυθρίαστα –για μία ακόμη φορά– σε βάρος του κρητικού παραδοσιακού ποιητικού είδους. Αυτή η διάσταση του θέματος περνά σχεδόν απαρατήρητη, μπροστά στη σπουδαιότητα που δείχνει να ‘χει το γεγονός ότι η μαντινάδα είναι το μόνο παραδοσιακό ποιητικό μέσο έκφρασης, που επιβίωσε στον ελληνικό χώρο μέχρι τις μέρες μας.

Αν «παραδίδω» και «παράδοση» σημαίνει αφήνω παρακαταθήκες στους επόμενους με όσα παρέλαβα από τους προηγούμενους, τότε η παράδοση της κρητικής μαντινάδας έχει μία σημασία που όλο και λιγότεροι συνειδητοποιούν. Οι μουσικολόγοι λένε πως από την αρχαιότητα έως και το τέλος της βυζαντινής εποχής υπήρχαν δύο μορφές παράδοσης στον ελληνικό χώρο: η προφορική και η γραπτή. Υπήρχαν επίσης μηχανισμοί απομνημόνευσης του προφορικού λόγου, με αντιπροσωπευτικό δείγμα έκφρασης τα Ομηρικά έπη. Η αρχαία Ελληνική γλώσσα, έχοντας μια διάχυτη μουσικότητα στον προφορικό λόγο -εξ’ αιτίας του συνδυασμού μακρών και βραχέων συλλαβών (προσωδιακός ρυθμός) παρείχε γόνιμο έδαφος για μουσική και ποιητική έκφραση. Ο προσωδιακός ρυθμός και τα ποιητικά μέτρα (ιαμβικό, τροχαϊκό, κ.τ.λ.) διευκόλυναν την απομνημόνευση ακόμη και εκτεταμένων έργων, όπως η Ιλιάδα και η Οδύσσεια. Κι αυτή η μουσικότητα του ελληνικού λόγου βοήθησε ως υπόβαθρο στη δημιουργία της μαντινάδας. Αλλά η ιστορία μπορεί να ξεκινά από ακόμη πιο παλιά. Σύμφωνα με το Στράβωνα ο κρητικός μάντης και προφήτης Επιμενίδης (6ος αι. π.Χ.) έγραφε τους καθαρμούς και τους χρησμούς σε ποίηση. Ομοίως, ο Παυσανίας αναφέρει ότι στο μαντείο του Αμφιάραου υπήρχε ένας Κρητικός με το όνομα Ιοφών από την Κνωσό, που τους χρησμούς των εξηγητών τους έλεγε με εξάμετρους στίχους και μ΄ αυτούς είχαν φτιαχτεί ολόκληρα έπη.

Πάντως, η επίσημη εκδοχή των μελετητών θέλει την ομοιοκαταληξία να έρχεται στην Κρήτη κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας. «Από τα μέσα του ιε΄ αιώνα και πέρα, παρουσιάζεται η ρίμα σε δίστιχα και σπανιότερα σε πολύστιχες ομοιοκατάληκτες ρύμες» (Στυλιανός Αλεξίου, Κρητική Ανθολογία). Καθοριστικό ρόλο παίζει ο Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου. Οι ιστορικοί τοποθετούν χρονολογικά τη σύνθεση κατά το 1590. Το στιχούργημα έχει εμφανείς επιρροές από το γαλλικό μυθιστόρημα Paris et Vienne του 1432 και τον Μαινόμενο Ορλάνδο του Ariosto. Ο Ερωτόκριτος διαδίδεται από στόμα σε στόμα και σύντομα το νησί το απαγγέλλει από άκρη σ' άκρη. Πέρασε μισός αιώνας μέχρι το έργο να αποκτήσει έντυπη μορφή. Οι πηγές λένε ότι τυπώθηκε για πρώτη φορά το 1713, φυσικά στη Βενετία, όπως και τα άλλα κρητικά έργα της εποχής, και ανατυπώθηκε (πράγμα σπάνιο) το 1737 λόγω της μεγάλης ζήτησης που είχε.
Έκτοτε γενιές ολόκληρες δεν έβρισκαν καλύτερη κληρονομιά να αφήσουν στα παιδιά τους από ένα αντίγραφο του Ερωτόκριτου. Ακόμη κι οι Τουρκοκρητικοί μυήθηκαν στη γλώσσα μαθαίνοντας τα πάθη της Αρετούσας. Η μελωδία που συνοδεύει σήμερα τα τραγούδια του -λένε- πως κατάγεται από την εποχή που γράφτηκε το έργο. Ένας σιγανός παραπονιάρικος σκοπός που αφήνει χώρο στην αφήγηση. Ο ίδιος σκοπός που ενέπνευσε κι ένα σωρό μεταγενέστερα κρητικά τραγούδια, που συχνά ξαναμπλέκουν τον Ερωτόκριτο στις ρύμες τους:

Είπα σου μη μπερδεύγεσαι
στση ζώνης μου τα κρούσσα,
γιατί θα σύρεις βάσανα
ωσάν την Αρετούσα!

Και κάπου εκεί –χρονικά, μάλλον αμέσως μετά τον Ερωτόκριτο- γεννιέται η κρητική μαντινάδα. Λακωνική, περιεκτική, ανεπιτήδευτη, προορισμένη να υμνήσει τον έρωτα, το θάνατο και την καθημερινότητα. Ο Μιχάλης Καυκαλάς επέμενε πως πρόκειται για «δίστιχο με δεκαπεντασύλλαβους και ομοιοκατάληκτους στίχους στη διάλεκτο της Κρήτης, που αποδίδει αυτοτελές και ολοκληρωμένο νόημα και διαθέτει ποιητικές αρετές». Στις μέρες μας η τελευταία φράση (περί ποιητικής αρετής) τείνει να ξεχαστεί. Οι μαντινάδες «σεργιανούν» μέσω SMS όλη τη χώρα παραμονές των εορτών, αφήνοντας την ψευδαίσθηση σε μερικά εκατομμύρια Έλληνες πως έγιναν μαντιναδολόγοι. Και φυσικά, ξεχνιούνται με την ίδια ακριβώς ευκολία, καθώς τίποτα το διαχρονικό και το ποιητικό δεν έχουν.
Κι όμως. Στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν λόγιοι και ποιητές ζήλευαν τη δύναμη του στίχου τους. Η ιστορία με τον Γιάννη Ρίτσο στ’ Ανώγεια είναι λίγο ως πολύ γνωστή. Κάποτε άκουσε μία μαντινάδα:

«Δε με φοβίζει ο θάνατος
άλλα ‘ναι τα σπουδαία,
το να αγαπάς να μη μπορείς
να αλλάξεις την ιδέα»

Εντυπωσιάστηκε τόσο που ζήτησε αμέσως να γνωρίσει τον δημιουργό της. Και μόλις έμαθε πως είναι ο Αριστείδης Χαιρέτης είπε: «αυτή τη μαντινάδα έπρεπε να την έχω βγάλει εγώ. Τον άνθρωπο δεν τον ξέρω, αλλά για μένα είναι ποιητής». Παρόμοια ήταν η συγκίνηση κι ο σεβασμός όσων ασχολούνται με το είδος κάθε φορά που άκουγαν μία νέα δημιουργία του Γιώργη του Σταυρακάκη (Μιχαλόμπα) που έφυγε πρόσφατα από κοντά μας. Οι μαντινάδες του εξακολουθούν να αποτελούν τον ουσιαστικότερο ορισμό της παράδοσης, καθώς ενέγραψαν ήδη υποθήκες στις νεώτερες γενιές.

Τόπος που κάνει αντίλαλο
πληθαίνει τον καημό μου,
γιατί γρικώ δυο τρεις φορές
τον αναστεναγμό μου.

Στις μέρες μας η μαντινάδα μοιάζει με εμπορικό είδος που βγήκε σε μαζική παραγωγή. Η βιομηχανία των ήχων έχει επενδύσει πάνω της και δεν χρειάζεται να πιέσει καν για να αποκτήσει νέα σοδειά. Αρκεί μόνο να ενθαρρύνει όσους νομίζουν πως ξέρουν να γράφουν μαντινάδες. Στην πραγματικότητα όμως, οι μαντιναδολόγοι είναι λίγοι. «Κερδίσαμε ίσως την επιβίωση του είδους με τον τζερτζελέ αλλά αυτό που προκύπτει δεν είναι καν μαντινάδα: είναι ανοσιούργημα» είπε ο Γιώργης Καράτζης. Ο ίδιος ασχολείται 40 χρόνια περίπου με τη μαντινάδα κι έχει ντύσει με τους στίχους του μερικά από το γνωστότερα κι ωραιότερα τραγούδια μας.

Καράβι κάνω την καρδιά,
την πεθυμιά κατάρτι,
κι απλώνω σίγουρο πανί
το νου μου τον αντάρτη.

Συζητώντας μαζί του διακρίνεις αμέσως ένα κοινό γνώρισμα των καλών μαντιναδολόγων που δεν κατέγραψε καμία φιλολογική ανάλυση: την σεμνότητα και το ήθος. «Χρειάζεται, λεει, γενικότερη παιδεία και μία εκλεπτυσμένη αίσθηση προσωπικής ευθύνης όσων ασχολούνται με τη μαντινάδα για να γλιτώσουμε από την επιπόλαιη αντιμετώπιση του είδους, με τα καλαμπούρια και τον λαϊκίστικο εντυπωσιασμό. Θεωρώ ότι η πληθώρα και η πολυενασχόληση που γίνεται με τη χρήση της Κρητικής μαντινάδας, η «υπερκατανάλωσή» της και τα πολλά ΜΜΕ που την «καλοπιάνουν», μοιραία την κακοποιεί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό το εφεύρημα με το περίφημο «μισό». Λέει, δηλαδή, κάποιος τον πρώτο στίχο και καλεί το κοινό του να τον συμπληρώσει κατά βούληση. Μα η μαντινάδα είναι αυτοτελής ποιητικός λόγος κι με τέτοιες μεθόδους αυτόματα αναιρείται η ίδια της η υπόστασή.

Τη ζήση χάνει μοναχά
άνθρωπος σαν ποθάνει,
μα σκέψου δίχως έρωντα
πόσους θανάτους κάνει.

Άλλη εγκληματική πρακτική είναι το λεγόμενο «θέμα». Επιλέγει κάποιος το «φεγγάρι» ή τη «βιόλα» και παραδίδει ωσάν να ήταν δάσκαλος το θέμα των «εξετάσεων» στους διαγωνιζόμενους. Αυτό είναι διασυρμός για τη μαντινάδα».
Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και η άποψη του Μήτσου Σταυρακάκη. Οι στίχοι κι οι μαντινάδες του δέθηκαν άρρηκτα τα τελευταία 35 χρόνια με τις παραδοσιακές μας μουσικές μνήμες και τραγουδήθηκαν από τους καλύτερους λυράρηδες του νησιού.

Ο έρωτας κι ο θάνατος
ίδια σπαθιά βαστούνε
κι οι δυο με τρόπο ξαφνικό
και ύπουλο χτυπούνε.

«Δεν υπάρχει τρόπος να σταματήσει κανείς την κακοποίηση της κρητικής μαντινάδας. Ο μόνος τρόπος ίσως, είναι να αντιπαραθέσεις κάτι αξιόλογο, για να αποδεικνύεις την διαφορά σου από το σωρό. Έτσι κι αλλιώς, ο καταγγελτικός λόγος δεν αποδίδει. Βρίσκω πως ασχολούνται πλέον τόσο πολλοί με την μαντινάδα, γιατί τους παρακινούν ραδιόφωνα και τηλεοράσεις να συμμετάσχουν στο παζάρι που στήνεται. Αν λοιπόν κάποιος δεν έχει συγκρότηση και καλλιέργεια, πέφτει εύκολα στην παγίδα».

Κι ο πιο μεγάλος έρωτας
με το φεγγάρι μοιάζει.
Κάνει κι αυτός τον κύκλο του,
γεμίζει και αδειάζει.

Κι όμως η μαντινάδα για όσους την αγάπησαν κι ασχολήθηκαν με μεράκι μαζί της δεν υπήρξε ποτέ “μιντιακό” status. “Για μένα η μαντινάδα ήταν μονόδρομος, λέει ο κ. Σταυρακάκης. Στο χωριό μου ήταν ο μόνος τρόπος διασκέδασης, ο μόνος τρόπος να εξωτερικεύσεις τη σκέψη σου, τις έγνοιες σου, τους έρωτες σου. Ήταν τρόπος ζωής λοιπόν. Και μάλιστα χωρίς λεκτικές υπερβολές αλλά με σεμνότητα και λιτότητα. Στις μέρες μας την κακογουστιά δεν μπορεί να την σταματήσει κανείς πια. Μπορούμε ίσως μόνο να καλλιεργήσουμε το συλλογικό κριτήριο και να διαμορφώσουμε παιδεία γύρω από την μαντινάδα από το ίδιο το κύτταρο του σχολείου».

Βιόλα, απού σε μεγάλωσα
με τω ματιών το δάκρυ
εγώ περίμενα ανθούς
κι εσύ πετάς αγκάθι.

Οι εποχές αλλάζουν και η παιδεία ομοίως. Τριάντα χρόνια πριν ο Μάνος Χατζηδάκης θεωρούσε προσφορά στον πολιτισμό τον διαγωνισμό μαντινάδας που οργάνωσε στ’ Ανώγεια. Αν ζούσε σήμερα, το πιθανότερο θα ήταν να μην το διανοηθεί καν. Η παραπάνω μαντινάδα του Γιαλαύτη τότε πήρε το βραβείο. Χρόνια αργότερα ο Νίκος Γκάτσος δήλωσε γοητευμένος από ένα άλλο του στιχούργημα. Ήταν ακόμη οι καιροί που η ποίηση συνδιαλεγόταν με την κρητική παραδοσιακή ρίμα.

«Για μένα η μαντινάδα είναι η ίδια μου η έκφρασή, λέει ο Αριστείδης Χαιρέτης, κι αν κάτι με ταλαιπωρεί είναι το γεγονός πως το κακό παράγινε μ’ όσους ασυνείδητα ρημάζουν τη γλώσσα και το νόημα της, βάζοντας τα καλάσνικωφ και τα «4Χ4» στους στίχους. Η μαντινάδα δεν είναι παιχνίδι, για να χωρατέψουμε. Είναι η ίδια η Κρήτη και πρέπει να την σεβαστούμε».
Δεκατέσσερα χρόνια πριν ο αείμνηστος Κωστής Φραγκούλης έγραφε: Η μαντινιάδα, η μόνη κατεξοχήν κρητική γλωσσική μας έκφραση, που άντεξε στο χρόνο, μοιάζει από μακριά με βουνό εύκολο και βατό, ευάλωτο τοις πάσι. Όταν το πλησιάσεις όμως κι επιχειρήσεις την ανάβαση, θα δεις ότι πρόκειται για ένα όρος τραχύ, γεμάτο λέσκες, γκρεμούς και κακοτοπιές. Η μαντινιάδα μας τραβά «του ήλιου τα πάθη» στ’ ασεβή χείλη αυτοσχέδιων μαντινιαδολόγων, που βγαίνουνε σαν τσι χοχλιούς όντε βρέξει». Κι ο ίδιος δεν παρέλειπε και τις ποιητικές παραινέσεις επί του θέματος:

Μια μαντινιάδα θα σας πω κι εγώ με λίγα λόγια
με κόπους και με βάσανα κερδίζεται η τζόγια.
Γιατί απάνω στσι κορφές, στα χιόνια και στσι πάχνες
φυτρώνουν και μαυρομαχούν των ποιητών οι δάφνες
και πρέπει να ‘χει νάκαρα και τα’ αγριμιού τη χάρη
όποιος τσι ρέγεται να βγει, να κόψει ένα κλωνάρι.

Σπιναλόγκα 105 χρόνια μετά ...

2008-05-21T12:25:00.005+03:00

Ο Φραγκίσκος της Ασίζης στο βιβλίο του Καζαντζάκη με τίτλο "Ο Φτωχούλης του Θεού" περιγράφει με τον συνήθη γλαφυρό του τρόπο μιλώντας στον Φράτε Λεόνε τον μεγαλύτερο του φόβο. "Να, λέει, δεν αντέχω τους λεπρούς, φοβάμαι να τους δω. Και μόνο να αφουγκραστώ από μακριά τα κουδουνάκια, που φορούν, για να τ' ακούν και ν' αλαργαίνουν οι διαβάτες, λιποθυμώ".

Η αίσθηση αυτή στους περισσότερους από μας δεν λέει απολύτως τίποτα. Δεν πρόλαβε να καταγραφεί στις μνήμες μας καθώς η λέπρα πάνε 60 χρόνια πια που δεν αποτελεί φόβητρο για την ανθρωπότητα. Στην Κρήτη όμως οι ιστορίες των λεπρών και της Σπιναλόγκας πέρασαν με τη μορφή της αφήγησης και στη γενιά μας.
Άλλωστε, το νησάκι είναι πλάι μας και όποιος πάτησε έστω και μία φορά τα χώματά του ένοιωσε το αδιόρατο σφίξιμο, που προκαλεί ένας τόσο βαριά φορτισμένος τόπος.
Πήγα πρόσφατα. Παρακινημένη από μία ιστορία που τυχαία έμαθα πως δένει κάποιον συγγενή μου με την Σπιναλόγκα. Έτυχε επίσης να μάθω πως τούτες τις μέρες (στις 30 του μήνα) θα συμπληρωθούν εκατόν πέντε χρόνια από την πρώτη μέρα, που τα κουδουνάκια των λεπρών έπαψαν να ηχούν στις ρούγες των πόλεων της Κρήτης. Ως τότε οι Χανσενικοί συνήθως ζούσαν σε άθλιους οικισμούς έξω από τις πόλεις του νησιού, τα επονομαζόμενα Μεσκήνια και βίωναν -συνάμα με την απάνθρωπη ταλαιπωρία της νόσου τους- έναν εξίσου αδυσώπητο κοινωνικό αποκλεισμό. Μέχρι την 30η Μαϊου του 1903, που η Κρητική Πολιτεία με διάταγμά της αποφάσισε την μεταφορά τους στην Σπιναλόγκα.

Λένε πως τα ονόματα που διαλέγουμε για τόπους και ανθρώπους, άλλοτε δένονται με την ιστορία τους κι άλλοτε την καθορίζουν. Η Σπιναλόγκα πήρε το όνομα της πιθανά από την
παραφθορά του ονόματος Spinalonde (ονομασία που αναφέρεται σε έγγραφα του 13ου αιώνα και παραπέμπει "στην Ελούντα" ενώ αργότερα κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας
μετασχηματίστηκε σε Spina-lunga = μακρύ αγκάθι). Για 54 χρόνια το «μακρύ αγκάθι» της, τρεφόταν με τα σωματικά και ψυχικά βάσανα εκατοντάδων ανθρώπων που εξορίστηκαν στο νησί. Κρητικοί μόνο στην αρχή κι αργότερα –μετά το 1913- η Σπιναλόγκα λειτούργησε ως το «Διεθνές Λεπροκομείο» της Ευρώπης, φιλοξενώντας 1000 και πλέον ασθενείς. Οι ελπίδες για
ίαση της νόσου γεννήθηκαν το 1948, όταν ανακαλύφθηκε στην Αμερική το φάρμακο που θεράπευε τον ιό της λέπρας (ή νόσου του Hansen όπως αποκαλείται επιστημονικά). Από το 1948 έως το 1957 ο αριθμός των ασθενών της Σπιναλόγκας μειώθηκε δραστικά.
Κάποιοι πρόλαβαν να αποθεραπευτούν. Κάποιοι άλλοι όχι.

Στις μέρες μας, ένα βιβλίο που πούλησε ήδη 1.000.000 αντίτυπα και μεταφράστηκε σε 25 γλώσσες, θύμισε σε μερικούς και έμαθε σε πολλούς, τα δράματα που φόρτισαν συγκινησιακά αυτόν τον τόπο. Τίτλος του είναι: «το νησί» και συγγραφέας του η Βικτόρια Χίσλοπ.
Κι η Σπιναλόγκα κάνει ήδη «ταμείο» αυτής της ανέλπιστης δημοσιότητας. Οι επισκέπτες της την μετατρέπουν σε ένα ιδιότυπο «προσκυνηματικό» μνημείο, που πασχίζει πια με σεβασμό να αντικαταστήσει τα … αγκάθια του με ρόδα.
Εν τούτοις, δεν είναι λίγοι εκείνοι που επισημαίνουν πως ο χώρος χρειάζεται φροντίδα και
κυρίως περισσότερη πληροφορία για το τι ακριβώς συνέβη εκεί. Κι αυτό γιατί σπάνια ένας τόπος διαθέτει τόσους αιώνες έντονης κληρονομιάς, κουβαλώντας τη σφραγίδα της αρχαίας Ελλάδας, των Σαρακηνών, των Ενετών, των Τούρκων, της Κρητικής Πολιτείας, των Χανσενικών και των Νεοελλήνων. Άλλοτε ως Ενετικό κάστρο με τείχη και δεξαμενές, άλλοτε ως οθωμανικός οικισμός ή κέντρο ελεύθερου εμπορίου κι άλλοτε ως λεπροκομείο, τόπος αποκλεισμού και κομβικό σημείο για την εξέλιξη της σύγχρονης Ιατρικής. Κι αν τελικά κάτι διαφοροποιεί την Σπιναλόγκα από τα άλλα αξιοθέατα μας, είναι ότι εδώ η γη ποτίστηκε με ιστορίες αδιέξοδα τραγικές, που όμως μέσα στην απόλυτη απελπισία τους κατόρθωναν να στήσουν ρωγμές ελπίδας και ζωής, όπως αυτές που φτιάχνουν ο έρωτας, η πίστη, το ανθρώπινο πείσμα κι η αέναη δίψα για ένα πιο αισιόδοξο αύριο.

Πίσω από την μυθιστορία της Βικτόρια Χίσλοπ, υπάρχουν κρυμμένες ένα σωρό αληθινές
τραγικές ιστορίες. Όπως εκείνη της προγόνου μου, που όταν έμαθε πως ο σύντροφός της
μεταφέρθηκε στη Σπιναλόγκα, πούλησε κρυφά τον αργαλειό της για να δώσει "πολλούς
παράδες" σε έναν βαρκάρη, τόσους ώστε να τον πείσει να την μεταφέρει νύχτα στο νησί. Κανείς δεν έμαθε πως κατάφερε να μπει στις παράγκες των λεπρών (το νησί είχε περίφραξη σαν "φρούριο" για τον αντίστροφο ακριβώς λόγο: να μην διαφύγουν από εκεί οι Χανσενικοί). Χρόνια μετά, όταν το φάρμακο βρέθηκε ο Γιάννης της, γύρισε στο χωριό. Εκείνη όμως όχι.

Ένας Μανόλης στάθηκε πιο τυχερός στα ίδια χρόνια. Νόσησε όντας αρραβωνιασμένος με το Ρηνιώ του. Συγγενείς και φίλοι σαν έμαθαν πως ο Μανόλης μεταφέρεται στη Σπιναλόγκα, αποφάσισαν να παρακάμψουν τα αυστηρά κρητικά εθιμικά και να αποδεσμεύσουν την Ειρήνη από το λογόστεμμα. Αρχές του 1940 ήταν και το Ρηνιώ μόλις στα 16 του. Ήξερε μόνο πως το καραβάκι που πήγαινε τρόφιμα στη Σπιναλόγκα επέστρεφε στον Άγιο Νικόλαο
κάθε Παρασκευή. Η Ειρήνη γύριζε τα προξενιά πίσω. Έτσι κι αλλιώς πολλά δεν ήταν.
Πανέμορφη κοπέλα -λένε- αλλά όλοι ήξεραν πως ήταν η μνηστή του λεπρού.
Οι Παρασκευές του 1940 την έβρισκαν πάντα στο λιμάνι. Όμως ο καπετάνιος ποτέ δεν είχε νέα να της πει. Άφηνε τα τρόφιμα στην βορεινή πύλη κι έφευγε σαν κλέφτης, πριν ξεπροβάλει πίσω από τα κάγκελα κανένας λεπρός.
Πέρασαν χρόνια δύσκολα.
Ο πόλεμος κι η Μάχη της Κρήτης στρέψαν το ενδιαφέρον των ανθρώπων αλλού. Το Ρηνιώ όμως κάθε Παρασκευή κατέβαινε στο μώλο. Μέχρι που μία τέτοια μέρα ο Μανόλης γύρισε. Υγιής κι αποθεραπευμένος. Κατέβηκε σαν χαμένος από το καράβι και κοίταξε γύρω του. Το βλέμμα του την συνάντησε μα δεν την γνώρισε καν. Δεν ήταν όμορφη πια αλλά .. ήταν εκεί.

Ο Άγιος Παντελεήμονας της Σπιναλόγκας

Συνήθως λένε πως ο Θεός οργίζεται με τους ανθρώπους. Στη Σπιναλόγκα όμως για χρόνια ένοιωθες πως συνέβαινε τ' αντίθετο. Οι Χανσενικοί ήταν οργισμένοι με τον Θεό. Ένας Γεραπετρίτης παπάς τόλμησε να τους επισκεφθεί και να λειτουργήσει στον Άγιο Παντελεήμονα, που υπήρχε και ρήμαζε στο νησί συντροφιά με τους νέους του κατοίκους. Λένε πως στην πρώτη λειτουργία δεν πάτησε ψυχή. Οι λεπροί άκουγαν πεισμωμένοι από τα κελιά τους την ψαλμωδία, κι άλλοτε την σκέπαζαν με τα βογκητά τους κι άλλοτε με τις κατάρες τους. Ο ιερέας όμως ξαναπήγε. Στην δεύτερη τούτη επίσκεψη ένας από τους ασθενείς πρόβαλε θαρρετά στο κατώφλι του ναού.
- Παπά, θα κάτσω στην λειτουργία σου μ' έναν όρο όμως. Στο τέλος θα με κοινωνήσεις. Κι αν ο Θεός σου είναι τόσο παντοδύναμος, εσύ μετά θα κάμεις
την κατάλυση και δεν θα φοβηθείς τη λέπρα μου.
Ο ιερέας έγνευσε συγκαταβατικά. Στα κοντινά κελιά ακούστηκε η κουβέντα κι άρχισαν να μαζεύονται διάφοροι στο πλάι του ναού, εκεί που ήταν ένα μικρό χάλασμα, με λιγοστή θέα στο ιερό. Παραμόνευσαν οι Χανσενικοί στο τέλος της λειτουργίας κι είδαν τον Παπά δακρυσμένο και γονατιστό στην Αγία Τράπεζα να κάνει την κατάλυση.
Πέρασε μήνας. Οι Χανσενικοί τον περίμεναν. Πίστευαν πως θα ρθει τούτη τη φορά ως ασθενής κι όχι ως ιερέας. Όμως ο παπάς επέστρεψε υγιής και ροδαλός κι άρχισε με ηθικό αναπτερωμένο να χτυπά την καμπάνα του παλιού ναϊσκου. Έκτοτε και για δέκα τουλάχιστον χρόνια η Σπιναλόγκα είχε τον ιερέα της. Οι Χανσενικοί αναστύλωσαν μόνοι τους της εκκλησία και συνάμα αναστύλωσαν και την πίστη τους. Κοινωνούσαν τακτικά και πάντα κρυφοκοίταζαν τον παπά τους την ώρα της κατάλυσης, για να βεβαιωθούν πως το "θαύμα της Σπιναλόγκας" συνέβαινε ξανά και ξανά.

Αλλά ο ιερέας δεν ήταν ο μόνος υγιής στην κοινωνία του νησιού. Ήταν και η Ελένη. Λένε πως ήταν παντρεμένη με τον Κωστή στο Ηράκλειο, όταν εκείνος νόσησε. Νοσοκόμα η ίδια, δεν άντεχε στην ιδέα να αποχωριστεί τον άνθρωπό της. Εκείνος πάλι για να την προστατεύσει αποφάσισε αμέσως να κόψει κάθε επαφή μαζί της. Η Ελένη πήγε με το καραβάκι στη Σπιναλόγκα για να τον δει. Έκλαιγε στα κάγκελα της πύλης, παρακαλώντας να τον φωνάξουν αλλά ο Κωστής έκανε ό,τι μπορούσε για να την αποθαρρύνει. "Συνέχισε τη ζωή σου και ξέχνα με" της μύνησε. Μπροστά στα έκπληκτα μάτια των μαντατοφόρων η Ελένη λένε πως πέρασε μία σήρυγγα στη φλέβα της που είχε γεμάτη με το δικό του αίμα. Ο Κωστής έτρεξε κοντά της κι οι "κλειδοκράτορες" θεώρησαν πως ανήκει πια αυτοδίκαια στην "μέσα πλευρά" της Σπιναλόγκας. Η Ελένη έζησε καιρό στο νησί των λεπρών και φρόντισε πολλούς από αυτούς. Ο άντρας της πέθανε στα χέρια της. Η ίδια όμως επέστρεψε υγιής στο σπίτι της χρόνια μετά.

Περνοδιαβαίνοντας τα κακοτράχαλα σοκάκια της Σπιναλόγκας ακόμη και σήμερα -105 χρόνια μετά- νοιώθεις την πίκρα που πότισε τον τόπο. Ίσως όσοι την επισκέπτονται θα ‘πρεπε να γνωρίζουν τα λόγια που άφησε ως παρακαταθήκη του ο άνθρωπος -που όντας φοιτητής της Νομικής τότε κι ασθενής ο ίδιος- οργάνωσε στην Σπιναλόγκα την κοινωνία των λεπρών το 1936, ο Επαμεινώνδας Ρεμουνδάκης: «Περπατώντας στον δρόμο της Σπιναλόγκας, σταμάτησε και κράτησε την αναπνοή σου. Από κάποιο χαμόσπιτο τριγύρω σου θα ακούσεις τον απόηχο από κάποιο μοιρολόγι μιας μάνας, μιας αδελφής ή τον αναστεναγμό ενός άνδρα. Άφησε δύο δάκρυα από τα μάτια σου και θα δεις να λαμπυρίζουν εκατομμύρια δάκρυα που πότισαν αυτόν τον ίδιο δρόμο, που εσύ διαβαίνεις σήμερα».

Φρέντυ Γερμανός: Ο "ροκάς" που λάτρευε το .. μπλουζ

2008-05-12T15:18:00.000+03:00

Ήταν ακόμη η εποχή που τα πουκάμισα είχαν μεγάλα πέτα και τα χαμόγελα κύρτωναν ελαφρώς προς τα πάνω τα πρόσωπα. Τον θυμάμαι να μπαίνει στην αίθουσα και να παρατηρεί για ώρα τα "στραβάδια" που τον κοίταζαν σαν .. γκουρού ή σαν σοφό της Συών.
Μόλις βεβαιώθηκε πως είχε την απόλυτη προσοχή μας, πλησίασε το τραπέζι που "εκτελούσε" χρέη έδρας. Στην άκρη του έχασκε μισάνοιχτο ένα παράθυρο με θέα στο λιοπύρι της Αθήνας. Κέντρο πόλης, ώρα μεσημβρινή. Στίλωσε το βλέμμα και μας γύρισε επιδεικτικά την πλάτη. Σε λίγο άρχισε να γέρνει όλο και πιο κοντά στο παράθυρο. Σαν να παρακολουθούσε με όλη του την προσοχή κάτι σπουδαίο που διαδραμματιζόταν εκεί. Μία αμήχανη σιωπή απλωνόταν στην αίθουσα, καθώς τα στραβάδια ήλπιζαν πως κάποιος απομηχανής Θεός θα παρέμβει και θα τον επαναφέρει στα .. ενδότερα. Μάταια όμως. Το βλέμμα του δεν έλεγε να ξεκολλήσει από τις εικόνες του δρόμου. Η προσήλωσή του ήταν τέτοια, που σύντομα ο πρώτος περίεργος σηκώθηκε από τη θέση του για να αποκτήσει θέα στα .. συμβαίνοντα. Η κίνηση ήταν μεταδοτική. Ο ένας μετά τον άλλο, τα στραβάδια σηκώνονταν από τις καρέκλες τους και πάσχιζαν να δουν τι μονοπωλούσε την προσοχή του. Τις επόμενες στιγμές κανείς δεν καθόταν πλέον στην αίθουσα.
Τότε μόνο γύρισε χαμογελώντας και μας κοίταξε. Μία ντουζίνα απορημένα τρελόπαιδα που
αδυνατούσαν να δουν το .. προφανές. Κι η φωνή του είχε σχεδόν ζαβολιάρικο τόνο όταν μας είπε: Ωραία! Τώρα ξέρουμε όλοι πως το ρεπορτάζ δεν είναι ... εδώ. Είναι στο δρόμο κι εκεί θα 'ναι πάντα!

Πέρασαν τόσα χρόνια αλλά την "παράσταση" του Φρέντυ Γερμανού σ' εκείνη την πρώτη μας συνάντηση δεν την ξέχασα ποτέ. Χθες βρεθήκαμε αναπάντεχα να μιλάμε για χαμόγελα. Όχι για στραβά μειδιάματα, που μοιάζουν με καταναγκαστικά έργα. Για αληθινά χαμόγελα. Αυτά που προκαλεί το ποιοτικό χιούμορ. Και η κουβέντα τον ξανάφερε μπροστά μας. Ο Φρέντυ Γερμανός κάπου έγραψε πως το χαμόγελο είναι η τελειοποίηση του γέλιου. Ή έστω έτσι θυμάμαι. Σε λίγες μέρες θα κλείσουν τα 9 χρόνια της απουσίας του. Και καθώς η
δημοσιογραφική "μόδα" τον έχει ξεπεράσει, μελαγχολώ στην ιδέα πως οι επόμενες γενιές νομιμοποιούνται να ζητούν όλο και λιγότερο ποιοτική ενημέρωση, αφού δεν είχαν την τύχη να εμπιστευτούν ποτέ ένα κείμενό του για τα "τρέχοντα".
Το πρώτο του ρεπορτάζ κι αυτό προφανώς δεν υπάρχει στα επίσημα βιογραφικά του- το έκανε
στο Ηράκλειο. Απεσταλμένος τότε της εφημερίδας "Ελευθερία" για να καλύψει την κηδεία του
Νίκου Καζαντζάκη. Είχε ξεκινήσει να ασχολείται με το γράψιμο νωρίτερα, όταν πήρε το δεύτερο βραβείο στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Διηγήματος, που καθιέρωσε ο Mπάμπης Kλάρας στη Bραδυνή. Έτος 1953, και ενώ ήταν μόλις 19 ετών, ο Καραγάτσης, ο Μυριβήλης, ο Θεοτοκάς και ο Τερζάκης που απάρτιζαν την επιτροπή, αναγνώρισαν στο διήγημά του «Για μια εκδίκηση» το συγγραφικό του ταλέντο. Ένα χρόνο αργότερα, το 1954, ο Φρέντυ ξεκίνησε τη δημοσιογραφική του καριέρα στην εφημερίδα «Ελευθερία», κρατώντας τη στήλη για τα φαρμακεία. Τρία χρόνια εργαζόταν αμισθί ως μαθητευόμενος, ενώ παράλληλα έγραφε διάφορα ρεπορτάζ για την «Απογευματινή» και κυνηγούσε να πάρει συνεντεύξεις από σημαντικά πρόσωπα της επικαιρότητας.
Έτσι είχε την ευκαιρία να συναντήσει τη Σοφία Λόρεν, τον Άλαν Λαντ, την Ελίζαμπεθ Τέιλορ, κ.ά. Την ίδια περίοδο συνεργαζόταν και με το περιοδικό «Εικόνες», γράφοντας ρεπορτάζ για τους λατερνατζήδες, τα τελευταία αρχοντικά της Αθήνας, κ.ο.κ. Ακολούθησε η συνεργασία του με την «Μεσημβρινή» της Ελένης Βλάχου, την «Απογευματινή», το «Έθνος», τον «Ταχυδρόμο», κ.ά.

Το 1964 κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο με τον τίτλο «Με συγχωρείτε λάθος» από τις εκδόσεις Γαλαξίας. Ο τόμος αποτελούνταν από μια σειρά ευθυμογραφημάτων, συνοδευμένα από σκίτσα του στενού του φίλου Κυρ. Ένα χρόνο αργότερα, ο Φρέντυ Γερμανός αποφάσισε να διεκδικήσει ένα ρόλο στο θεατρικό έργο του Αλέκου Λιδωρίκη «Ξεριζωμένοι». Αν και τελικά ο ρόλος δόθηκε στον Ανδρέα Φιλιππίδη, η έστω και πρόσκαιρη συμμετοχή του στις προετοιμασίες της παράστασης υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική γιατί έγινε αιτία να παντρευτεί με την μαθήτρια της δραματικής σχολής Έλενα Μαυρουδή, με την οποία απέκτησε την κόρη του Ναταλία. Ο γάμος δεν κράτησε πολύ και μερικά χρόνια αργότερα, ο Φρέντυ γνωρίστηκε και παντρεύτηκε με την ηθοποιό και χορεύτρια Μαρία Ιωαννίδου.

"Ξεκίνησα να γίνω συγγραφέας, έλεγε ο ίδιος, αλλά στο δρόμο έκανα δυο λάθη: έγινα δημοσιογράφος και έκανα τηλεόραση. Τώρα που το ξανασκέφτομαι ήταν σαν να ξεκίνησα για να χορέψω μπλουζ και όταν έφτασα στην πίστα η ορχήστρα το γύρισε σε ροκ. Τι κάνεις στην περίπτωση αυτή; Χορεύεις ροκ όσο καλύτερα μπορείς".

Αλάτι και Πιπέρι

Το 1966 ο Φρέντυ Γερμανός άρχισε να εργάζεται ως παρουσιαστής ειδήσεων στην ελληνική τηλεόραση (ΕΙΡ), ενώ λίγο αργότερα παρουσίασε την πρώτη του εκπομπή, το «Καλειδοσκόπιο». Ουσιαστικά όμως η επιτυχία ήρθε το 1970, όταν βγήκε στον αέρα το «Αλάτι και πιπέρι», η τηλεοπτική εκπομπή που αποτέλεσε σταθμό στην ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης. Επί έξι ολόκληρα χρόνια η εκπομπή αποτελούσε πόλο έλξης για το τηλεοπτικό κοινό, κόπηκε όμως με κυβερνητική απόφαση.
Την επόμενη χρονιά ο Φρέντυ επανήλθε με «Το πορτρέτο της Πέμπτης», ενώ ήδη έδινε έντονο το παρόν και στην έντυπη δημοσιογραφία, συμμετέχοντας στο στήσιμο μιας πρωτοποριακής για την εποχή της καθημερινή εφημερίδα (Η συνεργασία του αυτή με την «Ελευθεροτυπία» συνεχίστηκε ως το 1990). Το 1978 ο Φρέντυ παρουσίασε την εκπομπή «Σάββατο βράδυ, Κυριακή πρωί» και το 1979 ξεκίνησε την παρουσίαση της θρυλικής πλέον «Πρώτης Σελίδας».

Το 1990 ο Γερμανός αποφάσισε να αφοσιωθεί στη συγγραφή βιβλίων. Έκτοτε και ως το θάνατό του έγραφε ασταμάτητα, σατιρικά βιβλία, ευθυμογραφήματα, ιστορικές μυθιστορηματικές βιογραφίες, κ.ά. Συνολικά ο Φρέντυ έγραψε περισσότερα από 25 βιβλία (Το δις εξαμαρτείν, Γράψτο όπως το λέω, Ούτε αλάτι ούτε πιπέρι, Τζίμυ πάρε ένα φιστίκι, Καληνύχτα κύριε Όσκαρ, Γεια σου Έλληνα, Γυναίκα από βελούδο, Τερέζα, Έλλη Λαμπέτη, κ.ά.)

Το πορτραίτο της Πέμπτης: Μελίνα-Ντασσέν

Πολλά από τα βιβλία του έγιναν μπεστ σελερ και κάποια μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο και στο θέατρο (Ένα γελαστό απόγευμα) και στην τηλεόραση (Ακριβή μου Σοφία, Η εκτέλεση).
Ο Φρέντυ Γερμανός έφυγε στις 21 Μαΐου του 1999 πριν προλάβει να δει το τελευταίο του ιστορικό μυθιστόρημα «Το αντικείμενο» να στολίζει τις προθήκες των βιβλιοπωλείων.

Μου σερβίρετε .. λιγότερη λογοκρισία, παρακαλώ

2008-05-11T11:00:00.000+03:00

Σωτήριο έτος 1989. Ταλαίπωρος ρεπόρτερ πασχίζει να μεταδώσει ανταπόκριση για ένα
αναπτυξιακό συνέδριο που γίνεται στον τόπο του. Αποδέκτης η κρατική ραδιοφωνία. Η είδηση πάνω κάτω λέει ότι "στις εργασίες το παρόν θα δώσουν 8 Υπουργοί, 2 αρχηγοί αξιωματικής
αντιπολίτευσης, πρυτάνεις Πανεπιστημίων, προσωπικότητες των γραμμάτων και των Τεχνών και
επιστήμονες από το ντόπιο δυναμικό των υπηρεσιών και των ερευνητικών ιδρυμάτων". Το κείμενο στέλνεται με φαξ πριν εκφωνηθεί. Κι επιστρέφει .. αγνώριστο. Ένα κόκκινο στυλό έχει αφήσει "αλώβητους" μόνο τους Υπουργούς. Οι υπόλοιποι "κόβονται" λόγω .. πολιτικών φρονημάτων. Ένας "αγανακτισμένος" αρχισυντάκτης της ΕΡΑ ουρλιάζει στα τηλέφωνα πως "δεν μας πληρώνει η κυβέρνηση για να προβάλουμε ... την αντιπολίτευση".

Όσοι συνεργάστηκαν σε χαλεπούς καιρούς με την κρατική ραδιοτηλεόραση ξέρουν τι θα πει να ζεις και να εργάζεσαι με τον φόβο ενός ... κόκκινου κονδυλοφόρου. Οι περισσότεροι βέβαια,
νομίζουν πως τέτοια πράγματα δεν συνέβαιναν και δεν συμβαίνουν ουδόλως στις μέρες μας.
Έτσι η πρόσφατη υπόθεση Κούλογλου στους αδαείς μοιάζει με μία ακόμη απλή διακοπή συνεργασίας ενός -ομολογουμένως- καλού δημοσιογράφου με την κρατική μας τηλεόραση. Δεν είναι όμως. Στην πραγματικότητα είναι μία αυταρχική πράξη λογοκρισίας και παρεμπόδισης της Ελευθεροτυπίας. Ο Στέλιος Κούλογλου -που τα τελευταία χρόνια μας χαρίζει μερικές από τις ποιοτικότερες εκπομπές της ελληνικής τηλεόρασης-
παύθηκε εν μία νυκτί, επειδή σκόπευε να προβάλλει μία έρευνα με θέμα τις ζωές των
ανθρώπων που ζουν με 700 ευρώ το μήνα.
Η ιδέα -υποθέτω- πως ξεκίνησε από το βιβλίο (και συνάμα την πραγματικότητα που αντιπροσωπεύει) και κάνει θραύση σε όλη την Ευρώπη. Ο τίτλος του είναι η "γενιά των 1000 ευρώ". Το γραψαν δύο Ιταλοί νεαροί, που αγωνίζονται με μισθούς πείνας και .. δημιουργική οικονομία να επιβιώσουν και να συντηρήσουν χαμόγελο και όνειρα.
Στην Ελλάδα οι μισθοί των νέων ανθρώπων (βασικοί) δεν ξεπερνούν τα 700 ευρώ. Ο Στέλιος Κούλογλου λοιπόν, σκέφτηκε να παρακολουθήσει από κοντά για ένα μήνα τις ζωές πέντε νέων ανθρώπων, που επιβιώνουν με ψίχουλα και να δείξει το αποτέλεσμα στο "ρεπορτάζ χωρίς σύνορα". Η διοίκηση της ΕΡΤ θεώρησε ότι το θέμα θα πλήξει το image της Κυβέρνησης
και παρενέβη για να σταματήσει την δημοσιογραφική έρευνα. Στη δε επιμονή του Κούλογλου
απάντησε με τις "συνήθεις πρακτικές" άλλων εποχών: διέκοψε τη συνεργασία μαζί του.
"Ως αιτία για τη διακοπή της συνεργασίας αναφέρεται το περιεχόμενο των
εκπομπών μου και ειδικότερα το γεγονός ότι προγραμμάτισα την προβολή της
έρευνας για την γενιά των 700 ευρώ και την ακρίβεια, παρότι η διοίκηση
μου ζήτησε να την ματαιώσω" αναφέρει σε ανακοίνωσή του ο δημοσιογράφος.
Στον ευάερο τόπο του διαδικτύου φτιάχτηκε ένα λινκ που συλλέγει υπογραφές υποστήριξης, παρ' ότι -κατά την ταπεινή μου γνώμη- ο Στέλιος είναι απ΄τους δημοσιογράφους, που δεν κινδυνεύουν να μείνουν άνεργοι. (http://www.petitiononline.com/RWF1/petition.html)

Εν τούτοις, η υπόθεσή του αποδεικνύει ότι πέρα από την γενική αντίληψη για τους ..
"αλήτες, ρουφιάνους δημοσιογράφους" ή τους χλιδάτους που πηγαινοφέρνουν εκατομμύρια
στις Ελβετικές τράπεζες, υπάρχουν και μερικοί που πασχίζουν για την χαμένη τιμή της δημοσιογραφίας.

Μην καταστρέψετε την Κρήτη απλά για να παίξετε γκoλφ ...

2008-05-07T19:19:00.011+03:00

Ο Γαλλικός Μάης -λόγω επετείου- είναι της .. μοδός. Συνειρμικά θυμήθηκα πως ένα από τα όμορφα συνθήματά του (εκείνα τα απείρως ουτοπικά, που συσπείρωσαν ένα μαζικό παραλήρημα, λες και απροσδόκητα η επιθυμία υπερείχε της λογικής) θα μπορούσε να 'ναι το motto μίας προσπάθειας που βρίσκεται στις μέρες μας σε εξέλιξη στην Κρήτη.
Έλεγε: Soyez realistes, demandez l' impossible
(να είστε ρεαλιστές, να ζητάτε το αδύνατο).
Αναφέρομαι στην υπόθεση της Μονής Τοπλού και το κολοσσιαίο deal της Εκκλησίας
με μία κατασκευαστική εταιρεία αγγλικών συμφερόντων, που βάλθηκε να .. αποικήσει έναν
από τους ομορφότερους τόπους του νησιού με τις ευλογίες όλων των ελληνικών κυβερνήσεων
της τελευταίας δεκαπενταετίας.
Σχεδόν "προφητικά" το 2006 και ενώ ο Τύπος πανηγύριζε την υπογραφή της συμφωνίας
έγραφα τους προβληματισμούς μερικών από μας εδώ. Οι εξελίξεις στην υπόθεση έμοιαζαν απόλυτα προδιαγεγραμμένες αλλά -όπως χαριτωμένα λέει ο Γιάννης Σμαραγδής-
ο Θεός της Κρήτης κι η κουζουλάδα μερικών σώνουν πάντα την κατάσταση.
Η προσπάθεια ξεκίνησε τον Απρίλιο από τους Οικολόγους του νησιού. Το κείμενο που κυκλοφόρησε (και συμπαθάτε με που θα σας κουράσω αλλά αξίζει τον κόπο. Άλλωστε, πόσο συχνά δικαιώνεται η αγανάκτηση του ενημερωμένου πολίτη ενάντια στα οργανωμένα συμφέροντα;) ανέφερε τα εξής:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΦΑΡΑΩΝΙΚΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΑΒΟ ΣΙΔΕΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΒΑΪ
(Διαδώστε το παντού!)Με το σύνθημα «Σώστε το Κρητικό Τοπίο» πλήθος Ελλήνων και ξένων υποστηρίζουν την εκστρατεία συλλογής υπογραφών εναντίον της δημιουργίας τεραστίων τουριστικών εγκαταστάσεων και γηπέδων γκολφ στο ανατολικότερο ακρωτήριο της Κρήτης, το Κάβο Σίδερο. Είναι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, οικολόγοι, αρχαιολόγοι, σύμβουλοι σε θέματα τουρισμού, επιχειρηματίες, Κρητικοί και Έλληνες της διασποράς, ξένοι που κατοικούν μόνιμα στην Κρήτη και στην Ελλάδα, αλλά και απλοί πολίτες από την Ελλάδα, την Κύπρο, την υπόλοιπη Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Νότιο Αμερική, την Αυστραλία και αλλού.
Στόχος της εκστρατείας είναι τα Φαραωνικά σχέδια που προωθεί η Αγγλική εταιρεία Minoan-Loyalward και προβλέπουν έξη τουριστικά χωριά συνολικής δυναμικότητας 7000 κλινών, τρία γήπεδα γκολφ, 730 πισίνες, συνεδριακό κέντρο, εργοστάσιο αφαλάτωσης, δύο μονάδες επεξεργασίας υγρών αποβλήτων και διάφορες άλλες εγκαταστάσεις σε έκταση 26.000 στρεμμάτων στη χερσόνησο Κάβο Σίδερο, που της έχει παραχωρηθεί από τη Μονή Τοπλού. Η έκταση είναι χαρακτηρισμένη ως ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους και ως προστατευόμενη περιοχή του δικτύου ΝΑΤΟΥΡΑ 2000. Περιλαμβάνει το μοναδικό στην Ευρώπη φοινικόδασος του Βάι, το Μινωικό οικισμό Ίτανο ενώ παραμένει άγνωστος ο αρχαιολογικός πλούτος που βρίσκεται «θαμμένος» στην περιοχή. Την πρωτοβουλία της έκκλησης για τη συλλογή υπογραφών, που κυκλοφορεί μέσω του διαδικτύου
http://www.thepetitionsite.com/1/Save-the-Cretan-landscape,
ανέλαβαν δύο γνωστοί φίλοι της Κρήτης, η Αμερικανίδα αρχαιολόγος περιβάλλοντος Jennifer Moody, ερευνήτρια στο Τμήμα Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Τέξας, και ο Άγγλος ιστορικός οικολόγος Oliver Rackman, τιμώμενος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ. Οι δύο τους είναι συγγραφείς του βιβλίου «Η Δημιουργία του Κρητικού Τοπίου» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης). Η έκκληση προορίζεται να σταλεί στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό, τον Οικουμενικό Πατριάρχη, τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος, τον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης, Υπουργούς, πολιτικά κόμματα, βουλευτές, ξένες πρεσβείες καθώς και σε πολιτικές και άλλες προσωπικότητες στο εξωτερικό.
Σε πρόσφατο άρθρο τους στην Αγγλική εφημερίδα «Γκάρντιαν» οι δύο επιστήμονες υποστηρίζουν ότι τα σχεδιαζόμενα έργα και ιδιαίτερα τα γήπεδα γκολφ είναι εξαιρετικά αταίριαστα για την περιοχή και η προτεινόμενη ανάπτυξη δεν είναι βιώσιμη. Για την ογκώδη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) που έχει συνταχθεί για την εταιρεία από μελετητικά γραφεία, η Jennifer Moody και ο Oliver Rackham, οι οποίοι και την μελέτησαν, αναφέρουν ότι χαρακτηρίζεται από προχειρότητα, περιέχει ασαφείς γενικές αρχές χωρίς ουσιαστικές λεπτομέρειες και ασχολείται μόνο με τις εκτάσεις που προορίζονται για οικοδόμηση χωρίς ν’ αναφέρει τίποτε για τις επιπτώσεις των έργων στην υπόλοιπη χερσόνησο. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ΜΠΕ «πέρασε» από την Νομαρχιακή αυτοδιοίκηση χωρίς να αξιολογηθεί από εμπειρογνώμονες λόγω ανεπάρκειας χρόνου και πόρων.
Το κείμενο της έκκλησης χαρακτηρίζει τα σχεδιαζόμενα έργα ως περιβαλλοντική και πολιτιστική καταστροφή και καλεί τους αποδέκτες να συμβάλουν στην αποτροπή της. Μεταξύ άλλων επισημαίνει ότι τα σχεδιαζόμενα έργα και ιδιαίτερα τα γκολφ, εκτός από την ανεπανόρθωτη αλλοίωση του μοναδικού τοπίου της περιοχής, θα επιδεινώσουν το ήδη υπάρχον οξύ υδατικό πρόβλημα, ενώ η αφαλάτωση που προτείνεται σαν λύση θα προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη ρύπανση και βλάβη του περιβάλλοντος.

ΣΩΣΤΕ ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ: ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΘΕΡΕΤΡΟ ΜΕ ΤΑ ΓΚΟΛΦ ΣΤΟΝ ΚΑΒΟ ΣΙΔΕΡΟ
το εισαγωγικό κείμενο της έκκλησης από τους: Jennifer Moody, Oliver Rackham
(Η δημιουργία του Κρητικού Τοπίου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης)
Η Κρήτη δεν είναι μόνο τα άναρχα στοιβαγμένα θέρετρα διακοπών. Διασώζει απόμερους τόπους άγριας φύσης, ακόμα και στις ακτές της. Ένας από αυτούς είναι το βορειο-ανατολικό άκρο της, μια ξηρή, πριονωτή χερσόνησος μοναχικών, απόκρημνων ακτών που συχνάζουν όρνια, γκρι-πράσινων θάμνων και άσπρης, ασβεστολιθικής ερήμου, μακριά από τα πλήθη των τουριστών. Σ’ αυτή την απίθανη τοποθεσία, επενδυτές προσπαθούν να βάλουν μερικά γήπεδα γκολφ, χωριά διακοπών και ξενοδοχεία, σε μια έκταση γης που έχει ενοικιασθεί από ένα αξιοσέβαστο, αλλά θλιβερά παρακμάζον μοναστήρι.
ΓΚΟΛΦ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Το άθλημα του γκολφ έφυγε μακριά από τις αρχαίες καταβολές του στις αμμοθίνες της Σκωτίας, όταν παιζόταν σε ένα μη αλλοιωμένο τοπίο από μικρούς βοσκούς και βασιλιάδες και δεν έκανε κακό σε κανένα. Μετασχηματίσθηκε από Αμερικανούς που το εκβιομηχάνισαν, το επέβαλαν με μπουλντόζες και με απαιτήσεις για πότισμα σε ακατάλληλα μέρη του κόσμου. Το σύγχρονο γκολφ σε ακατάλληλες τοποθεσίες μπορεί να κάνει τεράστια περιβαλλοντική και κοινωνική βλάβη. Τα γήπεδα γκολφ τώρα προσπαθούν να παραμένουν πράσινα σε όλη τη διάρκεια του έτους, ακόμα και στα καλοκαίρια που δεν βρέχει στη Μεσόγειο, και χρησιμοποιούν τεράστιες ποσότητες νερού και χημικών που ρυπαίνουν.
Το προτεινόμενο έργο από τη Minoan Group και τη θυγατρική της Loyalward http://www.minoangroup.com/ είναι γελοίο γι’ αυτό το μέρος. Όποιος έχει εμπειρία από τους ανελέητους ανέμους θα είναι σκεπτικός να παίξει γκολφ εκεί. Δεν υπάρχουν υποδομές, κι αν προσφερθούν θα προκαλέσουν μεγάλη βλάβη στην οικολογία. Δεν υπάρχει (αρκετός) ντόπιος πληθυσμός. Οι εργάτες θα πρέπει να μεταφερθούν από αλλού. Οι απόκρημνες, ακανόνιστες ακτές και οι άγριες θάλασσες δεν είναι ελκυστικές στον συμβατικό τουρισμό: οι λίγες, μικροσκοπικές παραλίες πνίγονται από σκουπίδια που φέρνει η θάλασσα. Η τοποθεσία είναι ταξίδι αρκετών ωρών από τους τόπους που πάνε οι τουρίστες να δουν όταν έρχονται στην Κρήτη. Τι θα βρουν να κάνουν όταν θα κουραστούν να παίζουν γκολφ; Δύο μικρότερα έργα στη χερσόνησο έχουν ήδη αποτύχει.
ΜΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Το έργο δεν είναι βιώσιμο λόγω έλλειψης νερού για τα γήπεδα γκολφ, τα ξενοδοχεία, τις κατοικίες των εργαζομένων, κ.λπ. Στρέφεται εναντίον και των καλύτερων προδιαγραφών σχεδίασης ακόμα και των Αμερικάνικων γηπέδων γκολφ: αντί να δουλέψουν με μια ευνοϊκή τοποθεσία, οι επενδυτές θα βάλουν με τη βία το γκολφ σε μια ξηρή και βραχώδη περιοχή που είναι εξωφρενικά ακατάλληλη γι’ αυτό. Προτείνουν αφαλάτωση, αλλά ένα μεγάλο εργοστάσιο αφαλάτωσης θα προκαλέσει περαιτέρω βλάβη στο οικοσύστημα. Είτε θα καλύψει μια μεγάλη έκταση γης με ανεμογεννήτριες ή/και ηλιακούς συλλέκτες, ή θα απαιτήσει μεγάλη ποσότητα ενέργειας, που είναι σπάνια στην Κρήτη. Και η διάθεση του αλμόλοιπου που παράγεται θα προκαλέσει περαιτέρω καταστροφή.
ΤΟ ΤΟΠΙΟ ΤΟΥ ΚΑΒΟ ΣΙΔΕΡΟ - ΒΑΪ

Το νησί της Κρήτης είναι ένα από τα παγκόσμια βιολογικά «καυτά-σημεία». Αυτή η ιδιαίτερη γωνιά φιλοξενεί ειδική, ανθεκτική στο αλάτι ή στην ξηρασία βλάστηση που περιλαμβάνει μερικά από τα πιο σπάνια φυτά του κόσμου. Όπως πολλές ημι-έρημοι είναι πλούσια σε είδη: μικροσκοπικά, πολύχρωμα φυτά που ξεφυτρώνουν μετά τις χειμωνιάτικες βροχές και εξαφανίζονται πριν το καλοκαίρι. Ένα μικρό μέρος της περιοχής είναι το φοινικόδασος του Βάι, που είναι γνωστό στον έξω κόσμο σαν τη μεγαλύτερη έκταση του ειδικού, ενδημικού Κρητικού φοίνικα. Σε άλλες χώρες, το Κάβο Σίδερο θα είχε προ πολλού ανακηρυχθεί Εθνικό Πάρκο. Είναι ένα μέρος της Κρήτης που καθυστερημένα χαρακτηρίστηκε προστατευόμενη περιοχή στο πλαίσιο του προγράμματος Φύση 2000, που είναι εντελώς ασύμβατο με ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας. (http://natura.minenv.gr/natura/server/user/biotopos_info.asp?siteCode=GR4320006)
Η χερσόνησος έχει επίσης μέγιστη αρχαιολογική σημασία, για ένα παράδοξο λόγο. Στην αρχαιότητα, ίσως υπό ένα πιο ευνοϊκό κλιματικό καθεστώς, ήταν καλλιεργούμενη γη. Στην Ελληνική και Ρωμαϊκή εποχή τροφοδοτούσε την πόλη της Ιτάνου, μέχρι και την πτώση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Μετά ήρθαν οι κουρσάροι. Οι πειρατές ειδικά σύχναζαν σ’ αυτή τη γωνιά όπου έκαναν επιδρομές στα διερχόμενα πλοία καθώς και στην ενδοχώρα. Με την πτώση της Ιτάνου, η χερσόνησος έμεινε χωρίς στήριξη και παρέμεινε ακατοίκητη για χίλια χρόνια. Κατά συνέπεια, νεολιθικοί και μινωικοί αγροί, αναβαθμίδες, αγροκτήματα και μικρά φράγματα των αρχαίων Ελλήνων και Βυζαντινών καλλιεργητών επιβιώνουν σε κλίμακα τοπίου, χωρίς να έχουν κρυφτεί ή καταστραφεί από τα έργα των μεταγενέστερων καλλιεργητών. Εδώ, όσο πουθενά αλλού εκτός από μερικά απόμερα νησάκια, μπορεί κανείς να δει με τι έμοιαζε η Μεσογειακή Αρχαιότητα.
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που είδαμε είναι τυπική. Προτάσσει αόριστες γενικές αρχές αλλά υστερεί σε ουσιαστική λεπτομέρεια. Ασχολείται κυρίως με εκείνες της περιοχές για τις οποίες έχει προταθεί οικοδόμηση και δεν λέει τίποτα για τις επιπτώσεις στην υπόλοιπη χερσόνησο. Πρακτικά, η ανάπτυξη κάποιων τμημάτων της χερσονήσου θα απειλήσουν την υπόλοιπη. Αν το πρώτο έργο είναι επιτυχές θα οδηγήσει σε ζήτηση για επέκταση. Ακόμα κι αν δεν γίνει αυτό, οι περιοχές που δεν θα κτισθούν είναι πιθανά, οποιεσδήποτε κι αν είναι οι τωρινές προθέσεις των επενδυτών, να καταληφθούν από βοηθητικά κτήρια, χώρους στάθμευσης, χώρους απόθεσης υλικών εκχωμάτωσης και σκουπίδια. Το καθεστώς βόσκησης, που είναι βασικό για τη διατήρηση της βλάστησης, θα επηρεαστεί πιθανά. Το περίφημο φοινικόδασος, αν και δεν θα επηρεαστεί άμεσα, απειλείται από ρύπανση του υπόγειου νερού από το οποίο εξαρτάται, και επίσης γιατί οι επενδυτές έχουν δυσκολίες στο να αντισταθούν να εισάγουν φοίνικες, και μαζί μ’ αυτούς το κόκκινο σκαθάρι των φοινίκων, ένα θανάσιμο παράσιτο για τους ενδημικούς φοίνικες.
Η εκτίμηση των αρχαιολογικών πόρων των επενδυτών είναι εντελώς ασύμβατη με αυτό που είδαμε εμείς. Για προστασία προτείνεται η περιοχή του Ίτανου, δύο μικρά κομμάτια της περιοχής, και πέντε απομονωμένες τοποθεσίες (μια από τις οποίες είναι μια Μινωική βίλα που έχει ήδη καταστραφεί από μπουλντόζες). Δύο από τις αρχαίες περιοχές είναι σε λάθος σημεία στο χάρτη, και εικάζουμε ότι οι μελετητές δεν επισκέφτηκαν ποτέ την περιοχή. Ο προτεινόμενος δρόμος προς το εργοστάσιο αφαλάτωσης θα περάσει ακριβώς από μέσα από μια πολύ σπουδαία περιοχή, όπου είναι εύκολα ορατά θεμέλια αρχαίων σπιτιών. Το να απομονωθούν αυτές οι λίγες περιοχές για προστασία, πάντως, είναι τραγικά ανεπαρκές. Σχεδόν όλο το τοπίο είναι στην πραγματικότητα μια αρχαιολογική περιοχή. Τα χαρακτηριστικά του, αν και είναι απόλυτα ικανά να επιβιώσουν αν αφεθούν μόνα, είναι ευαίσθητα και καταστρέφονται εύκολα από το είδος των χωματουργικών έργων που συνοδεύουν αναπόφευκτα τις εμπορικές εκμεταλλεύσεις (http://webefa.efa.gr/prospection-itanos/).
ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Δεν είμαστε αντίθετοι στην ανάπτυξη αυτή καθαυτή. Ένα τέτοιο έργο θα ήταν κατάλληλο στο σωστό μέρος, κοντά σε ένα υπάρχον θέρετρο όπου θα επιμήκυνε την περίοδο διακοπών και θα παρείχε πολύτιμη απασχόληση. Είναι άσκοπο και παράδοξο σε μια απόμερη γωνιά. Η βορειο-ανατολική Κρήτη χρειάζεται μόνο να αφεθεί μόνη, ή ίσως να αναπτυχθεί για πιο ευαίσθητο οικο-τουρισμό που θα κάνει διαθέσιμο το μοναδικό της τοπίο σ’ αυτούς που ενδιαφέρονται γι’ αυτό. Η βορειο-δυτική γωνιά της Κρήτης είναι μια άλλη περιοχή Φύση 2000 με έντονο ανάγλυφο, ενδημικά φυτά και αρχαιότητες. Αντί για γήπεδα γκολφ, ένα δίκτυο μονοπατιών με πινακίδες, που δείχνουν τι την κάνει μοναδική, έχει εγκατασταθεί.

ΤΟ ΚΑΒΟ ΣΙΔΕΡΟ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
Υπάρχει μια άλλη ενοχλητική όψη. Η γη ανήκει στην Ιερά Μονή Παναγία η Ακρωτηριανή που έχει αφεθεί να παρακμάσει και τώρα έχει πολύ λίγους μοναχούς (και αυτονόητα πολύ λίγη ανάγκη για χρήματα). Οι γαίες του μοναστηριού είναι στη δικαιοδοσία του Παναγιοτάτου Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου του Α΄.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει μια πολύ καλά αναπτυγμένη θεολογία για το περιβάλλον και το πνευματικό καθώς και το υλικό καθήκον της ανθρωπότητας να ζει σε αρμονία με τον φυσικό κόσμο και να φροντίζει για τα πλάσματα του Θεού. Σ’ αυτή την κατεύθυνση μας προτρέπει ο Πατριάρχης με επανειλημμένες επίσημες παρεμβάσεις του. Έχει ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο και έχει μιλήσει εύγλωττα για την ανάγκη να προστατευθούν όλα τα ξεχωριστά μέρη του κόσμου όπως η Γροιλανδία και ο Αμαζόνιος. Η βορειο-ανατολική γωνιά της Κρήτης είναι ένα τέτοιο ξεχωριστό μέρος, επί του οποίου ο Πατριάρχης έχει πολύ μεγάλη δικαιοδοσία και επιρροή, που μέχρι τώρα δεν έχει χρησιμοποιήσει για να εμποδίσει την καταστροφή του.

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΗΣ
Προς: την Ελληνική κυβέρνηση και την Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία
Εμείς που υπογράφουμε είμαστε ισχυρά αντίθετοι στην προτεινόμενη τουριστική ανάπτυξη του Κάβο Σίδερο από την Αγγλική Minoan Group και τη θυγατρική της Loyalward, σε συνεργασία με τον ηγούμενο της μονής Τοπλού. Η περιοχή έχει χαρακτηρισθεί σαν Περιοχή Ειδικής Προστασίας του δικτύου Φύση 2000 (SPA # GR4320006) μοναδικής περιβαλλοντικής και πολιτιστικής σημασίας για την Κρήτη και δεν θα πρέπει να μετατραπεί σε θέρετρο γκολφ. Φιλοξενεί την σχεδόν μοναδική όαση του φοινικόδασους Βάι, ενδημική χλωρίδα και πανίδα, και σημαντικά αρχαιολογικά ερείπια, τα οποία θα καταστραφούν ανεπιστρεπτί από ένα τέτοιο έργο.
Παρακαλώ δείτε την έκθεση γι’ αυτή την περιοχή στον διαδικτυακό τόπο του ΥΠΕΧΩΔΕ http://natura.minenv.gr/natura/server/user/biotopos_info.asp?siteCode=GR4320006
Επιπλέον, η βορειοανατολική γωνία της Κρήτης ήδη αντιμετωπίζει ετήσια προβλήματα έλλειψης νερού, καθιστώντας παράλογη την κατασκευή υδροβόρων γηπέδων γκολφ και δωματίων για 7000 διψασμένους ανθρώπους. Το προτεινόμενο εργοστάσιο αφαλάτωσης θα προκαλέσει περαιτέρω βλάβη καλύπτοντας ένα μεγάλο μέρος της περιοχής με ανεμογεννήτριες ή/και ηλιακούς συλλέκτες ή απαιτώντας πολύ μεγάλη ποσότητα ενέργειας που είναι σπάνια στην Κρήτη. Η διάθεση του αλμόλοιπου από το εργοστάσιο θα προκαλέσει πολύ σημαντική ρύπανση. Παρακαλούμε δείτε το πρόσφατο άρθρο στην The Guardian http://www.guardian.co.uk/environment/2008/mar/05/endangeredhabitats.endangeredspecies
Η εκδίκαση της υπόθεσης από το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει αναβληθεί για τις 9 Μαΐου, 2008. Υπάρχει ακόμα χρόνος να κάνουμε τη διαφορά. Αν έχετε υποστηρίξει αυτό το έργο στο παρελθόν, παρακαλούμε ξανασκεφτείτε τη θέση σας. Παρακαλούμε μην επιτρέψετε να συμβεί μια τέτοια περιβαλλοντική και πολιτιστική καταστροφή. Πάρτε θέση εναντίον αυτής της επένδυσης. Διατηρήστε αυτό το μοναδικό τοπίο.
Ευχαριστούμε για το χρόνο σας να διαβάσετε αυτό το γράμμα.
Dr. Jennifer Moody
MacArthur Fellow
Environmental Archaeologist
Research Fellow, Department of Classics
University of Texas at Austin
Prof. Oliver Rackham
OBE, Fellow of the British Academy, Honorary Professor of Historical Ecology
Master of Corpus Christi College, Cambridge

Αυτό που ακολούθησε ήταν πιο μεγάλο από τις προσδοκίες. Μεταφέρω πάλι το κείμενο των Οικολόγων:

ΜΙΑ ΛΙΣΤΑ, ΕΝΑΣ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ

Μέσα σε 20 μέρες η διεθνής έκκληση πλησιάζει τις 5000 υπογραφές, που συνεχίζουν να αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Πολλά είναι τα βαριά ονόματα με τίτλους, διδακτορικά, έργο και κύρος. Τι είναι όμως αυτή η λίστα με τα χιλιάδες ονόματα και τα εύγλωττα επιγραφικά σχόλια;
Είναι πρωτίστως ένα όπλο αντίστασης ευαίσθητων ανθρώπων απ’ όλες τις γωνιές του πλανήτη που πιστεύουμε ότι εν τέλει θα φανεί αποτελεσματικότερο απ’ τα όπλα των κερδοσκόπων και τις επιχειρηματικές μεγαλομανίες ορισμένων εκκλησιαστικών και πολιτικών παραγόντων. Όμως αυτή η λίστα είναι παράλληλα ένας καθρέπτης φτιαγμένος από χιλιάδες μάτια που μας κοιτάζουν με αγωνία.Ένας καθρέφτης που αποκαλύπτει τις μεγάλες υποχρεώσεις αλλά και δυνατότητες που έχουμε ως τόπος και ως κοινωνία. Μέσα του διακρίνουμε καθαρά πως δεν μας αξίζει να σερνόμαστε γονυπετείς πίσω απ’ τα αργύρια και τα παραμύθια απίθανων developers, που παριστάνουν τους ευεργέτες. Μέσα του ανακαλύπτουμε την χαμένη μας περηφάνια, ως κατοίκων ενός τόπου μοναδικού, που μας καλεί να αναδείξουμε τα μοναδικά του θέλγητρα, αρχαιολογικά, φυσικά, βιολογικά, αλλά και τα κοινωνικά, πολιτιστικά, μουσικά, γαστρονομικά ώστε να δεξιωθούμε το σοβαρό, υπαρκτό, τουριστικό ρεύμα που διψά να τα γνωρίσει, να τα μελετήσει, να τα χαρεί και είναι πρόθυμο να μας το ανταποδώσει.
Αυτός ο καθρέφτης μας υποχρεώνει να τοποθετήσουμε ψηλότερα τον πήχη των πολιτικών μας κινήσεων, προγραμμάτων και οραμάτων. Το μπορούμε και θα το πετύχουμε μαζί με τη Τζένη, τον Όλιβερ, τους φίλους της Κρήτης, όπου γης...
Ακολουθούν επιλεγμένες υπογραφές και σημειώματα που δεν είμαστε καθόλου βέβαιοι ότι είναι τα χαρακτηριστικότερα. Θα ήταν πολύτιμο μάθημα πολιτικής και πατριδογνωσίας αν οι εναπομείναντες ανιδιοτελείς υποστηρικτές αυτής της επένδυσης έμπαιναν στον κόπο να διατρέξουν όλες τις υπογραφές και όλα τα σημειώματα. Θα καταλάβαιναν ότι αυτός ο τόπος προσφέρει στο σύγχρονο άνθρωπο τη δυνατότητα μιας μοναδικής εμπειρίας, να δει το ίδιο ακριβώς τοπίο που έβλεπαν οι Μινωίτες χιλιάδες χρόνια πριν και θα κατανοούσε πόσο παράλογο είναι να επιδοτούμε την καταστροφή του για τη δημιουργία γηπέδων γκολφ αντί να αναδεικνύουμε τις μοναδικές αρχαιότητες που κρύβει στα σπλάχνα του και τον φυσικό πλούτο που ενδημεί στο έδαφος του...
Θύμιος Παπαγιάννης, Ελλάδα
Το μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας, η Κρήτη, είναι υπερβολικά ανεπτυγμένη σε τουριστικές εγκαταστάσεις με καταστροφικά αποτελέσματα στο περιβάλλον και στην ποιότητα ζωής. Σίγουρα δεν χρειάζεται περισσότερες μεγάλης κλίμακας τουριστικές εγκαταστάσεις. Φτάνει πια!!!
Ελένη Κουκλέλη, καθηγήτρια Γεωγραφίας στο Π. Καλιφόρνιας, Σάντα Μπάρμπαρα
Σαν χωροτάκτης και καθηγήτρια Γεωγραφίας, αλλά πάνω απ’ όλα σαν κάποια που αγαπά βαθειά την Κρήτη, οικτίρω αυτό το λανθασμένο σχέδιο για όλους τους οικολογικούς, πολιτιστικούς, ιστορικούς, τεχνικούς και πρακτικούς σκοπούς που αναφέρει αυτή η έκκληση. Γήπεδα γκολφ υπάρχουν πάρα πολλά. Το Κάβο Σίδερο είναι μια από τις τελευταίες άγριες περιοχές που απομένουν στην Κρήτη, στην Ελλάδα, σ’ όλο τον κόσμο. Σαν Ελληνίδα θα αισθανθώ βαθειά ντροπή αν επιτραπεί σ’ αυτό το έργο να προχωρήσει.
Howard Griffiths, καθηγητής Οικολογίας Φυτών, Π. Κέημπριτζ, Αγγλία
Αυτό το έργο θα είναι μια οικολογική καταστροφή για μια σπουδαία περιοχή φυσικής ομορφιάς και βιοποικιλότητας, που είναι σε μια εύθραυστη ισορροπία μεταξύ διαθεσιμότητας νερού και έκθεσης. Η περιοχή είναι εντελώς ακατάλληλη ηια ένα τέτοιο έργο.
Bernard Lane, καθηγητής και σύμβουλος Τουρισμού, Π. Sheffiled-Hallam, Αγγλία (εκδότης μαζί με τον καθηγητή Bill Bramwell, που υπογράφει επίσης, του επιστημονικού περιοδικού για τον Αειφόρο Τουρισμό: Journal of Sustainable Tourism)
Υπογράφω αυτή την έκκληση σαν σύμβουλος τουρισμού και σαν λάτρης της Κρήτης και του Κρητικού τοπίου εδώ και πολλά χρόνια. Το προτεινόμενο έργο θα προκαλέσει πολύ βλάβη και θα κάνει λίγο καλό.
Δημήτρης Τζανουδάκης, καθηγητής Οικολογίας, Π. Πατρών.
Συμφωνώ με την πρωτοβουλία σας και δυστυχώς παρόμοια είναι η κατάσταση σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Σχεδόν ένα μήνα πριν (7 Μαρτίου 2008) συζήτησα αυτό το πρόβλημα σε άρθρο μου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ.
Γεωργία Καμάρη, καθηγήτρια Οικολογίας, Π. Πατρών
Παρακαλώ σεβαστείτε αυτόν τον όμορφο οικότοπο διατηρώντας τον άγριο, και προστατέψετε την ενδημική πανίδα και χλωρίδα. Απομακρύνετε το σχέδιο για το γήπεδο γκολφ. Υπάρχουν πολλοί άλλοι τόποι κατάλληλο γι’ αυτό, πάντως, εκτός Κρήτης! Είναι μια κατεστραμμένη ιδέα!
Ελευθέριος Πλάτων, καθηγητής Αρχαιολογίας, Π. Αθηνών
Εργάζομαι πάνω από 30 χρόνια στην περιοχή της Ανατολικής Κρήτης, αρχικά σαν συνεργάτης και μετά σαν διευθυντής των αρχαιολογικών ανασκαφών στη Ζάκρο, που είναι κοντά στην υπό συζήτηση περιοχή. Γνωρίζω πολύ καλά την περιοχή και είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι οποιαδήποτε οικοδομική ή άλλη δραστηριότητα μεγάλης κλίμακας θα κατέστρεφε σοβαρά αυτό τον τόπο, που είναι ένας από τους τελευταίους παράδεισους της Κρήτης.
Chris Perkins, καθηγητής Γεωγραφίας, Π. Μάντσεστερ, Αγγλία
Η πρόταση της Minoan group δεν έχει νόημα. Είμαι γεωγράφος και γκόλφερ και αντιτίθεμαι ισχυρά σ’ αυτή την πρόταση. Ακατάλληλα και παγκοσμιοποιημένα θέρετρα γκολφ που τα διαχειρίζοντια πολυεθνικές επιχειρήσεις ούτε υποστηρίζουν την τοπική τουριστική οικονομία ούτε είναι συμβατά μ’ αυτό που θέλουν οι γκόλφερ!
John Birks, καθηγητής, Βοτανικό Ινστιτούτο, Π. Μπέργκεν, Νορβηγία.
Η Κρήτη υποστηρίζει μια μοναδική παγκόσμιας σπουδαιότητας χλωρίδα. Είναι αυτό που αποκαλείται “hot spot” βιοποικιλότητας. Το ακραίο βορειοανατολικό τμήμα της είναι ιδιαιτέρως σημαντική περιοχή της Κρήτης. Έχει τόσο πολύ αλλοιωθεί Κρήτη. Περισσότερη αλλοίωση θα ήταν μια παγκόσμια καταστροφή.
Nili Lowicz-Darby, αρχιτέκτων-πολεοδόμος, Ελλάδα
Αυτό το έργο είναι απόλυτα μη-βιώσιμο και θα προκαλέσει οικολογική καταστροφή!
Paul Watkins, εκδότης της Αγγλο-Ελληνικής Επιθεώρησης, Αγγλία
Η πολιτιστική και η φυσική κληρονομιά είναι αδιαχώριστες στο μυαλό μου. Σαν εκδότης της Αγγλο-Ελληνικής Επιθεώρησης, που προωθεί την πρώτη, δεν μπορώ παρά να υποστηρίξω την διατήρηση της δεύτερης. Αυτή η όμορφη γωνιά της Κρήτης, ενός νησιού που έχει γίνει μάρτυρας μεγάλης καταστροφής από αλόγιστη τουριστική ανάπτυξη, πρέπει να σωθεί πάση θυσία, επειδή είναι ένα ουσιαστικό συστατικό του μοναδικού Κρητικού τοπίου.
Geraldine C. Gesell, αρχαιολόγος, Τεννεσσή, ΗΠΑ
Σαν αρχαιολόγος που έχω δουλέψει σχεδόν 30 χρόνια στην Ανατολική Κρήτη μπορώ να επιβεβαιώσω αυτή την εκστρατεία. Έχω παίξει γκολφ και ξέρω ότι δεν θα ήθελα να παίζω σ’ αυτό το μέρος με τον αέρα και το τοπικό κλίμα. Η περιοχή είναι ακατάλληλη γι’ αυτό το έργο που θα καταστρέψει τη δυνατή ομορφιά της όπως και τις επιστημονικές έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη εκεί.
Christopher Somerville, συγγραφέας βιβλίων για την Κρήτη, Αγγλία
Έχω ταξιδέψει στο Σίδερο. Είναι η πιο όμορφη, σπάνια και ευαίσθητη περιοχή για την οποία η Κρήτη και οι Κρητικοί πρέπει να είναι εξαιρετικά περήφανοι. Έργο της κλίμακας και του είδους που προτείνεται θα την καταστρέψει. Παρακαλώ μη συνεχίσετε περαιτέρω αυτό το έργο. (Συγγραφέας του βιβλίου ΤΟ ΧΡΥΣΟ ΒΗΜΑ – ένας περίπατος μέσα από την καρδιά της Κρήτης και άλλων βιβλίων, ποιημάτων και άρθρων για την Κρήτη).
Elizabeth Boleman-Herring, εκδότρια του OfficialWire.com, Νιού Τζέρσευ, ΗΠΑ
Κοιτάτε, υπάρχουν ήδη αρκετά γήπεδα γκολφ σ’ αυτό τον εκρηκτικό πλανήτη: δεν είναι ανάγκη να είμαστε «τρανταχτά λευκοί» στην Κρήτη, για όνομα του Θεού! Τρελάθηκαν αυτοί οι άνθρωποι; Πρέπει να είναι οι ίδιοι που άνοιξαν το λεγόμενο «Υδατο-Πάρκο» στη Μύκονο. Δώστε τους γη στο φεγγάρι, θα έλεγα. Τότε οι γκόλφερ θα μπορούν να επισκεφτούν το φεγγάρι για την εξωτική τους τρέλα. ΑΓΑΠΗ αυτό το μέρος της Κρήτης, έτσι όπως είναι. Είναι το πίσω μέρος του πέραν: είναι ένας αλώβητος, άγριος παράδεισος (εκτός από μια απάνθρωπη λουτρόπολη (spa). Πάρτε μαζί σας τον Πατριάρχη, όσοι μπορείτε. Η εκκλησία έχει σώσει αρκετά την Πάτμο από παρόμοια παραφροσύνη: ίσως μπορεί να πετύχει πάλι, στην Κρήτη.
Aliki Tsirilakis-Constantinou, Νιού Γιορκ, ΗΠΑ
Τη Σητεία ο Θεός την έκανε όμορφη... Εμείς οι άνθρωποι την καταστρέψαμε. Υπογράφω για να μη συνεχιστεί η καταστροφή.
Χωρίς σχόλια, υπογράφουν ο αρχαιολόγος Alain Schnapp, υπεύθυνος της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής που κάνει ανασκαφές στην Ίτανο, ο καθηγητής Ιστορίας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Ιρλανδίας Colman Etchingham, καθηγητές Ελληνικών και ξένων Πανεπιστημίων, ιστορικοί, αρχαιολόγοι, οικολόγοι...
Επιλέξαμε δυο χαρακτηριστικά σχόλια για να κλείσουμε τούτη την αναφορά, το πρώτο απ’ την Ελλάδα, το δεύτερο από την Αγγλία:
Αν είναι να καταστρέψετε ένα τόπο, ας το κάνετε για κάποιο σοβαρό λόγο, όχι απλά για να παίξετε γκολφ.
Καταστρέψτε την Κρήτη και θα καταστρέψετε τη συλλογική ταυτότητα της ανθρωπότητας.
Τριακόσιοι περίπου πολίτες και οργανώσεις από την περιοχή και την υπόλοιπη Κρήτη έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της περιβαλλοντικής μελέτης. Η προσφυγή θα συζητηθεί στις 9 Μαΐου.
ΔΙΑΔΩΣΤΕ ΤΟ ΠΑΝΤΟΥ!
ΠΑΓΚΡΗΤΙΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ "ΟΙΚΟΚΡΗΤΗ"
www.ecocrete.gr

** Μόλις προχθές η Ελευθεροτυπία δια χειρός Βότση φιλοξένησε ένα άρθρο που θυμίζει
(επιτρέψτε μου την κρίση) τις παλιές καλές εποχές των αρθρογράφων, που έκαναν παρεμβάσεις
κύρους, αφουγκραζόμενοι αγωνίες και προβληματισμούς, αδιαφορώντας για το ποιός ισχυρός
έχει συμφέρον που.
Η Παρασκευή είναι μία σημαντική μέρα για το εγχείρημα κι όσοι περισσότεροι συντάσσονται με την προσπάθεια τόσο μεγαλώνουν οι πιθανότητες να ζητήσουμε το "αδύνατο" και να είμαστε ρεαλιστές.

Υ.Γ. Θα μπορούσα πράγματι να γράψω πολύ σύντομα την περίληψη της υπόθεσης και του αιτήματος και να σας παραθέσω το λίνκ για τις υπογραφές (ως είθισται να "ξεμπερδεύουμε" στα γρήγορα με τις .. κοινωνικές μας ευαισθησίες). Όμως εδώ "παίζεται" κάτι μεγαλύτερο κι όσοι υπογράψουν καλό θα ήταν να ξέρουν πραγματικά για ποιό ακριβώς λόγο το έκαναν.
UPDATE: Την Παρασκευή η απόφαση αναβλήθηκε.
Υπάρχει χρόνος για περισσότερες υπογραφές.

Άσπρο μαντήλι ανέμιζε ...

2008-05-01T20:31:00.003+03:00

Στα λημέρια του νότου τα μνημόσυνα έχουν χρόνους παράταιρους. Γίνονται άξαφνα, ανάμεσα σε δύο ρακές, που στάζουν σαν χοές για το "καλοτάξιδος". Στερούνται ψαλμωδίας και προτιμούν το παράπονο της λύρας. Κάπως έτσι αποχαιρετίσαμε τον Μάριο Τόκα. Όχι σαν μουσουργό που κάλυψε την .. ανυδριά των ειδήσεων, ούτε σαν Κύπριο που "μπολιάστηκε" με το δράμα της Μεγαλονήσου. Απλά σαν άνθρωπο, που μας άγγιξε χορδές ευαίσθητες.

Στα στερνά του ο Τόκας αντάμωσε με την Κρήτη. Η φωνή του Βασίλη Σκουλά ζωντάνεψε τα τραγούδια του και οι στίχοι του Κώστα Φασουλά "άσπρο μαντήλι ανέμισαν".
Είπαν μερικοί πως ο Τόκας δεν ξεπέρασε τον εαυτό του τότε. Δύσκολο να ξέρεις τις συνθήκες
του άλλου στον σωστό χρόνο. Ακούγοντας χθες πάλι τον Βασίλη να ερμηνεύει τούτα τα
τραγούδια με φωνή που έσπαγε από συγκίνηση, τα θεώρησα το καλύτερο μνημόσυνο για τον
Μάριο Τόκα.
To "μέσα μου σημάδι" το κατεβάζεις εδώ και το "Πέρνα με απέναντι στο φως" επαέ.

Μπλοκοπαίγνιον με ... ντόπινγκ κοντρόλ !!!

2008-04-09T22:10:00.000+03:00

Το προσκλητήριο μου έπεσε απ' τα χέρια!!!
Υπό άλλες συνθήκες θα άρχιζα τα "είμαι πνιγμένη, δεν προλαβαίνω και .. άλλα εμπριμέ". Αλλά ο γέροντας Χριστόφορος είναι φίλος καλός και στους φίλους χατήρια δεν χαλάς εύκολα. Έπειτα κι η ιδέα είναι ελκυστική. Τέσσερις φωτογραφίες αναζητούν λεζάντα από στίχους.

Ανοίγουμε παρένθεση σαν καλά παιδάκια εδώ. (Να πω κάτι που δεν πολυλέγεται για τα .. μικρά κίτρινα ανθρωπάρια που λέγονται δημοσιογράφοι. Ο κακός τους δαίμονας είναι η σύμπτυξη.
Το να φλυαρείς εν είδη ιθύνοντα επί παντός επιστητού είναι ενίοτε από εύκολο ως .. διασκεδαστικό.
Το να βάλεις όμως σε μία λεζάντα ή σε ένα τίτλο .. όλο το νόημα, είναι "βαρύ πακέτο"). Κλείνουμε παρένθεση, εξομολόγηση τέλος και .. από γλάρου άρξασθαι.

"Κάποια μέρα γλάρε Ιωνάθαν Λίβινγκστον,
θα μάθεις πως η ανευθυνότητα δεν αποδίδει.
Μακρύτερα βλέπει ο γλάρος που πετάει ψηλότερα".
Richard Bach

Φλοίσβος φιλί στη χαϊδεμένη του άμμο - Έρωτας
Τη γαλανή του ελευθερία ο γλάρος
Δίνει στον ορίζοντα
Οδυσσέας Ελύτης

Όσες ψυχές κατάλαβες, τόσες ζωές θα ζήσεις
Φτηνά το πήρες τ’ όνειρο, φτηνά θα το πουλήσεις

Δώσε μου μια αγκαλιά τέτοιο βραδάκι που ‘ναι
Άμα δε τρώμε σίδερα τι θα ‘χουμε να πούμε
Οδυσσέας Ιωάννου

"Σκέψου η ζωή να τραβάει το δρόμο της, και συ να λείπεις,
να 'ρχονται οι Άνοιξες με πολλά διάπλατα παράθυρα, και συ να λείπεις...
... Να λείπεις- δεν είναι τίποτα να λείπεις. Αν έχεις λείψει για ό,τι πρέπει,
θα 'σαι για πάντα μέσα σ' όλα εκείνα που γι' αυτά έχεις λείψει,
θα 'σαι για πάντα μέσα σ' όλο τον κόσμο".
Γιάννης Ρίτσος

Άλλοτε πάλι αυτοί οι άνθρωποι ερωτεύονται παράξενα πολύ
Ανιχνεύουνε τη συμφορά μέσα στην πιο ευτυχισμένη τους ένταση
Πουλούνε την ηδονή τους για τις ασήμαντες
διανοητικές τους αναμνήσεις
Αποσυνθέτουνε την παρουσία τους σε πολλαπλές αποχρώσεις.
Μέσα σε τόσες εναντιότητες πολιορκήσαμε την κλεμμένη μας άγνοια

Δε μάθαμε, ήταν αλήθεια, καμιά ποτέ μας προσευχή,
το μεγαλείο της ταπείνωσης
Δε σηκωθήκαμε μια Αυγή με την υπόσχεση της ακριβής υποταγής
Μανόλης Αναγνωστάκης

Y.Γ. Κι αν πρέπει κάποιους να τυρρανήσω με τη σειρά μου -ως είθισται- να λάβουν
σκυτάλη παρακαλώ οι κύριοι Πετεφρής, Χοιροβοσκός, Μπαμπάκης, Βαγγέλακας, Φοίβος και Αθήναιος.

"Να γυρίζεις, αυτό είναι το θαύμα" Ν.Καρούζος

2008-04-03T16:47:00.010+03:00

Λένε μία φράση παράξενη στα μέρη μου, από κείνες που χρίζουν μετάφρασης για τους μη κρητικούς: Σαν το ντελόγω δεν είναι πράμα. Κοντολογής σημαίνει κάτι παρεμφερές με εκείνο το όμορφο τσιτάτο της Μαλβίνας Κάραλη: "ό,τι δεν υπάρχει τώρα, είναι σαν να μην υπήρξε ποτέ". Μου κλωθογύρναγε στο μυαλό παρακολουθώντας τις χθεσινές αναλύσεις για το Σκοπιανό. Οι αρμοδιότεροι επιμένουν πως χρόνια αφήσαμε το θέμα να σέρνεται -συνήθης ελληνική πρακτική- μέχρι που έγινε ανά-θεμα.

"Συνεπαρμένη" από τα αστειάκια του Μπους για τα Ρουμάνικα παγωτά βάλθηκα να σκέφτομαι "τι κάνει ο άνθρωπος για να κερδίσει .. μερικά εκατομμύρια ευρώ". Θυμήθηκα συνειρμικά την ατάκα του Κλίντον -όταν ξεμπέρδεψε με τους .. ανάρμοστους λεκέδες και την θέση του πλανητάρχη- που χαλαρός πια, παραδέχτηκε πως "πρέπει να 'σαι καλός πωλητής, για να γίνεις πρόεδρος".

Και μπορεί ο Τζώρτζ να .. υστερούσε στις πωλήσεις χθες στο Βουκουρέστι αλλά οι φίλοι μας οι Σκοπιανοί πούλησαν μία χαρά τη γη τους για να γίνουν οι πετρελαιαγωγοί των ΗΠΑ.
Kαι πάνω που σκεφτόμουν πως ο Πούτιν ήταν ο "μέγας ... Ανατολικός" της χθεσινής βραδιάς,
άκουσα την Κανέλη να λέει φωναχτά τη σκέψη μου και ανατρίχιασα. Μετά για να συνέλθω
από το σοκ βάλθηκα να σιγομουρμουράω ετούτο δώ.

Ευτυχώς η μουσική ξέρει καλύτερα την τέχνη της διπλωματίας από τους πολιτικούς μας :)

-------------------------------------------------------------------------------------------
UPDATE με ψυχραιμότερη ματιά

Μιά βδομάδα πνιγμένη σε πολιτικολογίες. Χαμένος χρόνος ζωής.
Το 'νοιωσα απόψε χαλαρώνοντας με κοκκινέλι και θάλασσα.
Φτάνει ένα βλέμμα κάποιες στιγμές να σου θυμίσει γιατί ζεις.
Αρκεί να περνά μέσα σου και να διασαλεύει τις ισορροπίες.
*******

Έτυχε ποτέ να μιλάς φωναχτά για τα τρέχοντα και με μία εσώτερη φωνή να κάνεις ταυτόχρονα διάλογο για τα ποθούμενα; Χαραμάδες επικοινωνίας σε .. άλλη διάσταση.
*******

Ισοβίως δέσμια στις απαγγελίες της Λαμπέτη. Κάθε φορά που κοιτάζω στίχους
ηχούν στο μυαλό μου οι λέξεις όπως σβήνουν χαριτωμένα στα χείλη της.
Αν διάλεγα αντρική φωνή να τις ντύσει θα ταν αυτή του Καρούζου. Χωρίς φτιασίδια.
Να τις αφήνει ελεύθερες μόνο να βρουν το δρόμο τους.
*******

Tίποτα πιο επικίνδυνο τελικά από το να ζεις. Κινδυνεύεις ανά πάσα στιγμή να ... πεθάνεις. Ο Καρούζος το λέει πιο εύγλυπτα στο απόσπασμα: Να γυρίζεις, αυτό είναι το θαύμα!!!
Σε όσα νόμιζες πως είχες χάσει και ξε-χάσει. Ακόμη κι αν αγνοείς τους κανόνες του παιχνιδιού.

Τα μαθηματικά στην υπηρεσία του έρωτα!!!

2008-03-29T14:36:00.005+02:00

Ο Καζαντζάκης είπε κάποτε μία "ολοστρόγγυλη" κουβέντα: Αυτή η ζωή αν της έλειπε ο έρωτας κι ο Θεός δεν θα αντεχόταν με τίποτα. (Κι ύστερα λύσσαξαν τα ιερατεία να τον κυνηγούν .. αλλά αυτό δεν είναι της παρούσης).

Σκέφτομαι συχνά πόσο καλύτερα θα μας κατανοούσαν οι άντρες αν μπορούσαν να "υποκλέψουν" τις συνομιλίες κάθε χαλαρής γυναικοπαρέας. Πιθανότατα βέβαια, το πείραμα να λειτουργούσε και αντίστροφα αν και ως γνωστόν women likes simple things: men...

Πρωινό Σαββάτου. Καιρός μουντός, καφές ζεστός. Στο τραπέζι μας πιάνει στασίδι η κουβέντα περί του .. τέλειου άντρα. Και δεν έρχεται ακάλεστη. Φταίει ο τύπος στο απέναντι τραπέζι. Έχει το έξυπνα πρόστυχο βλέμμα -που είχε ο άντρας του Μαρτίνι- και μας περνάει προς στιγμήν από ακτινογραφία και τις τρεις. Ευτυχώς οι ομοιότητες με τη διαφήμιση σταματούν εκεί. Ο αέρας του ... φωνάζει "έχω τόση αυτοπεποίθηση, που σκέφτομαι να κάνω εξαγωγές". Κάτι γκρίζοι κρόταφοι και ένα
σώμα καλογυμνασμένο στηρίζουν το όλο .. consept. Διαβάζει την εφημερίδα του,
πίνει τον καφέ του και απορρίπτει σε τακτά χρονικά διαστήματα κλήσεις στο κινητό του.
Η Γωγώ ρίχνει πρώτη την ιδέα:
- Λοιπόν, θα παίξουμε "ταυτότητες".
Την κοιτάζω απορημμένα -προφανώς είμαι η μόνη άσχετη- και βιάζεται να συμπληρώσει "Μίλτος Μακρίδης .. τηλεπαιχνίδι". Εξακολουθώ να την κοιτάζω με βλέμμα βοδιού. Μου εξηγεί σε απλά ελληνικά: Κοίταξέ τον καλά και μάντεψε
ποιός είναι και τι κάνει. Μέχρι να μπω στο νόημα η Έλσα έχει εντοπίσει ήδη τον...
αστυνόμο Μπέκα εντός της.
- Χμ διαβάζει "τα Νέα", άρα από πολιτικό προσανατολισμό ... αναμενόμενος. Το πουκάμισο έχει κροκοδειλάκι κι ο τύπος δεν φαίνεται να συχνάζει στις λαϊκές, άρα τον κόβω για οικονομικά άνετο. Χέρια .. αδούλευτα, άρα κάνει δουλειά γραφείου. Λοιπόν, δεν ξέρω για σας, αλλά εμένα μου φαίνεται ο "μίστερ τέλειος".
Η Γωγώ αναλαμβάνει τα συμπληρώματα:
- Στοιχηματίζω ότι είναι απόλυτα ερωτικός άντρας. Κοιτάξτε πως χαϊδεύει τόση
ώρα αφηρημένα το φλιτζάνι του καφέ. Δεν λένε πως οι ασυνείδητες κινήσεις μας
δείχνουν τις συνειδητές μας ανάγκες; Ε ο "μίστερ τέλειος" έχει ανάγκη να χαϊδολογά
διαρκώς.
- Παραείναι .. τέλειος, λέω αυθόρμητα.
Κάτι πάνω του με ενοχλεί. Άσε που απορρίπτει συνέχεια τις κλήσεις του. Κι αυτό που λέτε ερωτισμό το 'χει τόσο επιτηδευμένο και κραυγαλέο, που μου θυμίζει τον Ρίτσαρντ Γκήρ όταν έπαιζε το ζιγκολό.
Πριν τελειώσω τη φράση μου, το κινητό του αρχίζει πάλι το επίμνο κουδούνισμα. Αυτή τη φορά το κοιτάζει θυμωμένος και με μία απότομη κίνηση το βουτάει στο χέρι. Η φωνή του βγαίνει τσιριχτή από την ένταση κι η κοντινή μας απόσταση μας μετατρέπει σε πρόθυμους ωτακουστές:
- Ζώρζ, αν ξαναπάρεις τηλέφωνο θα 'ρθω εκεί και θα στα κόψω.
Συνεχίζει με μερικά .. γαλλικούλια ακόμη, μέχρι που το βλέμμα του συναντά αφηρημένα τα μάτια της Έλσας, που στο μεταξύ μοιάζουν με πιάτα από την έκπληξη. Σταματά για δευτερόλεπτα και της χαρίζει ένα πλατύ χαμόγελο, σαν να παίζει ταυτόχρονα σε δύο θεατρικές παραστάσεις.
Λίγη ώρα μετά τον επανεξετάζουμε κοιτώντας από .. διαφορετική οπτική γωνία.
- Ουφ, όλοι έχουν δικαίωμα στον έρωτα, καταλήγει η Γωγώ για να βάλουμε την κατακλείδα στην κουβέντα. Τον σκέφτομαι αυθόρμητα να συνάπτει σύμφωνο συμβίωσης και μειδιώ. Συνειρμικά θυμάμαι την όμορφη ατάκα του Λιαντίνη περί έρωτος (τα περί θανάτου του, έχουν μία εμμονή που με χαλάει, αλλά καθείς κρατά ό,τι του αρέσει -δημοκρατία έχουμε). Έρωτας, έλεγε, είναι η Τέχνη του να φεύγεις.

Άσχετο- σχετικό: Θυμάμαι ότι πρόσφατα διάβασα μία ευρηματική εξίσωση για τις ερωτικές μας πιθανότητες. Τα μαθηματικά επιστρατεύτηκαν στην υπηρεσία του έρωτα και .. μεγαλούργησαν. Το δημοσίευμα προέρχεται από την Καθημερινή και αναφέρει:
"Η λήψη απόφασης με συναισθηματισμό πάσχει σοβαρά, όπως υποστηρίζει ο διακεκριμένος μαθηματικός Garth Sundem, αλλά μπορεί να καθοριστεί με ένα απλό άθροισμα.

Όπου W = η ευφυΐα στο διάλογό σας, G = η προθυμία να συνεχίσετε, Ay = η ελκυστικότητά σας, AH = η ελκυστικότητά της-του, και R = η «προσήλωσή» της-του στην τωρινή σχέση. (όλες οι μεταβλητές κυμαίνονται μεταξύ 1 και 10, όπου το 10 σημαίνει πάρα πολύ ή υψηλή)

Ανάλογα με το αποτέλεσμα Ask - να ζητήσετε ραντεβού - η πιθανότητα επιτυχίας σας είναι η εξής:
- Αν το Ask είναι αρνητικό θα πρέπει να χαμηλώσετε τα πρότυπά σας.
- Αν το Ask είναι μεταξύ μηδέν και ένα έχετε απειροελάχιστη πιθανότητα να «κερδίσετε».
- Αν το Ask είναι μεταξύ ένα και δέκα τότε βρίσκεστε σε καλό δρόμο, η πιθανότητα επιτυχίας είναι ευνοϊκή.
- Αν το Ask είναι μεγαλύτερο από το δέκα τότε καλύτερα να στρέψετε την προσοχή σας αλλού.

Σφύριξε χαρούμενα, μπορείς !!!

2008-03-24T09:29:00.004+02:00

Πρωινό Δευτέρας. Πόσο απέχει η δυσθυμία από την αισιοδοξία?
Ένα κλικ. Ανοίγεις το ραδιόφωνο .. ακούς το σουξεδάκι της εποχής και σου φτιάχνει το κέφι. Τόσο απλά!!!

Kι επειδή γουστάρεις πολύ τον ρυθμό του κάνεις ένα ακόμη κλικ και το κρατάς (σαν χρειαζούμενο για ..τονωτικές ενέσεις).

Απ' της ψυχής μου το ιερό ως της ζωής μου το μπουρδέλο

2008-03-17T23:53:00.003+02:00

Απόγευμα Κυριακής.
Η ασχήμια επιμένει να αποκαλύπτεται ξεδιάντροπα. Οι μέρες βλέπεις, μεγάλωσαν.
Βολτάρουμε στο κέντρο, αποφεύγοντας σαν .. άλτες τους σωρούς των σκουπιδιών.
"Τα σκουπίδια δίνουν πάρτυ στα στενά" σιγομουρμουρίζω εκνευρισμένη.
Με κοιτάζει και κοντοστέκεται απότομα. Έχει στο βλέμμα εκείνη την αλλοπαρμένη λάμψη του Κύρου Γρανάζη. Περιμένω στωϊκά την ατάκα της:
"Ωραία, πες μου τώρα κι ένα τραγούδι που να .. σε κόβει. Ένα απ' αυτά που ακούς και συγκρατείς με κόπο τον λυγμό".
Ξάφνιασμα! Κάνω να ξεγλυστρίσω αλλά επιμένει. Το δικό της το 'χει έτοιμο. Φταίει κι η φωνή του Σωκράτη που μοιάζει να στο καρφώνει -όχι στο αυτί μα- κατάστηθα.

Ψάχνω ενδόμυχα το αντιστάθμισμα. Να 'χει χρώμα, εικόνα, κίνηση, παράπονο κι ελπίδα.
Κι απροσδόκητα μου 'ρχεται ένα γλυκόπικρο τραγουδάκι από την τελευταία δουλειά του Βασίλη Σκουλά. Μου φέρνει κάθε φορά στο νου (γιατί άραγε;) την εικόνα από τον ναύτη του Τσαρούχη, που άξαφνα χάνει ποζάροντας το καπέλο του, απ' τον νοτιά.

Get this widget

Track details

eSnips Social DNA

"Φιλενάς, μου ανακοινώνει βαρύγδουπα, σε βρίσκω να 'χεις περάσει απέναντι".
Καταπίνω την αντίρρηση και σκέφτομαι πόσο κοντά και μακρυά είναι συνάμα το "απέναντι".
Μόλις ένα άγγιγμα, ένα βλέμμα ή ένα χαμόγελο. Μία υποψία έρωτα.
Σαν αρχέγονα μαθημένοι να ενδίδουμε στ' όνειρο.
Ή και αντίθετα. Ταμπουρωμένοι στις οχυρώσεις και τις μάσκες μας.
Αποφασισμένοι πια να λέμε μόνο τ' ανούσια και τ' ανώδυνα, μπας και βγούμε αλώβητοι.
Λες και μας φτάνουν οι αλήθειες μας αμοίραστες.

Υ.Γ. Η φωτογραφία αλιεύτηκε από επαέ, ταγμένη να αποδείξει πόσο ελάχιστα απέχει ο δρόμος "απ' της ψυχής μου το ιερό ως της ζωής μου το μπουρδέλο".

Ο Μάνος Ελευθερίου, η Τζόντι Φόστερ & το Ηράκλειο

2008-03-12T21:00:00.005+02:00

"Δέν είναι κόσμος εδώ και μήτε τόπος για να ζήσουμε.
Χρυσάφι ντροπής στοιβάζουν οι άνθρωποι.
Ευεργετούν τον πλούτο και ελεούν το ασήμαντο."
Μάνος Ελευθερίου

Τον ακούω στο δεύτερο πρόγραμμα. Προικισμένοι άνθρωποι όσοι ευλογήθηκαν με φωνή ταξιδεύτρα. Ο Μάνος Ελευθερίου μιλάει και σ' οδηγεί στους τόπους και στις αναμνήσεις του. Θυμάται τα μικράτα του στην Ερμούπολη της Σύρου.
"Λέου, λέου, λέου, λέου, τενεκές του πετρελαίου" ο στίχος από το ρεμπέτικο του 19ου αιώνα συντροφεύει τις θύμησες των εποχών, που η λάμπα του πετρελαίου φώτιζε τις νύχτες του.
Συνειρμός ψύχραιμος, που ανθίσταται στην υστερία των ημερών με τις διακοπές του ρεύματος.
Ξεδιπλώνει με γλαφυρές αφηγήσεις τις εικόνες μίας εποχής που κατεδαφίσαμε για να φτιάξουμε
την σύγχρονη Ελλάδα. Στιγμές ανθρώπων που σκύβουν στη λάμπα και δυναμώνουν το φυτίλι για να ανάψουν τσιγάρο.
Κι ο Μάνος Ελευθερίου γίνεται πιο γαλαντόμος και πιο γενναιόδωρος, καθώς οι συνεργάτες του
τον καθηλώνουν επί τρίωρο στο στούντιο για να του κάνουν "ραδιοφωνικώς" τα γενέθλιά του.
Kα κάθε του κουβέντα σου θυμίζει πόσο όμορφα παλιώνει το σπάνιο κρασί και
γίνεται όλο και πολυτιμότερο.

Get this widget

Track details

eSnips Social DNA

Oι στίχοι του κι οι φίλοι του ανοίγουν διάπλατα τις πόρτες ενός κόσμου που τακτοποιεί τα συμβαίνοντα στα δελτία των ειδήσεων εκεί που τους αρμόζει. Υποθέτω δηλαδή, πουθενά. Σε αντίθεση με τον μοναχικό ήρωα του τελευταίου του βιβλίου (Η μελαγχολία της πατρίδας μετά τις ειδήσεις των 8) που επιμένει να καθηλώνεται στο χαζοκούτι του ακόμη κι όταν σκέψεις κι εικόνες τον κατακλύζουν. Το απόσπασμα χαρακτηριστικό: «(...) Tότε είδα κι εγώ το τίποτα. Εκεί που έβλεπε και η ίδια ή που εγώ νόμιζα ότι έβλεπε όλα εκείνα τα χρόνια που δεν τη γνώριζα. Και είδα ξαφνικά μέσα στα μάτια της αυτά τα πάμφωτα αρχαία ερείπια της ρημαγμένης ζωής πολλών ανθρώπων. Συναντήσεις πολλές και αποχαιρετισμούς. Τρένα και πλοία και λεωφορεία σαράβαλα και σκισμένες βαλίτσες δεμένες με σκοινιά. Την είδα που είχε κάπως απογειωθεί, δεν πατούσε στο χώμα, πατούσε σ' ένα μικρό γαλάζιο συννεφάκι, κάτω από τα παπούτσια της κυκλοφορούσαν με άνεση όλες οι γάτες της οικουμένης διαρκώς νιαουρίζοντας και πεινασμένες. Τι ρόλος ήταν αυτός που έπαιζε; Τίνος συγγραφέα; Τη χαιρέτησα ευγενικά και έφυγα. Η περιέργειά μου με είχε εκδικηθεί. Η σπάνια προαίσθησή μου ν' αποφεύγω τους κινδύνους είχε πάει περίπατο. Χωρίς να το σκεφτώ, είχα βγάλει ο ίδιος τα μάτια μου. Σύρθηκα μέχρι τη δουλειά μου εξαντλημένος και λυπημένος. Κι όταν αργότερα έφτασα στο σπίτι μου, δεν είχα όρεξη για τίποτα. Άνοιξα μόνο την μπαλκονόπορτα για να ‘ρχεται πιο εύκολα μες στο δωμάτιο η μελαγχολία της Αθήνας κι όλης της πατρίδας και κάθισα μπροστά στην τηλεόραση για ν' ακούσω τις ειδήσεις (...)».

Get this widget

Track details

eSnips Social DNA

Η "ασκεψία" δεν είναι καν δόκιμος όρος. Είναι όμως σίγουρα υπάρχουσα κατάσταση. Είναι αυτό ακριβώς που κάνουμε βουλιάζοντας στον καναπέ για να χαλαρώσουμε -υποτίθεται- με τις εμμονές των .. καλών ανθρώπων που φτιάχνουν τα τηλεσκουπίδια μας. Την διακρίνεις πλέον εύκολα παντού, σαν να είναι μεταδοτική νόσος. Στους ελληναράδες που καμαρώνουν τους μασκέ Μακεδόνες των συλλαλητηρίων του Άδωνη, στους κυβερνοψηφοφόρους που πασχίζουν να αναμασήσουν τις πολιτικολογίες των αρχηγών τους για τα σκάνδαλα και τη διαφθορά, στις συντροφιές που συζητούν το σουξεδάκι της Καλομοίρας, ακόμη και στους "επιχειρούντες" που μηνύουν (για πρώτη φορά) συνδικαλιστές της ΔΕΗ, ενώ χρόνια στωϊκά αποδέχονται ότι οι διοίκησεις του μονοπωλιακού αγαθού δεν αποζημιώνουν ντεφάκτο.

Παρατηρώ στην οθόνη την Τζόντι Φόστερ στο "Εκτός εαυτού". Επαναλαμβάνει μία φράση μαγική: "περπατώ τις νύχτες στην πόλη και ψάχνω τις γνώριμες γωνιές της". Θα μπορούσε να το 'χε πει με την δική του φωνή ο Μάνος Ελευθερίου νωρίτερα. Ή θα μπορούσε να ήχεί σαν φράση στο μυαλό της Κλειώς, όταν ζωγράφιζε τον πίνακα του Ηρακλείου, που κότσαρε η αφεντιά μου σήμερα στην κορυφή του πόστ. Μία σπειροειδής κίνηση που καμώνεται πως ανιχνεύει τα πέριξ, αλλά κατ' ουσίαν γυρνά σαν μαχαίρι στα εσώτερα. Στην πόλη μου (μοιάζει με μικρομέγαλο κορίτσι που φοράει τα τακούνια της μητέρας της, καθώς δεν είναι το χάος της Αθήνας αλλά έχασε πια και την επαρχιακή της παιδικότητα) στήθηκε μία έκθεση με θέμα "Εν Ηρακλείω τη ...".

30 ντόπιοι δημιουργοί εστίασαν το βλέμμα τους σε τόπους, ανθρώπους και μνημεία, ενώνοντας βιώματα, αισθητικές αντιλήψεις, τεχνικές και προβληματισμούς για να συνθέσουν μία κοινή έκθεση έργων που βρήκε στέγη στον φιλόξενο χώρο της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου.
Στο έντυπο που εκδόθηκε, για να διαδώσει την προσπάθεια, υπάρχει ένας καλοδιαλεγμένος στίχος –χαρακτηριστικός της επίγευσης που αφήνει στον θεατή η επίσκεψη στον χώρο:
Μ’ αυτό το άλλο «συμπέρασμα» σχηματισμένο μέσα μου,
δεν χρειάστηκε, όταν νύχτωσε, ν’ ανάψω το φως…
Θα μπορούσε σκέφτομαι, να το 'χει γράψει ο Μάνος Ελευθερίου ή να το 'χει "ερμηνεύσει" η Τζόντι Φόστερ. Ωστόσο, δεν είναι παρά ο τρόπος που συναντιούνται οι εμπνεύσεις των ... ακόμη σκεπτόμενων.

Ποιός φοβάται τη Βιρτζίνια .. Blog?

2008-03-02T17:42:00.005+02:00

Η πόρτα χτύπησε στις 5.00 το πρωί. Άγριο χτύπημα Επιτακτικό. Όπως εκείνα που μόνο οι "εξουσίες" καταφέρνουν. Άνοιξα δειλά, καθώς δεν ήξερα ακόμη αν το ονειρεύτηκα ή μου συνέβαινε. Όρμησαν μέσα καμιά δεκαριά ένστολοι. Πανικοβλήθηκα.
- Έχουμε ένταλμα από τον εισαγγελέα υπηρεσίας, μου δήλωσε ο επικεφαλής με φωνή στεντόρεια.
Πάσχιζα μάταια να καταλάβω τι έγκλημα είχα διαπράξει.
- Το google μας έδωσε τα στοιχεία σας, σφύριξε στο αυτί μου ένας άλλος, τραβώντας μία καρέκλα κι αναγκάζοντάς με να καθίσω.
- Θα κατασχέσουμε υπολογιστές, lap top, scaner, fax και τυχόν άλλα μέσα που χρησιμοποιήσατε στην τέλεση του αδικήματος, ούρλιαξε βιαστικά ένας τρίτος που σκάλιζε ήδη το γραφείο μου.
Τραυλίζοντας τόλμησα να ρωτήσω για ποιό αδίκημα κατηγορούμαι.
- Χα, κάγχασε ένας τέταρτος. Της εκβίασης, φυσικά και το ξέρετε.
Μα, πρόκειται περί λάθους, τόλμησα να αρθρώσω. Εγώ δεν εκβίασα ποτέ κανένα.
Ο πιο αθόρυβος από όλους με πλησίασε με ένα μειλίχιο χαμόγελο:
- Μα φυσικά αγαπητή μου και εκβιάσατε. Είστε blogger, δεν είστε? Διακρίνατε μία κερκόπορτα ανωνυμίας και τη δρασκελίσατε αμέσως.
Αναθάρρησα και σχεδόν χαμογέλασα ανακουφισμένη. Α περί αυτού πρόκειται, είπα. Ε σιγά τον πολυέλαιο. Ακούστε κύριε ανακριτά, εγώ δεν εκβιάζω και δεν ζητάω αμοιβές για να εξαγοραστεί η σιωπή μου μέσω μπλόγκ. Άλλωστε, δεν έχω κάν σημαίνουσες πληροφορίες για σημαίνοντα πρόσωπα. Είμαι -πως να σας το πω;- μία ασημαντότητα, που ενίοτε από χόμπυ σκέφτεται και μοιράζεται τις σκέψεις της με άλλες ασημαντότητες, που κάνουν το ίδιο.
Το χαμόγελό του με πάγωσε:
- Μα περί αυτού ακριβώς πρόκειται. Μας ενοχλεί αφόρητα η .. άνοδος της "ασημαντότητας" και κυρίως μας ενοχλεί η κατάπτυστη πρωτοβουλία του "σκέπτεσθαι".
- Μα τι λέτε; φώναξα εκνευρισμένη. Απαιτώ να φύγετε αμέσως από το σπίτι μου.
- Χμ αυτό δεν σας επιτρέπεται, είπε ο μεγαλόσωμος φύλακας, αφού έχετε συλληφθεί.
- Πώς είναι δυνατόν να έχω συλληφθεί; αντέτεινα καθώς θυμόμουν ασυνείδητα να επαναλάβω απόλυτα την στιχομυθία του Γιόζεφ Κ. από τη "Δίκη" του Κάφκα.
Ένας ιερέας εισβάλει στη σκηνή. Νοιώθω μία απρόσμενη ανακούφιση. Μοιάζει ενήμερος για τα τεκταινόμενα. Βουτώ το χέρι του και ασυλλόγιστα σχεδόν επαναλαμβάνω .. Κάφκα.
- Ωστόσο, δεν είμαι ένοχη, είναι πλάνη.
- Παρεξηγείς τα γεγονότα, μου εξηγεί ο ιερέας, σαν να γνωρίζει ότι είναι σειρά του να μου εξιστορήσει τον μύθο του Κάφκα. "Η απόφαση δεν έρχεται μονομιάς· η διαδικασία οδηγεί σιγά σιγά στην απόφαση» προσθέτει -ερμηνεύοντας άψογα τον ρόλο του- κι αρχίζει την αφήγηση:

"Μπροστά στο νόμο στέκει ένας θυρωρός, σ' αυτό το θυρωρό έρχεται ένας χωρικός και ζητά να μπει μέσα. Μα ο θυρωρός λέει πως δεν μπορεί να τον αφήσει τώρα να μπει. Ο άνθρωπος συλλογιέται και ύστερα ρωτά μήπως θα μπορούσε να μπει αργότερα. «Ίσως», λέει ο θυρωρός, «τώρα όμως όχι». Η πόρτα είναι ανοιχτή όπως πάντα και καθώς παραμερίζει ο θυρωρός, σκύβει ο άνθρωπος, για να κοιτάξει μέσα από την πόρτα. Μόλις το αντιλήφθηκε αυτό ο θυρωρός, γελά και λέει: «Αν το τραβά η όρεξή σου, δοκίμασε να μπεις, μ' όλο που σου το απαγόρεψα. Πρόσεξε όμως: είμαι δυνατός. Και δεν είμαι παρά ο πιο κάτω απ' όλους τους θυρωρούς. Από αίθουσα σ' αίθουσα είναι κι άλλοι θυρωροί, ο ένας πιο δυνατός από τον άλλο. Τη θέα του τρίτου μόλις, ούτ' εγώ μπορώ να την αντέξω». Τέτοιες δυσκολίες δεν τις περίμενε ο χωρικός. Ο νόμος ωστόσο πρέπει να 'ναι στον καθένα και πάντα προσιτός, σκέπτεται, και καθώς τώρα κοιτάζει προσεχτικά το θυρωρό, τυλιγμένο στο γούνινο πανωφόρι του, τη μεγάλη σουβλερή του μύτη, τη μακριά, αραιή, μαύρη, τατάρικη γενειάδα, αποφασίζει να περιμένει καλύτερα ίσαμε να πάρει την άδεια να μπει. Ο θυρωρός του δίνει ένα σκαμνί και τον αφήνει να καθίσει πλάι στην πόρτα. Εκεί δα κάθεται μέρες και χρόνια. Κάνει πολλές προσπάθειες να του επιτρέψουν να μπει, και κουράζει το θυρωρό με τα παρακάλια του. Ο θυρωρός του κάνει συχνά μικρορωτήματα, σαν αυτά που κάνουν οι μεγάλοι κύριοι, και στο τέλος του λέει ολοένα πως δεν μπορεί ακόμα να τον αφήσει να μπει. Ο άνθρωπος, που ήταν καλά εφοδιασμένος για το ταξίδι του, ξόδεψε όλα, ακόμη κι ό,τι πολύτιμο είχε, σε δωροδοκίες για το θυρωρό. Εκείνος τα δέχεται όλα και ύστερα λέει: «Τα δέχομαι μόνο και μόνο για να μη νομίσεις πως παράλειψες τίποτα». Όλα αυτά τα πολλά χρόνια ο άνθρωπος παρατηρεί το θυρωρό σχεδόν αδιάκοπα. Αποξεχνά τους άλλους θυρωρούς, κι αυτός ο πρώτος τού φαίνεται το μοναδικό εμπόδιο για να μπει στο νόμο. Καταριέται την κακή τύχη. Τα πρώτα χρόνια χωρίς συγκρατημό και δυνατά, αργότερα, όσο γεράζει, μουρμουρίζει μόνο. Αρχίζει να παιδιαρίζει και, μια και μελετώντας χρόνια το θυρωρό γνώρισε και τους ψύλλους του γούνινου γιακά του, παρακαλεί και τους ψύλλους να τον βοηθήσουν και ν' αλλάξουν τη γνώμη του θυρωρού. Τέλος, το φως λιγοστεύει και δεν ξέρει αν γύρω του αλήθεια σκοτεινιάζει, ή αν μονάχα τα μάτια του τον απατούν. Ωστόσο, αναγνωρίζει τώρα μια λάμψη μέσα στο σκοτάδι, που ξεχύνεται άσβεστη μέσα από του νόμου την πόρτα. Δεν έχει πια πολλή ζωή. Πριν από το θάνατό του σμίγουν οι πείρες όλης του της ζωής σε ένα ρώτημα, που δεν είχε κάνει ως σήμερα στο θυρωρό. Του γνέφει, γιατί δεν μπορεί πια ν' ανασηκώσει το ξυλιασμένο του κορμί. Ο θυρωρός πρέπει να σκύψει πολύ κοντά του, γιατί το ύψος του ανθρώπου έχει πολύ αλλάξει. «Τι θες λοιπόν ακόμα να μάθεις;» ρωτά ο θυρωρός, «είσαι αχόρταγος...» «Όλοι μάχονται για το νόμο», λέει ο άνθρωπος, «πώς τυχαίνει να μη ζητά κανένας άλλος εκτός από μένα να μπει;» Ο θυρωρός νιώθει πως ο άνθρωπος αγγίζει κιόλας στο τέλος και, για να φτάσει την ακοή του που χάνεται, ουρλιάζει: «Κανένας άλλος δε μπορούσε να γίνει δεκτός εδώ, γιατί η είσοδος ήταν για σένα προορισμένη. Πηγαίνω τώρα να την κλείσω».

Ο Όρσον Ουέλς το διαβάζει υπέροχα εδώ:

Ξυπνώ ιδρωμένη και κοιτάζω γύρω μου. Αχ πάλι η τηλεόραση έμεινε ανοιχτή.
"Εφιάλτης ήταν" σκέφτομαι.
Θυμάμαι καρέ καρέ το τρομακτικό σκηνικό του. Και πάνω που καθησυχασμένη βουλιάζω στο μαξιλάρι για να ξανακοιμηθώ, μία αναιδής φωνούλα (όμοια με εκείνη του δικαστή του Κάφκα) μου ψιθυρίζει:
- Αν κρίνει κανείς απ’ τα χείλη σας, θα καταδικαστείτε ασφαλώς, και μάλιστα σύντομα.

Υ.Γ. Μ αρέσει η μάσκα μου. Αν με αναγνωρίσετε στα Προπύλαια θα πρόκειται περί πλάνης

Την φορώ μόνο κατ' οίκον και ομολογώ πως νοιώθω μία χαρά.

"Κι όμως ήμουν πλασμένη για χαρταετός"

2008-02-16T13:17:00.000+02:00

Κι όμως ήμουν πλασμένη για χαρταετός.
Τα ύψη μου άρεσαν ακόμη και όταν
έμενα στο προσκέφαλο μου μπρούμυτα
τιμωρημένη ώρες και ώρες.

Γλασέ χαρτί ήταν; Δεν είμαι σίγουρη πια. Κόλλες μεγάλες από το βιβλιοπωλείο. Να κόψουμε όμορφα σχήματα και να τα κολλήσουμε προσεκτικά να μη βρει χαραμάδες ο άνεμος. Ξυλαράκια από το μαραγκούδικο του κυρ Παναγιώτη. Να μας κυνηγάει γελώντας κάτω από τα σκονισμένα μουστάκια του. Σπάγκο ελαφρύ για τα ζύγια. Εφημερίδες ψαλιδισμένες στην ουρά. Κι η καλούμπα στεριωμένη στο κέντρο.

Ένιωθα το δωμάτιο μου ανέβαινε
δεν ονειρευόμουν — ανέβαινε
φοβόμουνα και μου άρεσε.
Ήταν εκείνο που έβλεπα πως να το πω
κάτι σαν την “ανάμνηση τον μέλλοντος”

Μέρες παλεύαμε να τον ... αναστήσουμε. Μπλεγμένα στη φαντασία μας όλα τα σύνεργα. Ψαλίδια, ξυλοκοπτική, χαρτοκοπτική. Οι τέμπερες που βαζαν το χρώμα. Κι η ψυχή να φτερουγάει μη βρέξει. Να ναι ο ουρανός του καλοτάξιδος. Να πάει ψηλά. Να δει και να μας φέρει κόσμους.

όλο δέντρα που έφευγαν βουνά πού άλλαζαν όψη
χωράφια γεωμετρικά με δασάκια σγουρά
σαν εφηβαία — φοβόμουνα και μου άρεσε
ν’ αγγίζω μόλις τα καμπαναριά
να τους χαϊδεύω τις καμπάνες σαν όρχεις και να χάνομαι. . .

Κι ο Θεός των ανέμων δεν είχε πάντα κατανόηση στα ντέρτια μας. Μας κρυφοκοίταζε στο δασάκι που πασχίζαμε. Κι άλλοτε γέλαγε κρατώντας την κοιλιά του με τις τρεχάλες μας. Κι άλλοτε έπαιζε μαζί μας κι αυτός, φυσώντας τις ελπίδες μας. Και τότε η καλούμπα ξέκοβε, ανασαίνοντας ελευθερία. Μέναμε να τον κοιτάμε να μακραίνει, το ίδιο λεύτερα κουρασμένοι.

Άνθρωποι μ’ ελαφρές ομπρέλες περνούσανε λοξά
και μου χαμογελονσανε·
κάποτε μου χτυπούσανε στο τζάμι: “δεσποινίς”
φοβόμουνα και μον άρεσε.
Ήταν οι “πάνω άνθρωποι” έτσι τους έλεγα
δεν ήταν σαν τους “κάτω”·
είχανε γενειάδες και πολλοί κρατούσανε στο χέρι μια γαρδένια”
μερικοί μισάνοιγαν την μπαλκονόπορτα
και μου ‘βαζαν αλλόκοτους δίσκους στο πικ-άπ.

Επιστροφή. Έψαχνα τη γαλάζια μου σκέπη με το βλέμμα. Να τον εντοπίσω. Να βρω πόσο αλλάργεψε και που σιμώνει. Και μόλις βράδυαζε ρωτούσα: "Φτάνει τώρα στη Σαλονίκη; Αύριο θα 'ναι στην Αγγλία; Πόσο θέλει για Αμερική;" Άσχετη στους παγκόσμιους χάρτες από τότε! Όπου δεν έφτανε το μάτι μου, όλα ξενητεμένα.

Ήταν θυμάμαι ” Ή Άννέτα με τα σάνταλα”
” Ό Γκέυζερ της Σπιτσβέργης”
το “Φρούτο δεν εδαγκώσαμε Μάης δεν θα μας έρθει”
(ναι θυμάμαι και αλλά)
το ξαναλέω — δεν ονειρευόμουν
αίφνης εκείνο το “Μισάνοιξε το ρούχο σου κι έχω πουλί
για σένα”.
Μου το ‘χε φέρει ο Ίππότης-ποδηλάτης
μια μέρα πού καθόμουνα κι έκανα πώς εδιάβαζα
το ποδήλατο του με άκρα προσοχή
το ‘χε ακουμπήσει πλάι στο κρεβάτι μου·
υστέρα τράβηξε τον σπάγκο κι εγώ κολπώνομουν μες στον
αέρα

Έκλεινα τα μάτια και τον έβλεπα να πετά ακούραστος. Ένα τοσοδούλικο φτεράκι στον άνεμο. Η κουκίδα που στειλα στα πέρατα. Τότε πίστευα πως μια μέρα θα τον ξαναβρω. θα λύσω τα ξυλίκια και θα μάθω όσα είδε. Σαν εικόνες να δίπλωνε για χάρη μου στα ζύγια.
Παιδιάστικες σκέψεις ...

φέγγανε τα χρωματιστά μου εσώρουχα
κοίταζα πόσο διάφανοι γίνονται κείνοι πού αγαπούνε
τροπικά φρούτα και μαντίλια μακρινής ηπείρου·
φοβόμουνα και μου άρεσε
το δωμάτιο μου ανέβαινε
ή εγώ — δεν το κατάλαβα ποτέ μου.

Μέρες στεκόμουν στην αυλή με τα μάτια τεντωμένα στην ανίχνευση. Μάταια.
"Έγραψα πάνω τ' όνομά μου. Θα τον βρουν και θα τον στείλουν πίσω" κλαψούριζα κρατώντας σφικτά ό,τι απέμεινε από την καλούμπα. Η μητέρα χαμογέλαγε: "θα επιστρέψει, μα θα κάνει χρόνια. Είναι μεγάλο το ταξίδι του. Εσύ όμως να περιμένεις. Έχει πάνω τ' όνομά σου και θα γυρίσει".

Είμαι από πορσελάνη καί μαγνόλια
το χέρι μου κατάγεται από τους πανάρχαιους Ίνκας
ξεγλιστράω ανάμεσα στις πόρτες όπως
ένας απειροελάχιστος σεισμός
που τον νιώθουν μονάχα οι σκύλοι καί τα νήπια·
δεοντολογικά θα πρέπει να είμαι τέρας
και όμως η εναντίωση
αείποτε μ’ έθρεψε και αυτό εναπόκειται
σ’ εκείνους με το μυτερό καπέλο
που συνομιλούν κρυφά με τη μητέρα μου
τις νύχτες να το κρίνουν.

Μέσα μου μάτωνα. Δεν ήθελα καν να γυρίσει πια. Αλήθεια. Δεν ήθελα. Οι άλλοι με κορόιδευαν. Αλλά εγώ το ξερα. Τίποτα δεν υπόσχεται επιστροφές σαν είναι λεύτερο. Πήρα μια μέρα ήσυχα την καλούμπα και την πέταξα στο απέναντι χωράφι.
Έκτοτε με θλίβουν αφόρητα τα παιδιά με τα ετοιματζίδικα όνειρα. Σαν δέσμια μίας εποχής που φοβάται να κοπιάσει και να απελπιστεί. Καταδικασμένα σε όσα τους "πρέπουν". Στερημένα και φτωχά στα "μακρινά του παρελθόντος πένθη".

Κάποτε
η φωνή της σάλπιγγας από τους μακρινούς στρατώνες
με ξετύλιγε σαν σερπαντίνα και όλοι γύρω μου
χειροκροτούσαν — απίστευτων χρόνων θραύσματα
μετέωρα όλα.
Στο λουτρό από δίπλα οι βρύσες ανοιχτές
μπρούμυτα στο προσκέφαλο μου
θωρούσα τις πηγές με το άσπιλο λευκό πού με πιτσίλιζαν·
τι ωραία Θεέ μου τι ωραία
χάμου στο χώμα ποδοπατημένη
να κρατάω ακόμη μες στα μάτια μου
ένα τέτοιο μακρινό του παρελθόντος πένθος.

Ολόκληρο το ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη βρίσκεται εδώ. Εξαίσια "τραγουδισμένο" από την Έλλη Λαμπέτη.

Όταν (ξανα)θύμωσε ο Picasso

2008-02-16T12:49:00.006+02:00

"Ο θυμός είναι γόνιμος τόπος" λέει ένας καλός μου φίλος και τη φράση τη θύμηθηκα έντονα πρόσφατα, σεργιανώντας στην έκθεση για την Γκερνίκα του Πικάσο (ναι, "Γκουέρνικα" την έλεγα κι εγώ για χρόνια μα το σωστό δεν είναι αυτό).
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά: Το περασμένο Σάββατο είχε ένα διαολεμένο κρύο. Υπό νορμάλ συνθήκες καθείς σκεφτόταν πως θα λουφάξει στο σπιτάκι του, για να κρυφοκοιτάζει από το παράθυρο την καταρρακτώδη βροχή και να της βγάζει κοροϊδευτικά τη γλώσσα. Καθείς, αλλά όχι εγώ. "Τελευταία μέρα" σκεφτόμουν. "Αν δεν πάω και σήμερα, ο ... Πικάσο θα μου γυρίσει την πλάτη κι άντε να τον κυνηγάω μετά". Διότι καλά να κάθεσαι στ' αυγά σου και να του λες παραπονιάρικα "Πάμπλο μου, μακρυά μου πέφτει η Μαδρίτη και πες στη Σοφία τα σέβη μου αλλά έχω μπουγάδα απλωμένη και δεν θα προκάμω" όταν όμως ο πεισματάρης ο Ισπανός, σου κουβαλιέται στο κατώφλι σου πως να τον αποφύγεις; Άσε που είναι κι αυτό το ρημάδι το "ήμουν κι εγώ εκεί" που μας κατατρέχει μία ζωή. Και καθώς εν ολίγοις, ο Πάμπλο ξεσπιτώθηκε κι είπε να κάνει επίσκεψη στα μέρη μου, αναθεμάτισα όλους τους Θεούς του Ολύμπου για τον καιρό που μου φύλαξαν και κίνησα να τον συναντήσω.
3,5 Χ 7,5 μέτρα, σκεφτόμουν στη διαδρομή, σοφά επέλεξαν ως χώρο έκθεσης τη Βασιλική του Αγίου Μάρκου. Παρκάρω και νοιώθω τυχερή που βρήκα θέση μόλις 12 τετράγωνα πιο πέρα (πόλη να ζεις, κύριοι Αθηναίοι μου, αλλά εσύ, όχι το αυτοκίνητό σου). Ξεμυτίζω γενναία, ανοίγοντας την ομπρέλα αλλά ο αέρας της επιτίθεται και με .. αφοπλίζει."0-1 βρε τσόγλανε, σκέφτομαι, αλλά εγώ στον Πικάσο θα πάω". Αρχίζω την τρεχάλα (με Κουκοδήμο πρότυπο πάντα) και φτάνω βρεγμένη ως το κόκκαλο στο πλατύσκαλο της Βασιλικής. Κοιτάζω απορημένη γύρω μου. "Που είναι τα στίφη των πιστών κι οι ορδές των βαρβάρων?" αναρωτιέμαι. Άχνα! Ένας σκουντούφλης αγγουροξυπνημένος μόνο, πίσω από το πρόχειρο γκισέ στην είσοδο. Λέω "καλημέρα" .. δεν λέει τίποτα. Ρωτώ ευγενικά "Where is Pablo?" και παίρνει ύφος ... Σταυρίδη για να πει την ατάκα "στην έσκασα, μουστάκια". Ψάχνομαι. Εγώ μουστάκιας δεν είμαι, αλλά κι αυτή δεν είναι ούτε Γκερνίκα, ούτε Γκουέρνικα.

- Ιντα 'ναι τούτο? ρωτώ στην .. μητρικήν, μπας και με εννοήσει
- Αντίγραφο, my dear, μου λέει
- Και τσιγκουνευτήκατε τον καμβά και στο αντίγραφο ή μήπως μπήκε στο πλύσιμο?
- Το κάναμε pocket για να μεταφέρεται πιο εύκολα
- Τι λες ωρε βλογιοκομμένε? Κι ήθελε ο Πικάσο να γίνει ... pocket?
Μουγκαφόν ο ... αντ' αυτού. Φουντώνω εγώ που το πνεύμα του Πάμπλο τρύπωσε στα σωθικά μου.
- Και γιατί μωρέ αλωνίζετε την Ελλάδα και λέτε πως κουβαλάτε την Γκερνίκα?
Ο Πικάσο θύμωσε μία φορά και δείτε τι πράγμα έφτιαξε. Άμα ξαναθυμώσει που
θα κρυφτείτε?

Η πρώτη ύλη της .. ευτυχίας

2008-02-02T15:08:00.000+02:00

O Νιόνιος λέει πώς κάποτε "ιστορία γράφουν οι παρέες". Έχει δίκιο! Όχι κατ' ανάγκην την περισπούδαστη ιστορία των βιβλίων αλλά και μικρές .. ιστορίες, που μένουν χαραγμένες στη μνήμη μας.
Συνέβη προ ετών: βραδιά χειμωνιάτικη, χαλαρή και με άκρατη οινοποσία. Κεφάτοι όπως είμασταν, βαλθήκαμε να φιλοσοφήσουμε περί του προαιώνιου ερωτήματος, που βασανίζει
τους "πολιτισμένους" ανά την υφήλιο: "Τι εστί ευτυχία;" Είπε καθείς το μακρύ και το κοντό του
(σιγά μην βγάλαμε άκρη) και κάποιος έριξε την ιδέα να εμπεδώσουμε την .. έννοια με παραδείγματα. Κοντολογής, "κάτσε και ανέτρεξε να βρεις τις πιο ευτυχισμένες σου στιγμές και μοιράσου μαζί μας την ανάμνηση, μπας και καταλάβουμε την "πρώτη ύλη" της ευτυχίας".

Άκουσα διάφορα εκείνο το βράδυ και καθώς οι συνδαιτημόνες μου ήταν .. εικονοπλάστες, βρέθηκα να μεταφέρομαι σε ... μαιευτήρια (περιμένοντας τον πελαργό) σε παραλίες (περιμένοντας τον ... {Γ}κοντό) και σε κάτι μετόχια (εκεί περιμένεις απλά να σε .. ξεχάσει ο χρόνος). Μιλήσαμε για πρώτους έρωτες, για ξέγνοιαστες παρέες, για κάτι μαντάτα
απρόσμενης αποθεραπείας (που σου θυμίζουν πως η ζωή δεν είναι .. αυτονόητο δικαίωμα) και εν γένη για ένα σωρό πράγματα που δίχως να κοστίζουν τίποτα είναι πολύτιμα.
Εκεί καταλήξαμε τελικά: ότι η ευτυχία (ό,τι χρώμα, σχήμα ή μορφή και να 'χει) δεν ... αγοράζεται. Κανείς μας δεν θεώρησε ευτυχία το νέο του αυτοκίνητο, την αγορά του σπιτιού του ή .. μία αύξηση μισθού. Ακόμη κι αυτά τα έρμα τα "μύρια" του Θέμου βάζω στοίχημα
πως θα τα ζηλεύαμε για λίγο αλλά στην κατηγορία "ευτυχία" δεν θα τα βάζαμε.

Έτσι έμεινα να θυμάμαι συχνά πως τα σπουδαία στην ζωή μας είναι τσάμπα. Kαι το ξαναθυμήθηκα σήμερα διαβάζοντας μία πρωτότυπη έρευνα εδώ. Όχι πως είναι το ίδιο
πράγμα βέβαια. Αλλά -όσο να πεις- η δημοσιογραφία στερείται έμπνευσης έτσι κι αλλιώς
πλέον. Εν τούτοις, η ιδέα με ξάφνιασε. Και μου θύμισε ποιά ανάγκη μας σπρώχνει να αποζητάμε
όσα μας χαρίζονται χωρίς να μας κοστίζουν σέντς.

“Mπα, που να σου αρθεί το απόρρητο …»

2008-01-29T13:15:00.000+02:00

Παράξενο πόσο «εγκλωβίζεται» κάποιος στις λεπτομέρειες της ειδησειογραφίας. «Η επικαιρότητα παραμένει αιώνες ίδια» είπε κάποτε ο Τσαρούχης σε ένα αγχωμένο
δημοσιογράφο, που επέμενε να του εκμαιεύσει απαντήσεις για τα .. τρεχούμενα. Δεν είχε άδικο!!
Παντού και πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν «κολλητοί» (και προσκολλημένοι) σε κάθε λογής εξουσία, που πασχίζουν να την εκμεταλλευτούν για ίδιον όφελος. Παντού και πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν «δημοσιογρα-φούντες» που ενδίδουν στο … μέλι που ρέει στα δάκτυλά τους. Παντού και πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν πολιτικοί, που αναζητούν την «οδό προς το δημόσιο ταμείο». Ο Γεώργιος Σουρής το διέγνωσε χρόνια πριν. Το απόσπασμα είναι από το έργο του «ο Φασουλής .. φιλόσοφος» και πάσα ομοιότης με πρόσωπα και καταστάσεις ΔΕΝ είναι συμπτωματική:

Κι οπόταν βλέπω κάποτε Δημόσιον Ταμίαν,
πως προσπαθεί τον πειρασμόν να φύγει του παρά,
αν και δεινώς μαστίζεται από την βουλιμίαν,
να! η κεντρόφυξ δύναμις φωνάζω εν χαρά.

Αλλ’ όταν τέλος τον ιδώ με όλην του την πάλην
ακάθεκτος να σύρεται περί το κέντρον πάλιν,
ως ότου γίνει άφαντος με το Ταμείον όλον,
βλέπω την άλλην δύναμιν, που λέγουν κεντρομόλον.

… Μα σήμερα, που έπεσε στο Κεντρικόν σαν γλάρος,
μετρά οκάδες εκατό το ειδικόν του βάρος,
εις τούτον τον περίεργον σπουδάζω πατριώτην
τον νόμον της βαρύτητος, την δύναμιν την πρώτην.

… Κι αυτό μου τόπε Βουλευτής με λιπαράν γαστέρα:
“Εις όποιο κι αν ευρίσκομαι της πόλεως σημείον,
καμμία δεν μου φαίνεται οδός συντομοτέρα
παρά εκείνη, που τραβά στο Κεντρικόν Ταμείον”.

Ένας Μικρούτσικος .. Υπέροχα Μον(ομ)άχος

2008-01-14T22:45:00.000+02:00

Καθόταν στο φουαγιέ του ξενοδοχείου του στο Ηράκλειο. Βράδυ Σαββάτου. Λίγο πριν την τελευταία παράσταση που θα σφράγιζε αυτόν τον κύκλο των περιοδειών ανά την Ελλάδα με συντροφιά τον Γιάννη Κούτρα, τον Μανόλη Μητσιά και την Ρίτα Αντωνοπούλου.
Υπό κανονικές συνθήκες ένας συνθέτης του διαμετρήματός του προκαλεί αυτόματα δέος στον εν δυνάμει συνομιλητή. Όμως ο Θάνος Μικρούτσικος ήταν εκεί χαμογελαστός, μειλίχια προσηνής και .. υπέροχα μονάχος.
Ένα μουσικό κεφάλαιο από μόνος του. Ο άνθρωπος που βοήθησε τρεις γενιές να κοινωνήσουν στην ποίηση του Καββαδία (πρωτίστως), του Ρίτσου, του Καρυωτάκη, του Αναγνωστάκη και του Καβάφη. Ο συνθέτης που μελοποίησε τον «Σταυρό του Νότου» και τρύπωσε με 1.000.000 και πλέον αντίτυπα, σχεδόν σε κάθε ελληνικό σπίτι. Ο δημιουργός που έβαλε μελωδία στην «Πιρόγα» και μας σεργιάνισε τα τελευταία 40 χρόνια σε ό,τι καλύτερο είχε να επιδείξει η σύγχρονη στιχουργική έμπνευση (Μάνος Ελευθερίου, Άλκης Αλκαίος, Οδυσσέας Ιωάννου, Κώστας Τριπολίτης, Λίνα Νικολακοπούλου) και η καλύτερη γενιά ερμηνευτών (Μαρία Δημητριάδη, Χαρούλα Αλεξίου, Γιώργος Νταλάρας, Μανόλης Μητσιάς, Γιάννης Κούτρας, Χρήστος Θηβαίος, Βασίλης Παπακωσταντίνου, Δημήτρης Μητροπάνος).
Ο ίδιος άνθρωπος που άφησε τη σφραγίδα του στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού και στο εγχείρημα της Πάτρας (γενέτειρας του) ως Πολιτιστικής πρωτεύουσας.
Με τον Θάνο Μικρούτσικο δεν μπορείς –ακόμη κι αν θέλεις- να κάνεις συνηθισμένα πράγματα. Έτσι, σ’ αυτή την συνέντευξη οι δημοσιογραφικές ερωτήσεις αντικαταστάθηκαν με στίχους από τραγούδια του που αγαπήσαμε.
Οι απαντήσεις του, βεβαίως, μεταφέρονται αυτούσιες.

«Τι με κοιτάζεις Ρόζα, μουδιασμένο;
Συγχώρα με που δεν καταλαβαίνω
τι λένε τα κομπιούτερς κι οι αριθμοί».
Στα μέσα της δεκαετίας του 60 προοριζόμουν να γίνω ένας καλός μαθηματικός. Και λέω μετά βεβαιότητος πως θα τα κατάφερνα. Να σας εξηγήσω γιατί. Όταν μπήκα στο Πανεπιστήμιο η πρώτη μου αγάπη ήταν η αστρονομία και η Κοσμολογία. Είμαι ένας τύπος που εξακολουθεί να γοητεύεται από το διάστημα, από την θεωρία της σχετικότητας και από τις μαύρες τρύπες. Στην αρχή των σπουδών μου είχα προσανατολιστεί να ακολουθήσω μία τέτοια καριέρα: κοσμολογία. Όταν όμως γνώρισα τα σύγχρονα μαθηματικά -που στην δεκαετία του 60 ήταν κάτι νέο για το Πανεπιστήμιο Αθηνών- προσανατολίστηκα σε αυτή την επιλογή. Νομίζω πως ήμουν ο καλύτερος στο Πανεπιστήμιο των Αθηνών, απλώς όμως η αγάπη μου για την μουσική ήταν πιο δυνατή (ξεκίνησα να παίζω πιάνο σε ηλικία 4 ετών). Έτσι στο 4ο έτος των σπουδών μου βρέθηκα να σκέφτομαι το εξής: μπροστά μου –από πλευράς μουσικής- είχα το .. τίποτα. Αγάπη και μεράκι, δηλαδή, αλλά τίποτα για να στηριχτώ πάνω του και να ξεκινήσω. Στην άλλη περίπτωση –των μαθηματικών- είχα μία σίγουρη καριέρα. Ήμουν τόσο καλός που θα έπαιρνα άνετα μία υποτροφία στις ΗΠΑ και θα γύριζα καθηγητής στο Πανεπιστήμιο, αν δεν έμενα οριστικά εκεί. Κι όμως επέλεξα τελικά να πάρω απλά το πτυχίο μου και να κάνω αυτό που αγαπούσα κι ας έμοιαζε αβέβαιο. Πάντως, η γνώση των μαθηματικών με βοήθησε κατά μία έννοια και στην μουσική μου πορεία. Δηλαδή, όταν γράφεις ένα έργο κλασσικό παραδοσιακής μουσικής οφείλεις να τηρήσεις κάποιους κανόνες και να είσαι λιτός, να μην είσαι φαφλατάς. Ο Σεφέρης έλεγε «στολίσαμε το τραγούδι μας και το κάναμε πολύπλοκο». Ε τελικά αυτή τη λιτότητα εγώ ξέρω πως την κέρδισα από τα Μαθηματικά -και όχι τόσο από τις σπουδές μου στο Πανεπιστήμιο- αλλά από το γεγονός ότι μεγάλωσα σε ένα μαθηματικό περιβάλλον. Ο πατέρας μου ήταν μαθηματικός και πριν από 50 τόσα χρόνια μου έλεγε «Πρόσεξε! Όταν λύνεις μία άσκηση στην Ευκλείδειο γεωμετρία δεν με ενδιαφέρει αν θα την λύσεις απλώς σωστά, αλλά να την λύσεις με τον πιο κομψό τρόπο».

«Τα σωστά μας και τα λάθη, στης αγάπης το καλάθι,
κι είναι ετούτο το ταξίδι δίχως γυρισμό.
Στου Αδάμ την εξορία μάθαμε την ιστορία,
και στο τέλος ποιος πληρώνει το λογαριασμό»
Όλη αυτή η περιπέτεια της μουσικής μου διαδρομής, που πολύ γρήγορα μου έδωσε δημοφιλία και επωνυμία -και που έχω δει άλλους να χάνουν τον μπούσουλα μόλις κάτι ανάλογο τους συμβεί- δεν με άλλαξε κατ’ ελάχιστο. Μου έδωσε, αν θέλετε, ασφάλεια και σιγουριά. Αλλά η συμπεριφορά μου και το άγγιγμα στον άλλον παραμένουν αναλλοίωτα, όπως τα είχα ως έφηβος. Σε προσωπικό επίπεδο πιστεύω πως δεν αλλοτριώθηκα κι αυτό το ξέρουν και οι αγαπημένοι μου άνθρωποι κι όσοι με παρακολουθούν στην πορεία μου.
Ακόμη και σήμερα σας βεβαιώ πως δεν θα άλλαζα τίποτα στον χαρακτήρα μου. Γιατί όμως; Όχι γιατί είμαι τέλειος. Αλλά σήμερα, ο Θάνος Μικρούτσικος, που κάθεται απέναντί σας, είναι αυτός που είναι, μέσα από αυτή την διαδρομή. Αν είχε περάσει άλλους δρόμους θα ήταν προφανώς ένας άλλος. Αυτός που έγινα είναι απόρροια της πορείας μου, με τα στραβά και τα καλά της και δεν θα την άλλαζα ουδόλως, ακριβώς επειδή αυτή με διαμόρφωσε. Με τα λάθη και τα σωστά της. Δόξα τω Θεώ έγινα 60 ετών, πέρασα από 3 γάμους και έχω 4 παιδιά. Μια χαρά είμαι!

«Άλλος γυρεύει βάλσαμο κι άλλος πληγή,
είν’ οι αλήθειες όσοι οι άνθρωποι στη γη…
… Άλλος γυρεύει άγκυρα κι άλλος πανί,
ό,τι προσμέναμε δε λέει να φανεί».
Είναι πολύ πιθανόν το επόμενο διάστημα να βρίσκομαι συχνά στην Κρήτη. Κι αυτό γιατί πήρα ένα «γκρέμισμα» στα Καπετανιανά, κάτω στο Λιβυκό πέλαγος. Η γυναίκα μου -που έχει γοητευτεί από τον τόπο και την θέα- επιμένει ότι θέλει να ‘ρχεται να γράφει τα βιβλία της εδώ. Μ’ αρέσει η άγκυρα λοιπόν, αλλά όχι μία άγκυρα που να μην μπορεί να σηκωθεί. Θέλω μέχρι το τέλος της ζωής μου να μπορώ να σπάω τις καταγεγραμμένες μου δυνατότητες. Και σας μιλώ από καρδιάς τώρα. Όταν γράφω ένα έργο στο σπίτι μου –στο πιάνο ή στο γραφείο μου- έχοντας συνειδητοποιήσει ποιες είναι οι δυνατότητές μου, θέλω να το σπρώξω και να τις ξεπεράσω λίγο. Και τότε πιστέψτε με, χάνω όλα τα κιλά και ίπταμαι ως συλφίς. (γέλιο)

«Πάμε στον κόσμο υπέροχα μονάχοι,
μ' ένα παλιό τραγούδι χαρωπό.
Το τραγουδάνε οι θαλασσομάχοι
και λέει στο γλυκό του τον σκοπό,
πως μάταιο ταξίδι δεν υπάρχει».
Σ’ αυτό το τραγούδι που έγινε τίτλος του δίσκου, ο Αλκαίος με τους στίχους του περιγράφει την πορεία της γενιάς μας. Και λέει πως βαδίζουμε πια εμείς με τα οράματά μας υπέροχα μονάχοι. Δηλαδή, τα οράματα ξέφτισαν, αλλά εμείς εξακολουθούμε να λειτουργούμε ακόμη με τον τρόπο μας, μόνο που αν κοιτάξουμε την σημερινή πραγματικότητα, είμαστε μονάχοι. Εν τούτοις, αισθανόμαστε υπέροχα. Αυτό λέει ο Αλκαίος στην «Αργώ» του.
Πρόσφατα ένας δημοσιογράφος μου είπε χαριτολογώντας: «Κάνατε 120 παραστάσεις και ήταν όλες γεμάτες κόσμο. Τι υπέροχα μονάχοι λέτε;» Και απάντησα: «Παρ’ όλα ταύτα όλοι εμείς μπορεί να είμαστε υπέροχα μονάχοι, γιατί η σημερινή κοινωνία μας αναγκάζει να λειτουργούμε μέσα σε μία καθημερινή βαρβαρότητα, με πρότυπα γούστου που διαμορφώνει η τηλεόραση και η φτήνια. Όσοι αναζητούν ένα σημαντικό κάτι στη λογοτεχνία, την ποίηση ή την μουσική και τις τέχνες γενικότερα, δεν είναι η συντριπτική πλειοψηφία της κυριαρχούσας ευτέλειας. Άρα βαδίζουν μονάχοι. Τώρα αν καταφέρουν όσοι βαδίζουν μονάχοι αυτή την .. νησίδα αναπνοής να την κάνουν μεγάλο νησί –σαν την Κρήτη- τότε γίνονται υπέροχα μονάχοι.

«Μα πως να μην ξεχάσεις την αυλή σου
και την παλιά τη γνώμη καθενός,
όσους κρυφά περπάτησαν μαζί σου
να σημαδεύουν πάλι τη ζωή σου
και να ‘σαι το πουλί κι ο κυνηγός»
Πως να αποφύγουμε την επικαιρότητα; Υπόθεση Ζαχόπουλου, λοιπόν. Ειλικρινά, θα προτιμούσα να είχαμε κάνει αυτή την κουβέντα πριν από ένα χρόνο ή έξι μήνες, για να μην νομίσουν όσοι μας διαβάζουν ότι παρασύρομαι από όσα ακούγονται τον τελευταίο καιρό. Κυρίως δε, να διευκρινίσω πως η ροζ εκδοχή των πραγμάτων δεν με αφορά, πλην εκείνης της περίπτωσης που γίνεται εξουσιαστικά. Αν με ρωτούσατε λοιπόν, προ καιρού θα σας έλεγε πως υπάρχει μία τεράστια ευθύνη του Καραμανλή που διόρισε αντ’ αυτού ένα πρόσωπο επί της ουσίας από το .. πουθενά. Πρόκειται για έναν καθηγητή μέσης εκπαίδευσης με ένα κύκλο ανθρώπων, που υποστήριζαν τον άλλοτε νεαρό βουλευτή Καραμανλή. Όμως ο πολιτισμός δεν αντέχει άσχετους, ούτε βολέματα παρεϊστικου τύπου. Αυτή ήταν η ένστασή μου προ του σκανδάλου της Τσέκου και προ του σκανδάλου αποχαρακτηρισμών, που ενδεχομένως να το βρει η Δικαιοσύνη. Αλλά λυπάμαι που τα λέω τώρα αυτά, γιατί κάλλιστα θα μπορούσαμε να τα έχουμε συζητήσει πριν ο Ζαχόπουλος πέσει από τον 4ο όροφο.

«Βάρδια πλάι σε κάβο φαλακρό
κι ο Σταυρός του Νότου με τα στράλια
Κομπολόι κρατάς από κοράλλια
κι άκοπο μασάς καφέ πικρό».
Η ιστορία με τον «Σταυρό του Νότου» δεν είναι πολύ γνωστή. Ξεκίνησε ουσιαστικά για λογαριασμό της τηλεόρασης. Ο σκηνοθέτης Τάσος Ψαρράς και ο Γιώργος Παπαλιός (παραγωγός τότε των ταινιών του Θόδωρου Αγγελόπουλου) θέλησαν να κάνουν μια σειρά για την ελληνική τηλεόραση. Μου ζήτησαν να κάνω τη μουσική και είχα την φαεινή ιδέα να τους ρωτήσω εάν θέλουν και τραγούδια. Το είδαν θετικά και μιας και δεν υπήρχαν κείμενα, πρότεινα τον Καββαδία. Η μελοποίηση, λοιπόν, που έκανα στον συγκεκριμένο ποιητή ξεκίνησε το 1977, δυο χρόνια προτού δισκογραφηθεί το έργο στη Lyra του Πατσιφά. Ακολούθησε ένας χαμός από πλευράς κριτικής. Ακόμη κι από ανθρώπους που ήταν καλοπροαίρετοι απέναντι μου. Έπεσαν να με φάνε, κυριολεκτικά. Δεν ήταν θέμα επίθεσης, αλλά κοινής γνώμης. Πιστεύω ότι αυτό οφειλόταν στην άποψη που ήθελε τον Καββαδία ποιητή των ναυτικών. Ο καιρός όμως με δικαίωσε. Η αναμφίβολη πλέον επιτυχία του «Σταυρού του Νότου» έχει δύο αιτίες: η μία είναι η ποίηση του Καββαδία, που δεν είναι τελικά ένας θαλασσινός ποιητής –όπως πολλοί νομίζουν- αλλά είναι ο ποιητής που ασκεί μία διαρκή γοητεία στους κάθε φορά νέους και τους προτρέπει να ξεφύγουν από την βαρβαρότητα και να κατακτήσουν το αδύνατο. Η δεύτερη αιτία της επιτυχίας είναι η μουσική που αλλάζει συνεχώς. Δεν ενορχηστρώνεται διαφορετικά, αλλά από τότε που πρωτοβγήκε ο Σταυρός του Νότου το 1979, άρχισα να τον παίζω με διαφορετικούς τρόπους, αλλάζοντας μελωδία, αρμονία, εισάγοντας αυτοσχεδιασμούς αλλά πάντα κρατώντας το βασικό υλικό. Έτσι πήρε πολλές μορφές και συνεχίζει να παίρνει μέχρι σήμερα. Αυτή η αποκαλυπτική διαδικασία και η συνεχής μου μουσική σχέση με αυτό, με υποχρέωσε σε δύο ακόμη περιπτώσεις –το 1991 και το 2005- να κάνω τις δύο νέες εκδοχές του. Και οι τρεις μαζί αποτελούν πλέον ένα κοινό σώμα εν εξελίξει.

«Βάφει η σελήνη τα βουνά κι εσύ τα χείλη,
μ' άρωμα ψέμα μου ποτίζεις το μαντήλι,
κι ύστερα φεύγεις με αυτόματο πιλότο,
κάποιο κρυμμένο θησαυρό να βρεις στο Νότο».
Η Κρήτη είναι ένα χωνευτήρι πολιτισμών, γιατί η θέση της και η δημιουργημένη ιστορία της την γαλούχησαν έτσι. Γενικά, βέβαια υπάρχει πρόβλημα περιφερειακής ανάπτυξης σε αυτή τη χώρα και η Κρήτη δεν θα μπορούσε να ξεφύγει από αυτό. Το Ηράκλειο το επέλεξα ως τελευταίο σταθμό αυτής της μουσικής περιπλάνησης, που κράτησε 15 εξοντωτικούς μήνες. Θα κάνω μία αποχή μετά. Κάναμε πλέον των 100 παραστάσεων ανά την Ελλάδα και θα σας πω τι κατορθώθηκε. Εμπεδώσαμε νομίζω μία νέα σχέση με τον κόσμο. Και το συγκινητικό είναι ότι αυτός ο κόσμος που –όπως προείπα- ζει μία καθημερινή βαρβαρότητα, μας αγκάλιασε, γεμίζοντάς μας πάθος και ενέργεια. Φεύγω, λοιπόν, απόψε με μία αδιόρατη ευτυχισμένη μελαγχολία.

Σημείωση: Ο Θάνος Μκρούτσικος έκλεισε εδώ προχθές την αυλαία σε μία κοπιώδη αλλά
ψυχοφελή περιοδεία. Όσοι είχαν την χαρά να τον απολαύσουν επί σκηνής ξέρουν
(υποθέτω) ότι τον έζησαν σε κάτι μοναδικό.
Κι εκείνος σίγουρα ξέρει πως "μάταιο ταξίδι δεν υπάρχει".

Όταν η αγροτιά κάνει ... Τέχνη!!

2007-12-07T16:09:00.001+02:00

Στον τόπο μου για χρόνια η αγροτιά και η μιζέρια πήγαιναν χέρι χέρι. Μόχθος χωρίς αμοιβή, άνθρωποι απαίδευτοι (από την παιδεία κι όχι από το παίδεμα) και κινητοποιήσεις που ξέφευγαν από κάθε έλεγχο.

Ευτυχώς, κάποτε τα πράγματα αλλάζουν. Είδα πρόσφατα το νέο Οινοποιείο της Ένωσης Ηρακλείου και .. εντυπωσιάστηκα. Η μεγαλύτερη κρητική συνεταιριστική οργάνωση μπήκε στον κόπο να παντρέψει την Τέχνη του κρασιού με την αντίληψη των Εικαστικών για την οινοποίηση. Έφτιαξε σύγχρονες εγκαταστάσεις, μάζεψε τους καλύτερους τεχνοκράτες και επιστήμονες και πρωτοτύπησε "ντύνοντας" τον χώρο με γλυπτά και έργα Τέχνης με θέμα το κρασί. Το αποτέλεσμα ... μιλάει μόνο του. Χάρμα ειδέσθαι !!!

Υ.Γ. Για να μην λέτε πως .. χάνομαι γιατί ρεμβάζω :)

T. Eliot : Oι Κούφιοι Ανθρωποι

2007-11-19T21:59:00.000+02:00

I

Ειμαστε οι κούφιοι ανθρωποι
Ειμαστε οι βαλσαμωμένοι άνθρωποι
Σκύβοντας μαζί

Κεφαλοκαύκι γεμισμένο αχυρό. Αλίμονο!
Οι στεγνές φωνές μας, όταν

Ψιθυρίζουμε μαζί

Είναι ήσυχες κι ανόητες

Σαν άνεμος σε ξερό ποτήρι

Στο ξερό μας κελάρι

Σχήμα χωρίς μορφή, σκιά χωρίς χρώμα
Παραλυμένη δύναμη, χειρονομία χωρίς κίνηση.

Αυτοί που πέρασαν

Με ολόισια μάτια, στου θάνατου τ' άλλο Βασίλειο
Μας θυμουνται - αν καθόλου - όχι ως χαμένες
Βίαιες ψυχές, μα μοναχά

Ώς κούφιους ανθρώπους

Τους βαλσαμωμένους ανθρώπους.

II

Μάτια δεν τολμώ να δω στα όνειρα
Στου θάνατου τ' ονειρικό βασίλειο
Αυτά δεν εμφανίζονται:

Εκεί, τα μάτια είναι

Ηλιόφως σε μια σπασμένη κολόνα
Εκεί, είν' ένα δέντρο χορεύοντας
και φωνές είναι

Στου ανέμου τό τραγούδισμα
Πιό μακρινές και πιό τελεστικές
Από ενα μαραμένο αστέρι.

Ας είμαι όχι εγγύτερα

Στου θάνατου τ' όνειρικό βασίλειο

Ας φορέσω επίσης

Τόσο φρόνιμες μεταμφιέσεις

Αρουραίου τρίχωμα, κοράκου δέρμα, κουρελούδες

Σ' εναν αγρό

Φερόμενος όπως φέρεται ο ανεμος

Οχι εγγύτερα -

Οχι αυτή την τελική συνάντηση
Στου λυκόφωτος το βασίλειο

IΙΙ

Αυτή είναι η νεκρή χώρα

Αυτή είναι του κάκτου η χώρα

Εδώ τα πέτρινα είδωλα

Σηκώνονται, εδώ λαμβάνουν

Την ικεσία ενός χεριού νεκρού ανθρώπου
Κάτω απ' το σπίθισμα σβησμένου άστρου.

Αυτό είναι σαν αυτό

Στου θανάτου το άλλο βασίλειο

Ξυπνώντας μόνοι

Στην ώρα που είμαστε

Τρέμοντας με τρυφερότητα

Χείλη που θα φιλούσαν

Κάνουν προσευχές σε τσακισμένες πέτρες

ΙV

Τα μάτια δεν είναι εδώ

Δεν είναι μάτια εδώ

Στην κοιλάδα των άστρων που πεθαίνουν
Στην κούφια κοιλάδα

Το σπασμένο σαγόνι των χαμένων βασιλείων μας
Σ' αυτό τον έσχατο απ' τους τόπους συναντήσεων
Ψηλαφούμε μαζί

Κι αποφεύγουμε ομιλία

Μαζεμένοι στην όχθη του πρησμένου ποταμου

Αόμματοι, αν δεν

Τα μάτια μας ξαναφανούν
Οπως το αέναο άστρο

του πολύφυλλου ρόδου

Στου θάνατου το λυκοφωτικό βασίλειο
Η ελπίδα μόνο

Των κενών ανθρώπων .

V

Εδώ πάμε γύρω απ' την φραγκοσυκιά
Φραγκοσυκιά, φραγκοσυκιά

Εδώ πάμε γύρω απ' την φραγκοσυκιά
Στις πέντε το πρωί

Μεταξύ ιδέας

και πραγματικότητας

Μεταξύ κίνησης

και δράσης

Πέφτει ή Σκιά

Διότι δικό σου είναι τό Βασίλειο

Μεταξύ αντίληψης

Και δημιουργίας

Μεταξύ κίνησης

Και απάντησης

Πέφτει η Σκιά

Η Ζωή είναι πολύ μακριά

Μεταξύ πόθου

Και σπασμού

Μεταξύ δύναμης

Και ύπαρξης

Μεταξύ ουσίας

Και πτώσης

Πέφτει η Σκιά

Διότι δικό σου είναι τό Βασίλειο

Διότι Δική σου είναι

Ζωή είναι

Διότι Δική σου είναι

Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει
Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει
Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει
Oχι μ' ένα πάταγο αλλά μ' ένα λυγμό.

Πενήντα χρόνια .. άνευ

2007-10-26T00:47:00.000+03:00

Δυσνόητο να γιορτάζουν οι Δημήτρηδες και εσύ να σκέφτεσαι ένα .. Νίκο. Αλλά σήμερα κλείνουν πενήντα χρόνια ακριβώς που έφυγε. Το κεφάλι μας θα ζαλιστεί άσκοπα από κούφια λόγια όσων ακόμη καπηλεύονται τις παρακαταθήκες του. Η δόλια μοίρα των λαμπρών μυαλών ίσως φταίει! Ο πιτσιρίκος τα λεγε προ καιρού (κάνε κλικ. Πιτσιρίκος είναι .. δεν δαγκώνει).

Προς υπόμνηση: Ο Καζαντζάκης ήταν εκείνος που έγραψε το "Γεια σου μωρέ άνθρωπε,δίποδο μαδημένο πετειναράκι!...Είναι αλήθεια ,και μην ακούς, αν δε λαλήσεις εσύ το πρωί, ήλιος δε βγαίνει..."

Α ... και δεν τον αφόρησε η εκκλησία όπως μερικοί πιστεύουν ακόμη. Έγγραφα και χρονικό είναι ... επαέ.
Για τους .. εραστές του Ζορμπά υπάρχει και τούτο.
Άσε που είπε κι ένα τσιτάτο πολύ αντρίκιο: "Αφεντικό, όλες τις αμαρτίες τις συγχωρεί ο Θεός. Εκτός από μία! Να σε καλέσει μια γυναίκα στο κρεβατι της και να μην πας... Μεγάλη αμαρτία να κοιμάται μια γυναίκα μόνη της, αφεντικό.."

Δύσκολο δάσκαλε, να 'σαι άνθρωπος. Το να .. μην είσαι Θεός μοιάζει ευκολότερο. Έχει τουλάχιστον απαγορευτικούς κανόνες...

Πλούσιοι & Ενδεείς

2007-09-24T13:33:00.000+03:00

Και μόνο που υπάρχω, έχω περίσσευμα.
Υπάρχουνε πλούσιοι ενδεείς κι ενδεείς
πολύ πλούσιοι, όπως εγώ.
Το σώμα μου έτυχε να 'ναι γεμάτο παράθυρα
χύθηκε μέσα μου ήλιος πολύς
κι ο χρυσός μου περίσσεψε.

Νικηφόρος Βρεττάκος

Υ.Γ: Α .. και η πιο έγκυρη πολιτική ανάλυση που είδα!
Y.Γ. βου: Ο Μήτσος αφιερώνει στον Κωστάκη με πολύ λάβ το άσμα που ακολουθεί:

Get this widget | Track details | eSnips Social DNA

ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ ...

2007-08-26T18:00:00.000+03:00

Την πήρα χθες. Δεν με νοιάζει ποιός την έγραψε και δεν το εξετάζω καν. Θα την αναρτήσω εδώ γιατί με εκφράζει. Ελπίζω να κάνουν κι άλλοι bloggers το ίδιο. Έχει ένα ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ που στέκεται σαν κόμπος στο λαιμό μου δύο μέρες τώρα. Την παραθέτω αυτούσια και θα νοιώσω ικανοποίηση αν την δω να αναπαράγεται. Λένε πως είμαστε απαθείς και ευκολόπιστοι. Αν πράγματι είμαστε, θα το καταπιούμε κι αυτό.
Αν όχι, δεν είναι κακή ιδέα να επιστρέψουμε τα κάρβουνα και τις στάχτες σε όσους τα δημιούργησαν. Ή να τους ζητήσουμε επιτέλους να μας δείξουν πόσο ειλικρινά νοιάζονται για την καταστροφή που μας βρήκε (εξ’ υπαιτιότητάς τους).

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ & ΠΟΛΙΤΕΥΟΜΕΝΟΥΣ (εν θερμώ)

Εγώ, ο «απλός πολίτης» της ταλαίπωρης αυτής χώρας, που θρήνησε πενήντα και πλέον νεκρούς από τις φλόγες της αμετροέπειας και την ανικανότητα των κρατικών μηχανισμών να πράξουν τα αυτονόητα, θέλω να σας φωνάξω ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ.
Οφείλετε να μου εγγυηθείτε την ασφάλεια της ζωής μου, της περιουσίας μου, του εθνικού μου πλούτου, της δασικής μου κληρονομιάς και της ψυχικής μου ηρεμίας.
Οφείλετε να οχυρώσετε την καθημερινότητά μου και να προσπαθείτε να την βελτιώνετε διαρκώς, αντί να στέκεστε απαθείς ή έστω αμήχανοι σε κάθε ληστρική επιδρομή που δέχεται η ποιότητα της ζωής μου. Είτε πρόκειται για φυσική καταστροφή, είτε πρόκειται για εμπρησμό, είτε πρόκειται για την ανάγκη μου σε περίθαλψη ή σε εκπαίδευση, οφείλετε να μου διασφαλίζετε μία αξιοπρεπή διαβίωση και ένα μέλλον που δεν θα μοιάζει μέρα με τη μέρα πιο εφιαλτικό.
Οφείλετε να με αντιμετωπίζετε με αίσθημα ευθύνης και να μην υποτιμάτε την νοημοσύνη μου. Πάψτε να κρύβεστε σε κάθε τραγωδία, θεωρώντας ότι η «κοντόφθαλμη» μνήμη μου θα σας απαλλάξει ή θα σας αθωώσει. Πάψτε να καμουφλάρετε την ανεπάρκεια διαχείρισης κρίσεων πίσω από δικαιολογίες για «οργανωμένα σχέδια και αλλότριες δυνάμεις» (έτσι κι αλλιώς τα γνωρίζατε εκ των προτέρων).
Πάψτε να με κοιτάζετε θεατρινίζοντας τη θλίψη στα τηλεοπτικά πλάνα και ζητήστε μου επιτέλους μία συγγνώμη. Μία έμπρακτη συγγνώμη που δεν θα φέρει πίσω τους δεκάδες νεκρούς, ούτε θα ανακτήσει τις χαμένες περιουσίες. Δεν θα ανακουφίσει καν όσους θα ζήσουν τον επόμενο καιρό πιο φτωχοί, πιο ανασφαλείς και πιο προδομένοι από την ίδια τους την Πολιτεία. Δεν θα φέρει πίσω όσο οξυγόνο χάθηκε από τις αυριανές ανάσες μας. Θα έδειχνε όμως ότι πράγματι νοιάζεστε -έστω και την ύστατη ώρα- γι’ αυτό τον τόπο και την συμφορά που τον βρήκε.
Εγώ, ο πολίτης της καμένης Ελλάδας σας ζητώ την ελάχιστη απτή συγγνώμη που μου χρωστάτε. Οι πρόωρες εκλογές διέλυσαν πλήρως την κρατική μηχανή. Όλα τα κόμματα επικροτήσατε την προκήρυξή τους και σπεύσατε να δηλώσετε πανέτοιμα, χωρίς να υπολογίσετε σε τι κίνδυνο βάλατε τη χώρα που διανύει την πιο επικίνδυνη θερμοπυρική της περίοδο. Η πολιτική ευθύνη ανήκει σε όλους σας και επιμερίζεται ανάλογα με το βαθμό των εξουσιών σας.
Αν πράγματι έχετε συναίσθηση των ευθυνών σας, δώστε πίσω τα χρήματα της προεκλογικής σας καμπάνιας σε όσους κάηκαν από την ανικανότητα του κρατικού μηχανισμού να προστατέψει τις ζωές και τις περιουσίες τους.
Εγώ, ο πολίτης της καμένης Ελλάδας σε λίγες μέρες θα σταθώ μπροστά στις κάλπες που μου στήσατε. Και ίσως για πρώτη φορά το μαύρο της ψυχής μου και του περιβάλλοντός μου να ‘χει άλλο νόημα αν το διπλώσω στον φάκελο και σας το επιστρέψω.

Οίνοψ .. Πόντος

2007-07-07T13:07:00.000+03:00

Κρασόχρωμες θάλασσες !!
Το καλοκαίρι απαιτεί να ξαποστάσουμε.
Ο Όμηρος το ξερε αιώνες πριν.
Θα σας συναντήσω ξανά τον Σεπτέμβρη.

Οι ποιηταί είναι αλήται !!!

2007-06-17T00:42:00.000+03:00
Απεχθάνομαι τις παγκόσμιες μέρες που είναι ενοχικά αφιερωμένες σε ό,τι περιφρονήσαμε ή
αδικήσαμε. Μάνα, πατέρας, φτώχεια, aids και πάει λέγοντας. Και τώρα μαθαίνω πως προστέθηκαν
και οι ποιητές. Σήμερα -λέει- είναι η παγκόσμια μέρα τους.
Σε κείνο το καλό παλιό παρεάκι της μπλοκόσφαιρας -που σκόρπισε στους 5 ανέμους- θα αναφωνούσαμε όλοι μαζί κι αντάμα: "οι ποιηταί είναι αλήται".
Κι όσο το σκέφτομαι δίκιο θα 'χαμε. Αν δεν υπήρχαν θα 'χαμε "γλιτώσει" κόπους και βάσανα,
καθώς προείπε κι ο Βλαβιανός στο "ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ" του.

1.
Αν ζήσεις μ' ένα ποίημα,
θα πεθάνεις μόνος.

2.
Αν ζήσεις με δύο ποιήματα,
θ' αναγκαστείς να απατήσεις το ένα.

3.
Αν συλλάβεις ένα ποίημα,
θ' αποκτήσεις ένα παιδί λιγότερο.

4.
Αν την ώρα που γράφεις
φοράς το στέμμα σου,
οι άλλοι θα σε κοροϊδεύουν.

5.
Αν την ώρα που γράφεις
δεν φοράς το στέμμα σου,
θα κοροϊδεύεις εσύ τον εαυτό σου.

6.
Αν επαινείς τα ποιήματά σου,
θα σ' αγαπήσουν οι βλάκες.

7.
Αν επαινείς τα ποιήματά σου
κι αγαπάς τους βλάκες,
θα σταματήσεις να γράφεις.

8.
Αν γράψεις ένα ποίημα
και επαινέσεις το ποίημα κάποιου άλλου,
θα σ' ερωτευθεί μια ωραία γυναίκα.

9.
Αν γράψεις ένα ποίημα και επαινέσεις
υπερβολικά το ποίημα κάποιου άλλου,
θα σε προδώσει μια ωραία γυναίκα.

10.
Αν αφήσεις τα ποιήματά σου γυμνά,
θα σε κατατρύχει ο φόβος του θανάτου.

11.
Αν σε κατατρύχει ο φόβος του θανάτου,
τα ποιήματά σου θα σε σώσουν.

12.
Αν απαρνηθείς τα ποιήματά σου για την πεζογραφία,
θα βγεις σίγουρα κερδισμένος.
Η ποίηση θα αντέξει και χωρίς εσένα.

ΝΕΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ 1996 - 1997
ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ

Ένας άλλος ... Κώστας

2007-05-21T11:37:00.000+03:00

Είναι μερικοί άνθρωποι που περνάνε από τη ζωή σου ίσα για να σου μάθουνε .. τι είναι ζωή. Ο Κώστας είναι ένας από αυτούς κι ας μην το ξέρει. Φτάνει αισίως τα 90 πια. Σκαλίζει πανευτυχής διαρκώς τα μποστανικά του και χαμογελά σαν παιδί που οι μπανάνες του φέτος τα κατάφεραν να καρπίσουν.
Χθες τον βρήκα νεφοσκεπή. Όμοιο με την διάθεση του καιρού. Άρχισα να του λέω τα δικά μου. Τρεχάματα, δουλειές, άγχη. Αλλά τον ένοιωθα ... φευγάτο. Βάλθηκε να μου αφηγηθεί μία περιπέτειά του στο Μεγάλο Νόρι. Πόλεμος της Κορέας. Ο Κώστας ήταν εκεί με την ελληνική αποστολή. Θυμώνει ακόμη που πολλοί αναρωτιούνται αν πήγε ως μισθοφόρος. Εξηγεί με εκνευρισμό πως τον έστειλε η πατρίδα του να υπηρετήσει στην Κορέα. Συνήθως δείχνει και τα παράσημα. Άνοιξε πάλι χθες το βελούδινο κουτί της. Τα κοίταζε και τα μάτια του ψιχάλιζαν.
"Τέτοια μέρα ήταν. Παραμονή της γιορτής μου πάλι. Έτρεχα ανάμεσα στις οβίδες που έσκαγαν σαν τρομαγμένο παιδί. Και δίπλα μου έτρεχε κι ο Αποστόλης. Δρασκελούσαμε σκάμματα και πτώματα και θαρρούσαμε πως ο σωσμός ήταν παρακάτω. Κι όλο τρέχαμε. Μέχρι που κατάλαβα ξαφνικά πως έτρεχα μόνος μου. Σταμάτησα απότομα σαν χαμένος. Είδα τον Αποστόλη πεσμένο λίγα μέτρα πίσω μου. Τον κοίταξα και μου φώναξε: Τρέχα Κωστή, φύγε να σωθείς. Του γύρισα την πλάτη κι άρχισα πάλι να τρέχω. Γλίτωσα. Μα δεν σώθηκα. Πάνε χρόνια που δεν τρέχω πια. Ο Αποστόλης στριφογυρνά στο μυαλό μου συχνά".

Νόμιζα πως ήταν απλά μία ανάμνηση. Αλλά εκείνος με τα μάτια θαμπά συνέχισε:
"Στην κατοχή φορούσα δύο γερμανικά άρβυλα. Μεγάλα και αριστερά και τα δύο. Πλήγιαζαν τα ποδάρια μου. Αλλά σκαρφάλωνα σαν κατσίκι και ειδοποιούσα τους αντάρτες. Και σκαρφάλωνα γιατί εγώ είχα δύο γερμανικά αριστερά άρβυλα. Οι άλλοι ήταν απλά ξυπόλυτοι. Τη μισή μου ζωή έτρεχα. Αλλά τότε το αύριο δεν σε περίμενε στα σίγουρα. Τώρα που τα πόδια μου κιότεψαν στέκομαι και σας κοιτάζω. Εμείς τρέχαμε για να γλιτώσουμε από τον πόλεμο και τον θάνατο. Εσείς τρέχετε για να πάρετε καλύτερο κινητό και μεγαλύτερη τηλεόραση. Και δεν σας αδικώ. Κάθε γενιά κι ο δικός της "πόλεμος". Αλλά -όσο να πεις- πιο τυχεροί είστε".

Χρόνια σου Πολλά. Να στέκεις γερός, μπας και μου θυμίζεις που και που για ποιές ματαιότητες τρέχω.

Πρωτομαγιά στη Φιλαδέλφεια

2007-05-02T20:55:00.000+03:00
30 του Απρίλη. Παραμονή της Πρωτομαγιάς. Τέλειωνα με τα μαθήματα και άφηνα επίτηδες πάντα ατέλειωτη τη ζωγραφιά στο τετράδιο των καλλιτεχνικών. Ήταν εκείνο που λέγαμε «μισό- μισό». Λευκή σελίδα στο πάνω μέρος για να χωρέσει τις .. καλλιτεχνίες μας και γραμμές από κάτω για να .. ζωγραφίσουμε το κείμενο. Ναι, να ζωγραφίσουμε. Τα κείμενα τότε δεν τα γράφαμε απλά. Βάζαμε όλη μας την τέχνη να σκαλίσουμε γράμματα καλλιγραφικά και επιδέξια. Με «κατσουνάκια» και περικοκλάδες. Να κερδίσουμε δέκα με τόνο.
Κι ανάθεμα κι έμαθα ποτέ να ζωγραφίζω σε κείνο το τετράδιο. Άλλοτε επιστράτευα το ταλέντο της μάνας μου στα σκίτσα, άλλοτε ξεπατίκωνα έτοιμες ζωγραφιές με στυπόχαρτο κι άλλοτε μουτζούρωνα τις δικές μου εμπνεύσεις, που μόνο η .. αφηρημένη τέχνη θα εκτιμούσε. Αλλά μία φορά τα χρόνο το δεκάρι το ‘χα σίγουρο.

Τέντωνα το αυτί όλη μέρα και περίμενα το τηλεφώνημά του. Δύσκολο πράγμα το τηλέφωνο εκείνη την εποχή. Κάναμε αιτήσεις σωρηδόν στον ΟΤΕ, βάζαμε βουλευτές και πολιτικάντηδες να τις προωθήσουν, περιμέναμε χρόνια ,ώσπου το χαρτάκι με τον αριθμό πρωτοκόλλου κιτρίνιζε. Aλλά τηλέφωνο βλέπαμε μόνο στο μπακάλικο της γειτονιάς. Μαύρο, αυστηρό και βαλμένο σε περίοπτη θέση: στην είσοδο ακριβώς. Κι όποτε χτυπούσε ο κυρ Παντελής άφηνε τη σέσουλα στο τσουβάλι με τις φακές ή το τεφτέρι που γραφε τα βερεσέδια κι έπαιρνε ύφος … Πρέσβη για να πει το πιο μεγαλόπρεπο «παρακαλώ» του.
Στη δεκαετία του 70 για να ‘σαι μπακάλης, δεν έφτανε μόνο να λογαριάζεις σωστά και να τα καταφέρνεις με τις προμήθειες. Έπρεπε να χεις και στεντόρεια φωνή. Κι ο κυρ Παντελής είχε. Άφηνε το ακουστικό ανοικτό και έβγαινε στη γωνία να φωνάξει το επίθετο της γειτόνισσας που ζητούσαν στο τηλέφωνο. Κι έπειτα από λίγο κάποια κατέφτανε στο μπακάλικο με την ποδιά της κουζίνας ή την ρόμπα και έπιανε το ακουστικό, κοιτώντας αμήχανα την ομήγυρη.

Παραμονή Πρωτομαγιάς ήξερα πως θα ‘χουμε τηλεφώνημα. Γυρόφερνα στον κήπο, δήθεν παίζοντας, αλλά στην πραγματικότητα, σε ετοιμότητα να τρέξω μόλις ακούσω το κάλεσμα. Κι όταν αυτό ερχόταν έτρεχα αναψοκοκκινισμένη και βούταγα το ακουστικό.
- Θειούλη μου, θα πάμε στα Φιλαδέλφεια έτσι? Το ξέρα πως θα πάμε αύριο μαζί.
Κάτι τέτοια του λεγα χωρίς ανάσα και ξεκαρδιζόταν στα γέλια. Μα δεν προλάβαινα περισσότερα γιατί ερχόταν στο μεταξύ η μάνα μου και μου παιρνε το ακουστικό από το χέρι. Τον αδερφό της τον άκουγε μόνο μία φορά τον χρόνο στο τηλέφωνο. Παραμονή Πρωτομαγιάς για να κανονιστεί η βεγγέρα. Ο θείος μου ο Κώστας ήταν πολυάσχολος. Όχι, ούτε γιατρός, ούτε δικηγόρος. Ούτε καν ξενιτεμένος. Άκουγα συχνά πως ήταν στο συνδικάτο των οικοδόμων και στο κόμμα. Μου λέγανε πως έχτιζε σπίτια σ’ όλη την Αθήνα και γι’ αυτό δεν ερχόταν συχνά να μας δει. Λέγανε κι άλλα που δεν πολυκαταλάβαινα. Θύμωνε ο πατέρας μου που κουβαλούσε τον Ριζοσπάστη στο σπίτι.
- Το κάνει επίτηδες για να μας σταμπάρουν όλοι, έλεγε στη μάνα μου.
- Ησύχασε, Βασίλη, μ’ αυτός μας έχει όλους γραμμένους εκεί που δεν πιάνει μελάνη, του απαντούσε.
Δεν μ’ ένοιαζε τι λέγανε. Εγώ τον θείο Κώστα τον λάτρευα. Ήξερα πως όλο το πρωί ήταν στην Νέα Φιλαδέλφεια. «Το πρωί .. έχω επανάσταση, ζουζουνάκι» μου λεγε «αλλά μετά θα ρθω να σε πάρω να πάμε βόλτα στο πανηγύρι». Και πράγματι ερχόταν νωρίς το απόγευμα. Κρατούσε πάντα τον Ριζοσπάστη κάτω από τη μασχάλη και πείραζε τον πατέρα μου, λέγοντάς τον δειλό. «Έχω παιδιά εγώ Κώστα» ήταν η μόνιμη επωδός.
Όση ώρα έπινε τον καφέ του στην αυλή κουβαλούσα το τετράδιο των καλλιτεχνικών και του ανέθετα τη ζωγραφιά. Γελούσε με τα καμώματά μου και σκάρωνε τα μικρά του .. αριστουργήματα μέχρι να πω κύμινο. Στα μάτια μου τότε φάνταζε .. τεράστιος. Ένας γελαστός γίγαντας που δεν φοβόταν τίποτα. Ούτε καν το τετράδιο των καλλιτεχνικών μου.

02 Πρώτη Μαΐου.mp3

Έπειτα με ‘παιρνε από το χέρι και ξεκινούσαμε για την βόλτα μας. Θυμάμαι τη διαδρομή έξω από το γήπεδο της ΑΕΚ. Κόσμος παντού να κατευθύνεται στο πανηγύρι. Η μυρωδιά από το μαλλί της γριάς να μου γαργαλάει τα ρουθούνια. Στους πάγκους ποπ κόρν, παστέλια, λουκούμια και μαντολάτο. Ξηροί καρποί και πασατέμπος στα σακουλάκια που γραφαν αξία σε δεκάρες. Κι ο .. παράδεισος ξεκινούσε στη Δεκελείας. Πάγκοι με βιβλία και παιχνίδια. Εκείνος με τραβούσε στους πρώτους κι εγώ τον έσερνα στους δεύτερους. Αρνιόταν πεισματικά να πληρώσει για .. άχρηστα παιχνίδια. Με τον καιρό έμαθα να ζητάω αυτά που ήθελε: τον φωτεινό παντογνώστη, την ντάμα, το φιδάκι. Κι αργότερα, όσο μεγάλωνα, εγκαταλείπαμε τα παιχνίδια και τον άφηνα να μου αγοράζει μόνο βιβλία πια.
Η βόλτα κατέληγε αναγκαστικά στο περίπτερο του ΚΚΕ. Εκεί γινόμουν η μασκότ της παρέας του. Μια χρονιά μάλιστα πήρα κι ένα κόκκινο σημαιάκι ως σουβενίρ. Το πήγα σπίτι κι ο πατέρας μου κόντεψε να πάθει αποπληξία.
Έπειτα το πανηγύρι άλλαξε μορφή. Τα συνθήματα που με ξεκούφαιναν αραίωσαν κι άρχισαν οι συναυλίες. Πηγαίναμε πλέον .. οικογενειακώς. Καφέ στου Κανάκη και παγωτό και έπειτα κάπου στριμωγμένοι γύρω από το πλάτωμα να ακούσουμε τον Παπακωσταντίνου. Την τελευταία χρονιά, μέσα της δεκαετίας του 80, η κατάσταση είχε τόσο «εξευγενιστεί» που υπήρχαν ως και καθίσματα. Στο πάλκο η Αλεξίου και ο Νταλάρας. Ήταν η τελευταία φορά που τον θυμάμαι ζωντανό. Τον πείραζα:
- Που είναι θείε ο Ριζοσπάστης? Δεν τον διαβάζεις πια?
- Ανηψιά, κοίτα γύρω σου. Τώρα τον διαβάζουν όλοι.

Υ.Γ. Αφορμή στάθηκε η Βυζαντινή Πρωτομαγιά του Χοιροβοσκού

Τα τραγούδια της ζωής μας

2007-04-27T19:42:00.000+03:00

Λέω συχνά πως η μουσική είναι η "γλώσσα" του Θεού. Ένας τόπος μαγικός που δεν ορίζεις απόλυτα τις αντιδράσεις και τις σκέψεις σου. Σαν το κρασάκι που κυλά μέσα σου και παραπατάς αθέλητα. Αν κάτι αλήθεια ζήλεψα στη ζωή μου είναι η τέχνη των τραγουδοποιών. Ο τρόπος που εκμαιεύουν στιχάκια από τις αλήθειες μας και μας τα ξαναβάζουν στο στόμα με μελωδία. Παράξενο πως οι άνθρωποι "συναντιούνται" στα τραγούδια πιο εύκολα. Σαν να
μερεύουν και να μιλάνε ξαφνικά την ίδια γλώσσα.

Η μεσημεριανή συντροφιά μας ήταν .. μωσαϊκή.
Ασύνδετοι τύποι που τους ενώνει απλά η κοινή εργασιακή τους στέγη. Βαλθήκαμε να
δοκιμάζουμε με παιδιάστικο ενθουσιασμό ένα καινούριο (για μας έστω) "μαραφέτι" στο
διαδίκτυο που σου ξεθάβει πάραυτα όποιο άσμα ζητήσεις. Στην αρχή ψάχναμε πεισματικά τρόπο να το δυσκολέψουμε. Πισωγυρίσαμε στις 45 στροφές και του ζητούσαμε την Βούλα Πάλλα και τον Ζακυνθηνάκη. Ανταποκρίθηκε :-)

EPANASTATO.mp3

Στρογγυλοκάτσαμε ξαφνιασμένοι και αναμοχλεύαμε τραγούδια και αναμνήσεις. "Είναι
παράξενη εποχή να βρει το δίκιο του ένας στίχος" αναφώνησε ο Νίκος. Και το τζίνι του κομπιούτορα άρχισε να κερνά την μελωδία:

11 - Πρωινή Ή Βραδ...

Ωραία, όλα έχουν αποδελτιωθεί, συμπέρανε η Ηρώ και θυμήθηκα τον στίχο του Αναγνωστάκη. Και το ψαχτήρι μας το ξετρύπωσε κι αυτό:

07.Ola Exoun Apode...

Σιγά μην ξέρει κι από ποίηση, είπε υποτιμητικά η Αντωνία που είναι και η πιο .. κουλτουριάρα μας. Ζητήστε του κάτι δύσκολο. Τον πληθυντικό αριθμό της Δημουλά. Άμα τον βρει να μου τρυπήσετε τη μύτη.

20_Kikh Dhmoyla - ...

Την πειράζαμε πως ευτυχώς δεν είμαστε αιμοβόροι κι η μύτη της έμεινε χωρίς σινιέ χαλκαδάκι αλλά η Αντωνία άρχισε να θυμάται τα βράδια που διάβαζε την Δημουλά. Εκεί λίγο πριν το πτυχίο της. Ένα κορίτσι της επαρχίας ολομόναχο σε ένα υπόγειο στα Πατήσια.
- Αυτά άκουγες πουλάκι μου στο πτυχίο και βγήκες .. τίγκα στην μελαγχολία? την αποπήρε ο Κωστής. Εγώ πάλι άκουγα τον Ψαρονίκο και θυμόμουνα πατρίδα. Εκείνο το τραγούδι από το Χρονικό του Μαρκόπουλου.

Track 07.mp3

-Καλά μάγκες, απέχουμε έτη φωτός, μουρμούρισε ο Στέλιος. Εγώ άκουγα τον Μητσάρα τότε
και έκοβα τις βόλτες μου σε κάτι στέκια υπόγεια στον Πειραιά. Κι η μάνα μου καμάρωνε πως
ξενυχτούσα για το Πάντειο. Εκείνο το "σε μία στοίβα καλαμιές" ήταν το "κοινωνιολογικό" σουξέ μου.

se_mia_stiva_kalam...

Η παρέα μαζευόταν γύρω από τον υπολογιστή όπως συνέβαινε σε αλλοτινά φεγγάρια γύρω από το τζουκ μπόξ. Ένας ένας .. χωρίς καν κέρμα προσερχόταν να ζητήσει "αντίδωρο" από τις μουσικές αναμνήσεις του. Έτσι έμαθα πως ερωτεύτηκε ο Βασίλης τη Λίνα. Πως έγινε φωτογράφος ο Παντελής. Με ποιό τραγούδι πρωτομέθυσε η Βαγγελίτσα. Με ποιό έμεινε έγκυος η Σταυρούλα και με ποιό θυμάται τη μάνα της η κυρά Θοδώρα που μπήκε βιαστικά να καθαρίσει και την συνεπήρε η κουβέντα μας.
Τα πήρα .. τα ανακάτεψα και τα προσκομίζω.

Odos Aristotelous....

07-Νύχτες φωτογράφ...

06 - ΜΗΤΡΟΠΑΝΟΣ ΔΗ...

15. Vassilis Papak...

margaritis - Oi dr...

Απροσδόκητα ήρθε κι ο Τζόνυ ο ... οδοιπόρος να ενωθεί με το παρεάκι και κάτι οι πενιές και οι ζεϊμπεκιές, κάτι οι ιστορίες και οι αναμνήσεις .. πήρε να σκοτεινιάζει και δεν το καταλάβαμε. Είχα ήδη δοκιμάσει τις μνήμες μου στα μουσικά δρώμενα ζητώντας από το .. τζίνι να παίξει την πλατεία Αβησσυνίας.
Όλες οι Κυριακές της εφηβείας μου στο Μοναστηράκι συναντιόνταν σε τούτο τον σκοπό.

Avisinia.mp3

Η μουσική θα 'χει -φαντάζομαι- για τους γνώστες τις σταθερές της. Για μας τους υπόλοιπους έχει μόνο το βίωμα. Μία λεπτή κλωστούλα που κομποδένουμε και πονάμε όταν οι άλλοι δεν νογάνε πόσο εύθραυστη είναι. Το είδα μερικές φορές και σήμερα όταν κάποιος απόπαιρνε τις επιλογές κάποιου άλλου. Ξεμύτιζε αυθόρμητα μία ιστορία τότε, για να δώσει άλλοθι και να δικαιολογήσει πως δέθηκε το τραγούδι με την ανάμνηση. Λες και τα τραγούδια φτιάχτηκαν για να ξαπλώνουμε αναπαυτικά πάνω τους τα ... "κομμάτια" μας. Ίσως γι' αυτό να τα λένε και "κομμάτια" σκέφτηκα και χαμογέλασα. Έξω από το παράθυρο του γραφείου ο ήλιος χανόταν. Θυμήθηκα τον μέγα ποιητή Καρούζο κι εκείνο τον στίχο που μου 'μαθε ο Θανάσης "γι' αυτό ποτέ μου δεν παζάρεψα το ηλιοβασίλεμα, τόπος μου είναι το στήθος μου και ταξιδεύω, ταξιδεύω σίγουρος".
Oso kratisei i zoi...

Ε σαν το βρήκε κι αυτό, κόμπασε το τζίνι και επέμενε να μου ικανοποιήσει και το τρίτο αίτημα. Και τότε μου μπήκε η ιδέα να ζητήσω κάτι δύσκολο και να σας βάλω όλους σε .. μπελάδες: Τα τραγούδια που αγαπήσατε και τις ιστορίες που ακουμπήσατε πάνω τους. Και καθώς από κάπου πρέπει να βάλω αρχή .. είπα στο τζίνι να καλέσει στο πάλκο τους μουσικάντορες. Δηλαδή, τον Άρη τον Δαβαράκη, την Καπετάνισσα, τον μίστερ Juke-box, τον Χοιροψάλτη και τον Μπερεκέτη .
Και για να βεβαιωθώ πως το .. γλυκό θα δέσει, του πα να πάει τα μαντάτα και σε μερικούς καλούς φίλους, όπως τον Αθήναιο, τη Βασιλική, τη Ντόλλυ , τον Μπαμπάκη, τον Γούφα, τον Υπουργό και τον Φοίβο. Και αφότου το τζίνι αγανάκτησε με τις απαιτήσεις μου (του δινα λίστα με καμιά πενηνταριά ακόμη) με έπεισε να ζητήσω τελικά να στηλώσετε την ... πυραμίδα του Χέοπος, συνεισφέροντας προσκλήσεις για πέντε νέα "θύματα" (της τρικυμίας εν κρανίω που με έπιασε) έκαστος. Αντε ... και μην το βαρυγκομάτε (σε σένα το λέω Γιωργάκη που όλο πας να ξεστρίψεις). Βάζω στοίχημα πως όλους κάποιο τραγούδι θα βρεθεί να σας πάρει από το χέρι.

UPDATE (προς αποφυγή παρεξηγήσεων) Τις ιστορίες και τα άσματα τις γράφουμε στα μπλο(γ)κάκια μας. Εν ολίγοις, την .. στρουμφίσατε με τις εμπνεύσεις μου :-)
Kαι αφιερωσούλα στον Γέροντα Χριστόφορο που ρωτούσε τι σκοπό σιγομουρμουρίζω κάθε Παρασκευή. Κεφάτο, γέρο μου κι άντε στρώσου κι εσύ να μου πεις τους δικούς σου τώρα :-)

Οι ζωές των άλλων ...

2007-04-23T16:43:00.001+03:00
Η φιλενάδα μου επέμενε να πιούμε καφέ στο χωριό της χθες βράδυ. Είχε δει κι ένα παράξενο όνειρο στο μεσημεριανό ραχάτι της και με πήρε τηλέφωνο να μου το πει.

"Στεκόμουν όρθια μπροστά σε ένα γραφείο. Πίσω του καθόταν ένας άντρας που μου χαμογελούσε. Μου έτεινε το χέρι και είπε: Γιώργος Σιδεράς. Έπειτα άνοιξε ένα χαρτί που έμοιαζε σαν μπλοκ επιταγών και ρώτησε: Τι ποσό να βάλω?
Χαμογέλασα με την προθυμία του αμήχανα και είπα "Με 2.000 είμαι εντάξει". Πέντε θα βάλω, μου απάντησε. Έκοψε την επιταγή και μου την έδωσε. Διαμαρτυρόμουν ότι ήταν πολλά τα χρήματα. Σηκώθηκε και με έσπρωξε απαλά έξω από το γραφείο του. Είδα μία μεγάλη ανηφόρα με πέτρινες πεζούλες κι άρχισα να ανεβαίνω. Γύρω μου ανέβαιναν κι άλλοι άνθρωποι. Παρατήρησα μία γυναίκα που κρατούσε ένα ασημένιο πέταλλο. Την ρώτησα που το πάει. "Στον Σιδερά" μου απάντησε και ξύπνησα. Φιλενάδα, σήκω να πάμε στο χωριό μου. Απόψε είναι ο εσπερινός του Άη Γιώργη".

Δεν θέλησα να την κακοκαρδίσω. Στις 6.00 ακριβώς μπαίναμε στην είσοδο του χωριού. Ασυνήθιστη πολυκοσμία. Αγανακτήσαμε να παρκάρουμε. Πήγαμε στο σπίτι για καφέ. Τα σοκάκια μύριζαν άνοιξη και λιβάνι. Βρήκαμε την κυρά Γιωργία να το καλαμπουρίζει ξέγνοιαστα με μία γειτόνισσα. "Χαλαροί άνθρωποι" σκεφτόμουν και τις κοίταζα με κείνη την παράξενη αίσθηση -μείγμα καλοπροαίρετης ζήλιας και αναπόλησης- για την στωικότητα και την απέριττη σοφία, που δείχνουν στις ζωές και τα "θέλω" τους οι άνθρωποι της περασμένης γενιάς. Πίνανε καφέ και σχεδίαζαν το γιορτάσι τους. Τι θα ψήσουν, ποιούς θα υποδεχτούν. Κατάλαβα πως και της γειτόνισσας ο γιός ήταν Γιώργος.
- Να σας ζήσει, είπα από συνήθεια και με κοίταξε κατάματα. Περίμενα ένα τυπικό "ευχαριστώ" μα δεν μου το πε. Συνέχισε την κουβέντα για τις ετοιμασίες. Κεφάτος άνθρωπος η Βούλα. Γελαστός. Σύντομα η κουβέντα με έκανε να ξεχάσω την μικρή της .. αγένεια. Όταν σήμανε η καμπάνα του Εσπερινού κινήσαμε για την εκκλησία. Στην πόρτα της ο Άη Γιώργης. Επιβλητικός πάνω στο άλογό του, με ένα χαμόγελο γεμάτο κατανόηση και προσήνεια. Συγκέντρωνε ασπασμούς και λαμπάδες, καμαρώνοντας στο πόσοι τον θυμήθηκαν. Είμασταν παλιοί γνώριμοι. Πάσχα του 1995, η προηγούμενη φορά που δρασκέλισα το κατώφλι του. Ευσεβής κατά περίσταση εγώ και αλοίμονο στους Αγίους που περίμεναν την δική μου επίσκεψη. Διστακτική στα τελετουργικά και αμύητη στις γονυκλησίες. Η Βούλα δίπλα μου. Προσκύνησε ευλαβικά την εικόνα, ψιθύρισε κάτι που έμοιαζε σαν "να τον φυλάς" και ξαφνικά έχασε την ισορροπία της. Άπλωσα το χέρι αυθόρμητα να την κρατήσω. Μου χαμογέλασε δακρυσμένη.

Μπήκαμε στο εκκλησάκι. Ο χώρος λιγοστός αλλά τα πρόσωπα που συνωστίζονταν είχαν εξαιρετικό ενδιαφέρον. Ο δημοφιλής Νομαρχιακός σύμβουλος. Μπήκε με μία κουστωδία, έκανε τις "δημόσιες σχέσεις" του στα γρήγορα με τον Άγιο και βγήκε στο προαύλιο να συνεχίσει το ίδιο έργο με τους πιστούς του. Μαυροφορεμένες γριούλες δίπλα σε παιδιά και εγγόνια που ρθαν από την πόλη για τον Εσπερινό. Ένας γέροντας που έμοιαζε να κοιμάται πλάι στο στασίδι του ψάλτη. Ένας άλλος που στηριζόταν στο "πι" και έμενε πεισματικά όρθιος, παρ' ότι έσπευδαν όλοι να του προσφέρουν μία από τις λιγοστές θέσεις καθημένων. Γυναίκες που άφηναν ένα τσουκάλι στη μέση και έσπευδαν να προσκυνήσουν την εικόνα. Κάναν μία βιαστική περασιά με την ποδιά της κουζίνας ζωσμένη στη μέση τους. Μεσόκοπες που ντύθηκαν τα "καλά" τους -κυριακάτικα παλιομοδίτικα ταγιέρ- για να τιμήσουν την περίσταση. Νέες και σύγχρονες κοπέλες που ρθαν με σόρτς και εξουθενωτικά ντεκολτέ, ελπίζοντας ότι ο Άγιος .. τις πάει, ως έχουν. Μία μικρογραφία κοινωνίας που τα είχε όλα.

Ο Εσπερινός είχε έναν τόνο χαρούμενο. Σχεδόν αναστάσιμο. Στο τέλος του παρατήρησα πως μοιάζαμε όλοι πιο ανάλαφροι. Κινήσαμε απέναντι για το καφενεδάκι του χωριού. Πιάσαμε κι εκεί "στασίδι" και "κοινωνήσαμε" όση ρακή αντέχαμε. Η Βούλα καθόταν πλάι μου. Σήκωσα το ποτήρι και της ξανάπα "να ζήσει ο γιός σου, Βούλα". "Αμήν" μου απάντησε και σηκώθηκε απότομα. "Πάω να δω τι κάνει απόψε" είπε και κίνησε να φύγει. Κοντοστάθηκε στην πόρτα του καφενείου και είπε δυνατά: Αύριο θα του κάμω γιορτή κι είστε όλοι καλεσμένοι.
Σάστισα όταν άκουσα τις απαντήσεις τους. Η φιλενάδα μου τράβηξε την καρέκλα κι ήρθε πλάι μου: "Δεν πρόλαβα να στο πω. Η Βούλα έχασε το γιό της πριν από 9 μήνες. 18 χρονών. Σε τροχαίο. Κανείς δεν μπορεί να καταλάβει που βρίσκει το κουράγιο να αντιμετωπίζει τόσο ψύχραιμα την κατάσταση. Έβαλε ένα παγκάκι και ένα τραπέζι πλάι στον τάφο του. Οι φίλοι του πάνε συχνά και του κάνουν παρέα. Κι η Βούλα κάθεται με τις ώρες εκεί και του μιλάει".
Έμεινα σαστισμένη να σκέφτομαι πόσο καλά χωρατεύει η ζωή μαζί μας. Όλο το απόγευμα με κέρδιζε η ζωντάνια της. Κεφάτος άνθρωπος, σκεφτόμουν. Χαλαρός, απροβλημάτιστος. Της έβγαλα νοερά το .. καπέλο. Δυνατός άνθρωπος η Βούλα.

Στην παρέα μας προστέθηκε ο γέροντας με το "πι". Παλιός κοινοτάρχης του χωριού, θείος της φίλης μου με καταγωγή από τη Ρόδο. "Πως και ήρθατε απόψε?, μας ρώτησε. Η κουβέντα μας γύρισε στο όνειρο του μεσημεριού. "Ανηψιά έχεις πάει στον Αρχάγγελο? Εκεί υπάρχει μία εκκλησία του Άη Γιώργη του Σιδερά. Οι πιστοί τον είπαν έτσι γιατί ζητούσε στα ονείρατά τους να του πάνε πέταλλα για το άλογό του. Ο δρόμος ανηφορίζει όπως ακριβώς τον περιγράφεις. Με πέτρινες πεζούλες που σχηματίζουν μονοπάτι από σκαλοπάτια. Αλλά παράξενο που ο Άγιος σου δωσε "επιταγή".
Είχα ένα σκωπτικό μειδίαμα όσο διαρκούσε η "εξήγηση" του ονειροκρίτη, ώσπου ο γέροντας κοίταξε και μένα και ξαναρώτησε: Κι εσύ, γιατί ήρθες απόψε?
- Ε τυχαίο ήταν, είπα. Να της κάνω παρέα.
- Έχεις ξανάρθει στον Άη Γιώργη?
- Ναι, πριν από 12 χρόνια. Το Πάσχα του 1995.
- Χμ 12 χρόνια ε? Μοιάζουν τυχαία μερικά πράγματα μα δεν είναι.

Εκεί ξεμύτισαν οι λύρες και με έσωσαν:

05._Pws_na_swpasw....

"Έρχονται οι μέρες που δικάζουν ... "

2007-03-30T13:14:00.000+03:00
Χάζευα αφηρημένα την οθόνη. Κεντρικό δελτίο ειδήσεων. Στο πλάνο οι "πολεμικές σκηνές" των τελευταίων διαδηλώσεων. Στα παράθυρα οι "συνήθεις ύποπτοι" σχολιαστές της τηλεδημοκρατίας και στο κέντρο ένας ένστολος να μιλάει για το πως η αστυνομία οφείλει να πατάσσει την "πολιτική βία". Σε μία δεύτερη προσεκτική ματιά τον αναγνώρισα. Ο Γιώργος!!

----------------------------------------------------

Νοέμβρης του 1982. Στο σχολείο επικρατεί αναβρασμός. Το 15μελές θέτει αίτημα συμμετοχής στις εκδηλώσεις που θα γίνουν για την επέτειο του Πολυτεχνείου. Η "λύκαινα" (Λυκειάρχης) διαφωνεί. Ο Γιώργος -δευτεροετής της πρώτης Λυκείου- οργίζεται όταν ο "φιλοχουντικός" θρησκευτικός μας του πετάει κατάμουτρα: "να οργιάσετε θέτε πάλι, αλήτες ε αλήτες". Σηκώνει το χέρι να τον χτυπήσει. Επεμβαίνουν οι ψυχραιμότεροι. Ο Θρησκευτικός καλεί την Αστυνομία. Του εξηγούν ότι δε μπορούν να μπουν στο σχολείο. Φεύγει για το Αστυνομικό τμήμα όπου και υποβάλει μήνυση. Κλειδωνόμαστε με τον Γιώργο στην αίθουσα τελετών. Απόγευμα Τρίτης. Σε λίγο θα χτυπήσει το τελευταίο κουδούνι. Στέλνουμε το μαντάτο σε όλες τις αίθουσες: να μη φύγει κανείς.
Διακόσια παιδιά αποφασίζουν να περάσουν την νύχτα στο σχολείο. Να προστατεύσουν τον Γιώργο όσο διαρκεί το αυτόφωρο. Δεν είμαι πια σίγουρη αν πράγματι υπήρχε αστυνομία που τον περίμενε έξω από το προαύλιο. Δεν ξέρω καν αν υπήρξε όντως μήνυση.
Στέλναμε ένα μαντατοφόρο σε κάθε γειτονιά να πει τα νέα στα σπίτια μας. Νοιώθαμε αγωνιστές και ... εξεγερμένοι. Το πέμπτο "πρότυπο" σχολείο των Αθηνών το παζαρεύαμε για δικό μας Πολυτεχνείο. Κατά τις 9 το βράδυ η "λύκαινα" το πήρε απόφαση και έβαλε το λουκέτο στην αυλόπορτα. Κλειδωθήκαμε όλοι μέσα. Οι γονείς άρχισαν να καταφτάνουν και να κρεμιούνται στα κάγκελα. Τα βλαστάρια τους ντύνονταν το ύφος του "επαναστάτη". Εξηγούσαμε βιαστικά "δεν θα ρθω απόψε. Έχω εξέγερση".
Από το πουθενά βρεθήκανε κάτι κιθάρες. Οκλαδόν μία διακοσαριά τρελόπαιδα στην μεγάλη αίθουσα να τραγουδάμε τους σκοπούς του Βασίλη:

10. Vassilis Papak...

Ξημέρωνε Τετάρτη 17 του Νοέμβρη. Κανείς μας δεν κοιμήθηκε. Το πρωί σαν άνοιξε η μεγάλη καγκελόπορτα τρέξαμε όλοι στο σταθμό του τρένου. Μάτια κόκκινα από τη νύστα και κόκκινα γαρύφαλλα. Κατεβήκαμε στη Βικτώρια. Συναντήσαμε τα άλλα σχολεία. Μπροστάρης δικός μας ο Γιώργος. Και στο κατόπι του εμείς .. επαναστάτες χωρίς αιτία.
Πλάι του ο "έρωτάς του": η Νικολέτα. Ήσυχη, ήρεμη και λιγότερο της επαναστάσεως.

----------------------------------------------------------------------------------------

Ο ίδιος Γιώργος στην οθόνη μου 26 χρόνια μετά, μιλάει για την "κοινωνική απαίτηση να κατασταλεί η ... πολιτική βία". Με μία υποψία από το ίδιο πάθος που δονούσε τη φωνή του όταν έβγαζε πύρρειους λόγους για το δικαίωμά μας στην "επανάσταση". Μπάτσος καριέρας ο Γιώργος. Θεωρεί πλέον ότι προστατεύει το έννομο συμφέρον της καθεστηκύιας τάξεως. Αποκηρρύσει μετά βδελυγμίας τους "μικρούς επαναστάτες". Πιο αιτιολογημένοι ίσως αυτοί από μας τότε. Αποπροσανατολισμένοι εξίσου. Απελπισμένοι περισσότερο.
Στέλεχος του Ριζοσπάστη πια η Νικολέτα. Ένθερμα ταγμένη "στο δίκιο του εργάτη, του αγρότη και του φοιτητή". Κολλημένη χρόνια στις ίδιες "κασέτες" ... που θα λεγε κι ο ποιητής. Και στο βάθος η ιστορία να επαναλαμβάνεται και μόνο εμείς να αλλάζουμε οπτικές γωνίες και ρόλους. Κι οι μέρες που δικάζουν στο κατόπι μας. Δεν έρχονται πια ... Ήρθαν.

Πεντάδες: "Σ' όσους κρυφά περπάτησαν μαζί σου"

2007-03-29T10:17:00.000+03:00
Θυμώνω σπάνια πια. Ή τουλάχιστον προσπαθώ φιλότιμα να το μετριάσω. Υπό κανονικές συνθήκες πρέπει να πέσω για μισή ώρα σε traffic, να ξεχάσω από το άγχος τσιγάρα και κινητό στο αυτοκίνητο, να μπω στο γραφείο και να μην βρω καφέ και το πρώτο τηλεφώνημα να φέρει στα αυτιά μου κάποια ξινισμένη φωνή που θα διαμαρτύρεται εντόνως για ό,τι πιο ηλίθιο μπορεί να κατεργαστεί η ανθρώπινη φαντασία. Αν όλα αυτά συντρέξουν ταυτόχρονα .. τότε ναι, η μέρα ξεκινά με νεύρα.
Αλλά ο θυμός είναι κάτι διαφορετικό. Τον νοιώθω να με πνίγει στις ουρές των γκισέ του δημοσίου. Όταν έχω διπλοπαρκάρει -αναγκαστικά, αφού σ' αυτή την πόλη η μεγαλύτερη κατάρα είναι να χεις αυτοκίνητο κι απαίτηση να βρεις χώρο να το τακτοποιήσεις- κι η υπάλληλος χαριεντίζεται με τις ώρες στο τηλέφωνο, κοιτώντας με απλανές βλέμμα την ουρά που γιγαντώνεται ενώπιον της ή χαζεύοντας αφηρημένα το ρολόι στο βάθος της αιθούσης, που ξεχωρίζει τις ώρες που δουλεύει από εκείνες που ζει. Εκεί κάτι φουσκώνει σταδιακά στο στομάχι μου. Κι όσο η ώρα περνάει μου το στριφογυρίζει και μ' ανταριάζει. Κάπου ανάμεσα ωστόσο, προσπαθώ να ανακαλέσω στο μυαλό μου τις ολέθριες συνέπειες του τελευταίου μου μεγάλου θυμού.

----------------------------------------------------------------

Ήταν μία από κείνες τις βρεγμένες χειμωνιάτικες μέρες. Το νερό είχε περάσει πάνω μου και μέσα μου. Ένοιωθα την υγρασία στις γόβες μου, που πλατσούρισαν στις μισές λακούβες της Αθήνας. Στα μαλλιά μου, που φλέρταραν με το "λουζεται η αγάπη μου στον Γουαδαλκιβίρ". Στα ρούχα μου, που δεν πρόλαβαν να κρυφτούν στην κιβωτό του Νώε. Ακόμη και στο μυαλό μου, που μύριζε μούχλα και εκνευρισμό. Έτρεχα πανικόβλητη να χωθώ στο σταθμό του τρένου. Παρασκευή μεσημέρι. "Σκέψου, έλεγα μέσα μου. Θα πάρεις το τρένο. Λίγη ταλαιπωρία ακόμη και σε λίγο θα είσαι σπίτι. Στα ζεστά σου. Άσε τον χειμώνα να λυσσάει. Έχεις ένα Σαββατοκύριακο μπροστά σου να καλοπιάσεις τον εαυτό σου. Βάλτου μουσικές, βιβλία, καλοριφέρ στο φουλ, κοίμησέ τον, άστον να τεμπελιάσει, φτιάξτου κι εκείνο το έρμο το παστίτσιο που τόσο πεθύμησες. Ωπ .. κιμά έχουμε;".
Κι εκεί ακριβώς .. ενώ αυτός ο εσωτερικός μονόλογος είχε κάνει στάση στην νοερή αναζήτηση του κιμά, ένιωσα ένα δυνατό σκούντημα. Τρέκλισα για λίγο και κόντεψα να χάσω την ισορροπία μου, ώσπου βρήκα ένα μπράτσο να κρατηθώ. Κοίταξα τον κάτοχό του και μου φάνηκε ... χαμένος εντελώς. Πλάι του δύο πιτσιρίκια σε κατάσταση παροξυσμού. Έτρεχαν, φώναζαν και πείραξαν όποιον έβρισκαν μπροστά τους. Εξού και το δικό μου σκούντημα. Του μουρμούρισα ένα "ευχαριστώ", με ξανακοίταξε σαν να ταξίδευε μίλια μακριά και του άφησα αμέσως το μπράτσο, μ' εκείνη την αδιόρατη ενοχή που έχουμε όταν στηριχτούμε τυχαία σ' έναν άγνωστο.

Δρασκέλιζα λίγα λεπτά αργότερα το κατώφλι του βαγονιού κι άκουγα τους αλλαλαγμούς των μικρών "δαιμόνων" πίσω μου ακριβώς. Μπήκαμε σαρδελιαστά όλοι στον συρμό: ο μυστήριος με το "σωτήριο" μπράτσο του, εγώ που είχα σκαλώσει στον κιμά για το παστίτσιο και τα δύο φρενιασμένα τρελόπαιδα. Το ένα μάλιστα επέλεξε για σημείο στήριξης την άκρη από το μπουφάν μου. Το τρένο άρχισε να κινείται και ο πιτσιρικάς κρεμούσε όλο του το βάρος πάνω μου. Ένοιωθα το μπουφάν να υποχωρεί λοξά σαν να διαμαρτύρεται για την ταλαιπωρία του. Οι βρεγμένες γόβες μου με εμπόδιζαν ήδη να ισορροπήσω το δικό μου βάρος. Γύρισα και κοίταξα τον ακάθεκτο πιτσιρίκο έντονα. Κι εκείνος .. σε μία στιγμή απροσδόκητη μου βγαλε τη γλώσσα κοροϊδευτικά κι έβαλε τα γέλια. Ε αυτό ήταν. Ο θυμός μου είχε αρχίσει να κοχλάζει. Του τράβηξα απότομα το χέρι και το απώθεσα στο πλαϊνό χερούλι. Και πάνω που σκεφτόμουν "ουφ ξεμπέρδεψα" τον είδα να μαγκώνει ξανά ... αργά και τελετουργικά την άκρη του μπουφάν μου. Έτσι όπως μόνο ένα αποθρασυμένο παιδί μπορεί να το κάνει.
Φούντωσα. Ματαίως πάσχιζα σιωπηλά να συγκρατήσω την αναίτια οργή μου. "Έλα, παιδί είναι και παίζει, έλεγα στον εαυτό μου. Πως κάνεις έτσι; Μίλα του όμορφα και θα καταλάβει". Η σκέψη έκανε την καλοσυνάτη μου πλευρά να υποχωρήσει. Δοκίμασα. Χαμογέλασα βεβιασμένα και ετοιμάστηκα να του ζητήσω ευγενικά να αφήσει το μπουφάν μου στην ησυχία του. Αλλά δεν πρόλαβα. Κάτι με τρύπησε απότομα στην πλάτη. Γύρισα ξαφνιασμένη αφήνοντας μία κραυγή και αντίκρυσα τον .. έτερο Καππαδόκη με ένα ξίφος στο χέρι, που η λόγχη του κάρφωνε την βρεγμένη μου πλάτη.
Πριν σαλτάρω εντελώς, άνοιξαν οι πόρτες για αποβίβαση στην Ομόνοια. Το τρένο άδειασε και σε κείνη την μία στιγμή, που έχει κάποιος περιθώριο να καθίσει, βρήκα μία θέση κι έκανα τη χάρη στον εαυτό μου να το βουλώσει πάλι. Ο μυστήριος τακτοποιήθηκε όπως παρατήρησα δίπλα μου και ένα δευτερόλεπτο πριν εισβάλει το νέο μπουλούκι από την αντικρινή πλευρά, τα δύο τερατίδια θρονιάστηκαν απέναντί μου. Μαύρη μου μοίρα, σκέφτηκα ενώ ακουμπούσα το χέρι στο περβάζι και τραβιόμουν ενστικτωδώς όσο μπορούσα μακρυά τους.

Φτάσαμε σιωπηλά και ήρεμα στη Βικτώρια. Παρέμενα ωστόσο, με νεύρα τεντωμένα λες και ψυχανεμιζόμουν νέα επίθεση του .. εχθρού. Και πράγματι. Φτάναμε στην Αττική όταν το ξίφος άρχισε να στριφογυρίζει πάλι ανήσυχα στον αέρα. Στο ύψος των ματιών μου ακριβώς. Προσπάθησα να κοιτάξω έξω από το παράθυρο την καταιγίδα και να αγνοήσω όσο μπορούσα τον μικρό ... Ζορρό. Το νευροφυτικό μου σύστημα όμως, έπαιζε ταμπούρλο.
Σκεφτόμουν αυτόματα όλες τις υστερικές μητέρες που κορόιδεψα στη ζωή μου και φαντασιωνόμουν ότι τα επόμενα λεπτά σηκωνόμουν αγέρωχη και προσγείωνα στα ήδη ξαναμμένα μάγουλά τους δύο δυνατά χαστούκια. Ώσπου, μία αστραπή έσκισε το τοπίο μου έξω από το παράθυρο και η φωνή του ενός "τυράννου" ακούστηκε να λέει κάτι ασύλληπτο: ένα "μπαμπά, πότε φτάνουμε;" το οποίο απευθυνόταν στον τύπο που καθόταν πλάι μου ακριβώς. Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχα καν συνδυάσει την παρουσία του με τα παιδιά. Αλλά η "αποκάλυψη" ήταν καταλύτης για όλη την σωρευμένη οργή που πάλευα να μαντρώσω τόση ώρα. Γύρισα αίφνης και χωρίς δεύτερη σκέψη, θολωμένη εντελώς, τον έλουσα με ό,τι μου ρθε στη γλώσσα για την αγωγή που έδωσε στα βλαστάρια του. Και σύντομα βρέθηκε να σιγοντάρει στον εξάψαλμο το μισό βαγόνι. Τα παιδιά σηκώθηκαν αλαφιασμένα κι άρχισαν να κάνουν περισσότερη φασαρία. Η φωνή μου ανέβαζε ντεσιμπέλ και επέστρεφε σπασμένη στ' αυτιά μου. Σαν να μη χόρταινα να του φωνάζω. Σαν να με εξαγρίωνε εντελώς η σιωπή του. Κοίταζε επίμονα το πάτωμα μπροστά μας, λες και κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον συντελούνταν εκεί. Με διέκοψε η φωνή μίας ηλικιωμένης που καθόταν απέναντι:
- Τι φταίει κι αυτός; Ας όψεται η μάνα τους.
Έπιασα τον συλλογισμό αλλά δεν πρόλαβα να συνεχίσω, καθώς για πρώτη φορά τον άκουσα να ψελλίζει κάτι. Και τον άκουσα ακριβώς επειδή καθόταν δίπλα μου. Γύρισε .. με κοίταξε και μου είπε σιγανά: "Τα πήγαινα στο νοσοκομείο να τη δουν. Αλλά σήμερα δεν την πρόλαβα. Δεν τους το πα ακόμη. Δεν ξέρω πως να τους το πω".
Τον κοίταξα σαστισμένη. Λες και οι λέξεις του αδυνατούσαν να φτάσουν στο δικό μου κέντρο αντίληψης. Εμβρόντητη και με το ύφος του ανθρώπου που κάποιος του τραβάει απότομα την κουρτίνα και δυσκολεύεται να καταλάβει το νόημα όσων κλείνονταν πίσω της. Και ξαφνικά έγειρε πάνω μου και άρχισε να κλαίει.
Έμεινα καρφωμένη στη θέση μου να προσπαθώ να συλλάβω τα λεχθέντα. Τα παιδιά συνέχιζαν να σκούζουν και να αναστατώνουν τον κόσμο. Εκείνος έκλαψε για λίγο και μετά μουρμούρισε μία συγνώμη και εγκατέλειψε τον ώμο μου, μ' εκείνη την αδιόρατη ενοχή που έχουμε όταν στηριχτούμε τυχαία σ' έναν άγνωστο. Έψαχνα κάτι να του πω .. αλλά δεν ήξερα τι. Μία ντροπή ήμουν ολόκληρη. Βαθιά χωμένη στο .. κατ' επίφασην. Αιώνια γελασμένη στο ... φαίνεσθε. Νυν και αεί προδομένη από το ... είσθε.

Ένας τυφλός εισέβαλλε στο βαγόνι στον επόμενο σταθμό. Το κασετόφωνό του έπαιζε την μουσική του Ξαρχάκου και τους στίχους του Γκάτσου. Ένας λυγμός σύρθηκε στο λαιμό μου κι όλη η βροχή όρμηξε απροειδοποίητα μέσα μου.

Στον κάτω δρόμο
τώρα που βραδιάζει
πέφτει τ'αγιάζι
στου κήπου τα κλαδιά.

Στον κάτω δρόμο
πίσω απ' το περβάζι
κάποιος ουρλιάζει
και σκίζεται η καρδιά.

"Κερασμένο" στο παιχνίδι των πέντε λέξεων που με έβαλε να συμμετάσχω η θαρραλέα γιαγιά Ντάκ. Αφιερωμένο στον Χαρτοπόντικα που έγινε αφορμή να το θυμηθώ πρόσφατα και "σε όσους κρυφά περπάτησαν μαζί μου, να σημαδεύουν πάλι τη ζωή μου" που λέει κι ο στίχος από τη "Δίκοπη ζωή", ακόμη κι αν υπήρξα μία στιγμούλα τους μόνο.
Thanos Mikroutsiko...

--------------------------------------------------------------------------------------
Και καθώς τα πεντόβολα ... μας τρέχουν τελευταία άντε να πιάσω πάλι τη σκυτάλη και να προσκαλέσω την επόμενη πεντάδα (άσχετο - σχετικό: στις γυναίκες γιατί φτάνουν οι προσκλήσεις πιο γρήγορα;)

Η καλύβα του παπού
Xoirovoskos
Ηerinna
Athanassios
Τhas

Οι κανόνες, φίλτατοι, λένε ότι θα χωρέσετε με μαστοριά τις πέντε λεξούλες που εγώ θα επιλέξω στα κείμενά σας. (Το δικό μου "πένταθλον" είναι υπογραμμισμένο στο κείμενο)
Α και μην διανοηθείτε να τις απαριθμήσετε απλώς, γιατί ζαβολιές δεν θέλω :)

θάλασσα
μπαλάντα
μύθος
κορνίζα
τσικουδιά

Let's play !!!
* Και ταπεινά ζητώ συγνώμη στα πεντόβολα του Γούφαρου, που ήρθε .. δεύτερος :-)

Τώρα δημόσια θα 'χουν μικρόφωνο μόνο οι γνωρίζοντες ...

2007-03-21T18:06:00.000+02:00
Δύο σχολές σκέψης γράφει ο Μίκης Θεοδωράκης πως ερίζουν για το βιβλίο ιστορίας της ΣΤ' Δημοτικού. Ως διαπίστωση μου πιστοποιεί από μόνη της μία απόλυτη ... νεοελληνικότητα. Χρόνια θαμπώνομαι με τον τρόπο που "στρατοπεδεύουμε" πια, ωσάν αναγκασμένοι από εσώτερες ανάγκες να διχαστούμε. Λες κι οι ταυτότητες μας πλέον απαρτίζονται από τις απαντήσεις που δίνουμε στα διλήμματα της πολιτισμένης ρητορικής.

- Πράσινος ή Γαλάζιος?
- Ολυμπιακός ή Παναθηναϊκός?
- Ευρωπαίος ή Ευρωσκεπτικιστής?
- Άθεος ή θρησκευάμενος?

Δυσκολεύομαι να παρακολουθήσω τις εξελίξεις. Φταίει η υπερ-πληροφόρησή μου πια. Δέχομαι καταιγιστικά πυρά και δεν ξέρω πως να τα επεξεργαστώ. Πρέπει κάπου να ξοδεύω τον χρόνο. Για να συναγελάζονται ευτυχείς όσοι μου τον μανατζάρουν.

- Πρέπει να θυμάμαι πότε είναι η Εαρινή του Ισημερία και πότε η παγκόσμια μέρα της ποίησης.
- Πρέπει να συνταχθώ στις αίθουσες των 300 για να πω την ατάκα μου σαν κλείσει η αυλαία.
- Πρέπει να γυρίσω στα θρανία και να διαβάσω την ιστορία της ΣΤ για να χω όπλα στη λεκτική φαρέτρα μου.
- Πρέπει να μάθω φαρσί το νέο νόμο που δεν θα αλλάξει τίποτα στην Παιδεία για να χαρίσω ένα χαμόγελο στους φοιτητές που πάλι θα ψάχνουν τα ... Πολυτεχνεία τους.
- Πρέπει να ψηφίσω εγκαίρως για την Ακρόπολη. Ολέθριο θα ταν τα κινεζάκια του 2100 να αγνοήσουν το θαύμα της.

Κι ο μακαρίτης ο Αναγνωστάκης με προειδοποιούσε σαν έγραφε την απόφαση:

Εἶστε ὑπὲρ ἢ κατά;
Ἔστω ἀπαντεῖστε μ᾿ ἕνα ναὶ ἢ μ᾿ ἕνα ὄχι.
Τὸ ἔχετε τὸ πρόβλημα σκεφτεῖ
Πιστεύω ἀσφαλῶς πὼς σᾶς βασάνισε
Τὰ πάντα βασανίζουν στὴ ζωὴ
Παιδιὰ γυναῖκες ἔντομα
Βλαβερὰ φυτὰ, χαμένες ὦρες
Δύσκολα πάθη, χαλασμένα δόντια
Μέτρια φίλμς. Κι αὐτὸ σᾶς βασάνισε ἀσφαλῶς.
Μιλᾶτε ὑπεύθυνα λοιπόν. Ἔστω μὲ ναὶ ἢ ὄχι.
Σὲ σᾶς ἀνήκει ἡ ἀπόφαση.
Δὲ σᾶς ζητοῦμε πιὰ νὰ πάψετε
Τὶς ἀσχολίες σας, νὰ διακόψετε τὴ ζωή σας
Τὶς προσφιλεῖς ἐφημερίδες σας· τὶς συζητήσεις
Στὸ κουρεῖο· τὶς Κυριακές σας στὰ γήπεδα.
Μιὰ λέξη μόνο. Ἐμπρὸς λοιπόν:
Εἶστε ὑπὲρ ἢ κατά;
Σκεφθεῖτε το καλά. Θὰ περιμένω.

Ρέμπελος ή μαντρωμένος? Να κατέχω ή να αγνοώ?

papakonstantinou-m...

Πόσα διλήμματα με απαιτούν; Στα πόσα θα ξεχάσω τελείως να ζω;

Ερωτόκριτος και Αρετούσα

2007-03-18T13:41:00.000+02:00
Για σένα
που αγαπάς το σκοπό
χωρίς να ξέρεις που βγάζει

Αν κάτι πρωτοζήλεψα στα χωριά της Κρήτης είναι οι παλιές, μεστές και πανέμορφες μαντινάδες που ακούς. Γερόντισσες μαυροντυμένες πιάνουν και σου αραδιάζουν στις εξώπορτες αποσπάσματα από τον Ερωτόκριτο για καλωσόρισμα. Στα γλέντια οι ξακουστοί μαντιναδολόγοι κάθονται αντικρυστά και συνερίζονται ποιός θα καταφέρει να θυμηθεί μεγαλύτερο κομμάτι από το έργο του Βιτσέντζου Κορνάρου. "Να μην απορείς, μου πε κάποτε ένας τέτοιος γέροντας. Για μας είναι ο κρητικός Σαίξπηρ".

Tsi_Moiras.wma

417 χρόνια !!! Πώς να μην απορώ; Η Κρήτη από το 1590 -που τοποθετείται κατά προσέγγιση η συγγραφή του Ερωτόκριτου- διαδίδει από στόμα σε στόμα κι από γενιά σε γενιά τα στιχάκια του. Σκέφτομαι αν έχουμε κάτι ανάλογα πολύτιμο και καλοφυλαγμένο στις παραδόσεις που κληρονομήσαμε και .. δεν το βρίσκω. Ο παπούς μου έλεγε όλο τον Ερωτόκριτο από στήθους. Το μόνο που επέμεινε να μάθει στα 11 παιδιά του ήταν αυτό. Κάποτε ο δάσκαλος πήγε σπίτι να του πει ότι η μικρή του κόρη, το στερνοπούλι του, είναι καλή στα γράμματα. Ο παπούς μου γέλασε περιφρονητικά και του 'πε: Ίντα λες δάσκαλε; Έντεκα κοπέλια έχω και τα δέκα μάθανε αμέσως τον Ερωτόκριτο. Μόνο αυτή δεν τον κατέχει ολόκληρο. Π' ανάθεμα τις βουλές που 'χετε οι γραμματιζούμενοι.

Ακούγοντας αυτές τις χαριτωμένες παλιές ιστορίες σκέφτομαι συχνά τις διαδρομές που έκανε η έννοια της μόρφωσης τα τελευταία χρόνια μας. Κάποτε όποιος κατάφερνε την πρόσθεση χωρίς να μετράει στα δάκτυλα ήταν φωστήρας. Αργότερα έπρεπε να ξέρει τριγωνομετρία, Άλγεβρα και Μαθηματικά. Σήμερα η κβαντική μηχανική δεν φτάνει ίσως. Κι όμως ο Ερωτόκριτος αποστηθίζεται ακόμη από τα κρητικόπουλα. Όχι ως μάθημα "κορμού" ή ως must της εκπαίδευσης ... αλλά ως ανάγκη να μπολιαστούν την ομορφιά του τόπου τους.

Erotokritos- Xilou...

Και καθώς συχνά νομίζουμε ότι ο μικρόκοσμός μας είναι δείγμα γραφής του σύμπαντος, ξαφνιάστηκα ακούγοντας ότι φίλοι καλοί και αγαπημένοι δεν έτυχε να διαβάσουν τον Ερωτόκριτο και την Αρετούσα. Κι αντί να αρχίσω με πάθος να τους προτρέπω να πάρουν την έντυπη έκδοση (έπεα πτερόεντα κάποτε οι προτροπές) σκέφτηκα να φτιάξω ένα μεγααααλο -και κουραστικό ίσως για κάποιους- ποστάριον εδώ και να εξαφανίσω κάθε δικαιολογία για τους "αδιάβαστους".

Αντί προλόγου να πω μόνο τους γνωστούς στίχους για τον ποιητή του έργου:

Στη Στείαν εγεννήθηκε, στη Στείαν ενεθράφη,
εκεί ’καμε κι εκόπιασεν ετούτα που σας γράφει.
Στο Κάστρον επαντρεύτηκε σαν αρμηνεύγ’ η φύση,
το τέλος του ’χει να γενεί όπου ο Θεός ορίσει.

Δεν ξέρουμε ωστόσο με σαφήνεια ποιός Κορνάρος (φαίνονται αρκετοί στα παλιά έγγραφα, όλοι τους γόνοι εξελληνισμένων Βενετών αρχόντων) από τους πολλούς Βιτσέντζους της εποχής έγραψε τον Ερωτόκριτο. Οι ιστορικοί τοποθετούν χρονολογικά τη σύνθεση κατά το 1590. Το έργο έχει εμφανείς επιρροές από το γαλλικό μυθιστόρημα Paris et Vienne του 1432 και τον Μαινόμενο Ορλάνδο του Ariosto. Οι στίχοι του διαδίδονται από στόμα σε στόμα και ήδη το 1645 (αρχές της επίθεσης των Τούρκων στην Κρήτη) το νησί το απαγγέλει από άκρη σ' άκρη.
Πέρασε μισός αιώνας μέχρι το έργο να αποκτήσει έντυπη μορφή. Οι πηγές λένε ότι τυπώθηκε για πρώτη φορά το 1713, φυσικά στη Βενετία, όπως και τα άλλα κρητικά έργα της εποχής, και ανατυπώθηκε (πράγμα σπάνιο) το 1737 λόγω της μεγάλης ζήτησης που είχε. Από την πρώτη εκείνη έκδοση σώζεται ένα και μοναδικό αντίτυπο, που φυλάσσεται στη Γεννάδιο Βιβλιοθήκη, στην Αθήνα.
Το 19ο αιώνα και τις αρχές του 20ού κυκλοφόρησε με τη μορφή λαϊκής φυλλάδας σε πάρα πολλές εκδόσεις, δυστυχώς πρόχειρες και με πολλά λάθη, και διαβάστηκε τόσο πολύ, που ο μεγάλος λαογράφος Νικόλαος Πολίτης (1852-1921) το 1909 έγραφε:
Μέχρις εσχάτων δε και αλλαχού μεν της Ελλάδος, αλλά προπάντως εν Κρήτη, πολλοί εκ της συχνής αναγνώσεων εγίνωσκον από μνήμης μακρά αποσπάσματα, ώστε ως παρατηρεί ο Κρης Ι. Μ. Δαμβέργης, και αν ήθελον τυχόν απολεσθή πάντα τ’ αντίτυπα αυτού, το έπος ηδύνατο ν’ απαρτισθή πάλιν ολόκληρον εκ του στόματος Κρησσών και Κρητών, «οίτινες και νυν έτι αποστηθίζοντες, μεταδίδουν αυτό διά στόματος απ’ αρχής μέχρι τέλους εις τα τέκνα και τους φίλους των». Γενιές ολόκληρες δεν έβρισκαν καλύτερη κληρονομιά να αφήσουν στα παιδιά τους από ένα αντίγραφο του Ερωτόκριτου. Ακόμη κι οι Τουρκοκρητικοί μυήθηκαν στη γλώσσα μαθαίνοντας τα πάθη της Αρετούσας.
Υπάρχουν μαρτυρίες σε χωριά της Σητείας στις αρχές του 20ου αιώνα για το πόσο πολύτιμο θεωρείτο το πόνημα του Κορνάρου που άλλοτε αναφέρεται σε διαθήκες κι άλλοτε "μοιράζεται" με τρόπο παράδοξο. Πολλά αντίγραφα βρέθηκαν στην Κρήτη σκισμένα ή κομμένα. Χαρακτηριστική είναι η ιστορία που λέγεται στην Αχλαδιά της Σητείας: τρία αδέρφια μοίραζαν την περιουσία τους κι ανάμεσα σε όσα κληρονόμησαν από τα γονικά τους ήταν και το βιβλίο του Ερωτόκριτου. Κανείς δεν ήθελε να το αποχωριστεί. Σκέφτηκαν να το μοιράσουν σε αποσπάσματα στην αρχή. Αλλά κι εκεί διαφώνησαν. Στο τέλος -για να γίνει δίκαιη μοιρασιά- βάλανε το βιβλίο κάτω και το έκοψαν κατά πλάτος σε τρία ισόποσα μέρη. Όμοια κομμένα βιβλία βρέθηκαν σε μιτάτα του Ψηλορείτη και στα Σφακιά.
Η μελωδία που συνοδεύει σήμερα τα τραγούδια του -λένε- πως κατάγεται από την εποχή που γράφτηκε το έργο. Ένας σιγανός παραπονιάρικος σκοπός που αφήνει χώρο στην αφήγηση.

Erotokritos.mp3

Ο ίδιος σκοπός που ενέπνευσε κι ένα σωρό μεταγενέστερα κρητικά τραγούδια, που συχνά ξαναμπλέκουν τον Ερωτόκριτο στις ρύμες τους:

Είπα σου μη μπερδεύγεσαι στση ζώνης μου τα κρούσσα,
γιατί θα σύρεις βάσανα ωσάν την Αρετούσα!

(Ν. Ξυλούρης, δίσκος «Τα που θυμούμαι τραγουδώ», Columbia 1975)

Γιατί μπαίνω στον κόπο; Δεν βρίσκω καλύτερη απάντηση από όσα έγραψε ο Κωστής Παλαμάς για τον Βιτσέντζο Κορνάρο: Ντροπή στο Έθνος που ακόμα δεν κατάλαβε, ύστερ’ από πέντε αιώνων περπάτημα, πως ο ποιητής του Ερωτόκριτου, αυτός είναι ο «μέγας του Ελληνικού Έθνους και αθάνατος ποιητής»!

Μία από τις καλύτερες επεξεργασίες πάνω στην αρχική έκδοση του 1713 (έκδοση Βενετίας) έκανε ο αείμνηστος Γιώργος Σαββίδης. Και καθώς το έργο -ευτυχώς- δεν έχει συγγραφικά δικαιώματα να το περιορίζουν θα το βρείτε ολόκληρο εδώ.
Ο τόπος και ο χρόνος της ιστορίας παραμένουν αιωρούμενα σε μία ασάφεια. Αρχικά, η υπόθεση του ποιήματος φαίνεται να λαμβάνει χώρα στην Αρχαία Αθήνα, επί των ημερών του βασιλιά Ηράκλη (μυθικό πρόσωπο) αλλά στη συνέχεια ο ποιητής εισάγει πρόσωπα, γεγονότα και τόπους που αναφέρονται στο Μεσαίωνα και στην εποχή του. Η υπόθεση του έργου περιστρέφεται γύρω από τον έρωτα του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας, κόρης του βασιλιά, ένας έρωτας ο οποίος χρησιμεύει ως άξονας στον ποιητή για να υμνήσει τη φιλία, την ανδρεία και την αγάπη προς τη πατρίδα.
Ο Ερωτόκριτος ήταν γιός του Πεζόστρατου, συμβούλου του βασιλιά, ανήκοντας έτσι σε κατώτερη κοινωνική τάξη από την πριγκίπησα, κάτι που καθιστούσε αδύνατη οποιαδήποτε σχέση μεταξύ τους. Ο ερωτοχτυπημένος νέος, μην έχοντας τη δυνατότητα να εκδηλώσει την αγάπη του προς την Αρετούσα, τραγουδά μεταμφιεσμένος κάτω από το παράθυρό της τα βράδια, ενώ η πριγκίπησα αναπτύσσει σιγά-σιγά αισθήματα προς τον άγνωστο τραγουδιστή. Οταν ο Ερωτόκριτος αναγκάζεται, μαζί με το φίλο του Πολύδωρο, να σκοτώσει δέκα από τους σωματοφύλακες του βασιλιά που είχαν σταλεί για να τον συλλάβουν, αυτοεξορίζεται στην πόλη του Εγρίπου, όπου προσπαθεί αποτυχημένα να ξεχάσει τον έρωτά του.

Η Αρετή, όταν ο άγνωστος τραγουδιστής παύει να ακούγεται κάτω από το παράθυρό της τα βράδια, ανακαλύπτει πόσο της λείπει. Σε μια επίσκεψη της Αρετής στο σπίτι του Πεζόστρατου, του πατέρα του Ερωτόκριτου, η νέα ανακαλύπτει τα τραγούδια και την εικόνα της, μαθαίνοντας έτσι την ταυτότητα του θαυμαστή της και -τότε- πέφτει πια σε βαθιά θλίψη. Θέλοντας να διασκεδάσει την κόρη του, ο βασιλιάς Ηράκλης διοργανώνει αγώνες κονταρομαχίας, όπου καλούνται οι διαπρεπέστεροι ευγενείς της εποχής. Στους αγώνες λαμβάνει μέρος και ο Ερωτόκριτος, ο οποίος έρχεται νικητής και στεφανώνεται από τα χέρια της αγαπημένης του πριγκίπησας. Παίρνοντας θάρρος από τη νίκη του, ο νέος τολμά να ζητήσει σε γάμο την αγαπημένη του από τον πατέρα της, το βασιλιά. Μαντατοφόρο στέλνει τον δικό του πατέρα, τον Πεζόστρατο. Ο Ηράκλης όμως εξοργίζεται, αποπέμπει το σύμβουλό του, εξορίζει τον Ερωτόκριτο και διατάζει την κόρη του να παντρευτεί τον διάδοχο του θρόνου του Βυζαντίου. Η Αρετή αρνείται και ο Ηράκλης την κλείνει σε ένα σκοτεινό και υγρό μπουντρούμι, μαζί με την παραμάνα της, όπου για μία πενταετία, υφιστάμενες πολλές κακουχίες κι οι δυό τους. Την ίδια εποχή, ο βασιλιάς της Βλαχίας Βλαντίστρατος κηρύσσει τον πόλεμο στην Αθήνα και εισβάλλει με το στρατό του προκαλώντας τεράστιες καταστροφές. Ο Ερωτόκριτος πονά μαθαίνοντας στην εξορία τα νέα του τόπου του. Κάποτε αποφασίζει να δράσει.Αφού πίνει ένα μαγικό υγρό που αλλάζει την εξωτερική του εμφάνιση, έρχεται να βοηθήσει την πατρίδα του και προκαλεί τεράστιες απώλειες στον εχθρικό στρατό, ενώ σε μια από τις συγκρούσεις σώζει τη ζωή του, γέροντα πλέον, βασιλιά Ηράκλη και του φίλου του Πολύδωρου.

Dimotika Kritika X...

Η τύχη του πολέμου κρίνεται σε μια επική μονομαχία του Ερωτόκριτου με τον ανηψιό του βασιλιά της Βλαχίας, τον Άριστο. Ο Ερωτόκριτος νικά, σκοτώνοντας τον αντίπαλό του αλλά τραυματίζεται ο ίδιος σοβαρά. Οι Βλάχοι αποσύρονται, οπότε ο Ερωτόκριτος μεταφέρεται στα βασιλικά ανάκτορα, στο δωμάτιο και το κρεββάτι της Αρετής, όπου και μένει αρκετό καιρό μέχρι να θεραπευτεί. Μετά, ο βασιλιάς Ηράκλης θέλοντας να του εκφράσει την ευγνωμοσύνη του, προσφέρεται να τον υιοθετήσει και να του παραχωρήσει το μισό του βασίλειο. Ο ήρωας όμως αρνείται και ζητά να απελευθερωθεί η Αρετή και να του επιτραπεί να την παντρευτεί. Αρχικά η πριγκίπησα αρνείται να παντρευτεί τον άγνωστο, οπότε ο Ερωτόκριτος πηγαίνει ο ίδιος να την αναζητήσει και, διαπιστώνοντας την πίστη της στην αγάπη του τόσα χρόνια, αποκαλύπτει την πραγματική του μορφή. Το τέλος θα το αφήσω μετέωρο, μπας και πείσω όσους το αγνοούν να το ανακαλύψουν διαβάζοντας :)

** Πολύτιμες πηγές το Εργαστήρι της Κρητικής μουσικής και το Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού