Κρασόχρωμες θάλασσες !!
Το καλοκαίρι απαιτεί να ξαποστάσουμε.
Ο Όμηρος το ξερε αιώνες πριν.
Θα σας συναντήσω ξανά τον Σεπτέμβρη.

Permalink για το "Οίνοψ .. Πόντος"

Έτυχε ποτέ να αγαπάς κάτι και να το μισείς ταυτόχρονα? Είναι ένα περίεργο συναίσθημα που οι γλωσσοπλάστες δεν το έχουν μαντρώσει σε λεξούλα ακόμη. Όχι "χαρμολύπες" και γλυκανάλατα παρεμφερή. Να το αγαπάς δυνατά: να υπερασπίζεσαι την υπόστασή του, να το διεκδικείς, να λες είναι κομμάτι μου (αχ αυτά τα ιδιοκτησιακά καθεστώτα της αγάπης).
Κι από την άλλη να το μισείς με το ίδιο πάθος: να καταγράφεις νοερά τις ελλείψεις του, να το αφορίζεις, να λες «μικραίνει την ψυχή μου» και με εγκλωβίζει.

Γιατί τα λέω όλα αυτά? Για την πόλη μου: το Ηράκλειο. Που πάντα είναι και δεν είναι «μου». Αλλά αυτή υποθέτω είναι η μοίρα των «φευγάτων». Αυτών που άφησαν τον γενέθλιο τόπο για έναν άλλο. Παντού "δικοί" και παντού "ξένοι".
Ερχόμουν κάποτε παιδί με το πρωινό πλοίο. Θυμάμαι ότι οι αναμνήσεις μου από το Ηράκλειο είχαν πάντα εικόνες γκρίζες στην πρωινή διαδρομή από το λιμάνι μέχρι το δυτικό άκρο της πόλης.
Πόλη ξενύχτισσα κι αριστοκράτισσα στα πρωινά ξυπνήματα. Δεν συναντούσαμε ποτέ κίνηση –ούτε τώρα συναντάς- καθώς στις 6.00 το πρωί τούτη η γωνιά της γης απλά κοιμάται. Ούτε χασμουριέται, ούτε σκέφτεται να ξυπνήσει.
Το λιμάνι είναι η μόνη πρωινή της παραφωνία.
Σε όλη την διαδρομή της παραλιακής είχα την αίσθηση ότι εδώ οι άνθρωποι αποστρέφονταν την θάλασσα. Ο δρόμος ύψωνε τείχη από την πλευρά της για να κρύψει τις αυτοσχέδιες χωματερές. Και μετά, καθώς το τοπίο άλλαζε, βρισκόμασταν μπροστά σε παλιά εγκαταλελειμμένα εργοστάσια. Τζάμια σπασμένα, σίδερα σκουριασμένα, κτήρια ετοιμόρροπα. Και μετά σπίτια. Σαν κάποιος να τα πέταξε άτσαλα ανάμεσα στους δρόμους. Όχι να τα ‘κτισε. Να τα πέταξε. Θυμάμαι πάντα το ταξί στο σημείο αυτό της διαδρομής να κάνει τον γύρο ιδιοκτησιών, που βρίσκονταν καταμεσής του δρόμου. Μετά από χρόνια έμαθα τι σημαίνει «αυθαιρετούπολη».
Μαζί με τις εικόνες που είχα από εκείνες τις εποχές είχα και μία αδιόρατα εμετική μυρωδιά. Και πάλι μου πήρε καιρό να πληροφορηθώ ότι δίκτυο αποχέτευσης δεν υπήρχε και αν υπήρχε ήταν προνόμιο των πλουσίων. Οι υπόλοιποι διοχέτευαν τα λύματα με αγωγούς σε χαντάκια πέριξ των δρόμων.

Ερχόμασταν καλοκαίρι συνήθως. Και η μυρωδιά ήταν ένα παράξενο θέμα συζήτησης. Παραπονιόμουν διαρκώς για αυτό το ενοχλητικό «κάτι» στην ατμόσφαιρα αλλά οι υπόλοιποι το είχαν τόσο συνηθίσει, που δεν το αναγνώριζαν καν.
Έπειτα θυμάμαι τα βραδινά ξενύχτια για το νερό. Η θεία μου έλεγε πάντα μόλις φτάναμε: "Και προσοχή στο νερό. Μην ξεχαστείτε. Γιατί θα σας στείλω να κουβαλάτε από την βρύση".
Θυμάμαι στην αυλή τον τενεκέ με το βρυσάκι, που γέμιζε από την πάνω πλευρά. Το άγχος μας ήταν να μην αδειάσει ενώ πλενόμασταν και η «τρομερή» θεία μας στείλει στη βρύση για ανεφοδιασμό. Μισή ώρα δρόμος κάτω από τον Αυγουστιάτικο ήλιο.
Και μόλις σουρούπωνε βγάζαμε τις καρέκλες στην αυλή και καθόμασταν. Ποιά αυλή δηλαδή? Στον δρόμο καθόμασταν. Αλλά το ίδιο έκαναν όλοι τριγύρω. Και το θέμα της κουβέντας ήταν το νερό.
- Άκουσες το νερό?
- Ήρθε το νερό?
- Το νου σας να δούμε το νερουλά
Στην αρχή μου φαίνονταν κορακίστικα όλα αυτά. Μέχρι που μου εξήγησαν. Το νερό του δικτύου ανέβαινε με μοτεράκια στα ντεπόζιτα, που είχε κάθε σπίτι στην ταράτσα του. Και 2-3 φορές την εβδομάδα ξενυχτούσαν όλοι για να μαζέψουν νερό. Τις υπόλοιπες φορές απλά έτρεμαν μην τελειώσει και ... μισοπλένονταν. Χρόνια μετά ένας ευρηματικός Δήμαρχος μας εξήγησε ότι το πρόβλημα της λειψυδρίας δεν ήταν υπαρκτό αλλά .. ψυχολογικό. Ναι, είπε τους ψηφοφόρους του ευθαρσώς ψυχοπαθείς. Αλλά δεν το μέτρησε καλά το πράγμα και δημαρχία δεν ξανάδε.

Στη διάρκεια των καλοκαιριών εκείνων κατεβαίναμε συχνά στο κέντρο. «Πάμε στη βόλιτα» έλεγαν οι ξαδέρφες μου. Η «βόλιτα» (που ήταν βόλτα) δεν ήταν παρά η περατζάδα στο κέντρο της πόλης. Κάτι σαν νυφοπάζαρο. Μόνο που δεν ήμουν σε ηλικία κατάλληλη για να εκτιμήσει τέτοιες εξόδους. Οι ξαδέρφες με δελέαζαν με τα αξιοθέατα. «Κοίτα το συντριβάνι στα Λιοντάρια» έλεγαν.
Αφού είναι βρώμικο και δεν τρέχει σταγόνα νερό, τι να κοιτάξω, σκεφτόμουν.
«Θα σε πάμε στη Δαιδάλου, να χαζέψεις τους τουρίστες» ανακοίνωναν πομπωδώς όταν μούτρωνα. Και πηγαίναμε. Και μάλλον εκείνες χάζευαν και τους τουρίστες και τα "καμάκια". Η οδός Δαιδάλου –το καμάρι της πόλης- δεν ήταν τίποτα άλλο παρά ο μοναδικός πεζόδρομος στο κέντρο με καταστήματα λαϊκής τέχνης και καφετέριες. Greek Mousaka και Do you like Mαμαζέλ the Greece.
Μετά διασχίζαμε την περιβόητη αγορά. Κι ήταν ίσως το μόνο κομμάτι της πόλης που με συνέπαιρνε πάντα. Μυρωδιές από μπαχαρικά στην ατμόσφαιρα, λαχανικά και φρούτα να «ποζάρουν» κάτω από τις τέντες των μανάβικων, χόρτα που κοίταζα ξαφνιασμένη τα ονόματά τους στα ταμπελάκια και μου ήταν όλα άγνωστα. Και εκεί -σε μία στοά μέσα- τα «γρουσουζάδικα» παραδοσιακά ταβερνεία με καρό τραπεζομάντηλα και παϊδάκια στη λαδόκολλα. Και πιο κει τα δερμιτζίδικα. Οι παλιοί μαστόροι καθισμένοι στις πόρτες τους. Τα μαχαιροποιεία παραδίπλα. Με τις λάμες των κρητικών μαχαιριών να στραφταλίζουν στο φως και τα δίστιχα του Μουντάκη και του Ξυλούρη χαραγμένα πάνω.



Σήμερα 30 χρόνια μετά, δεν άλλαξε και πολύ τούτη η πόλη.
Το 1996 (πάνε 10 χρόνια και παραμένει επίκαιρο) μου το ‘πε ο Φρέντυ Γερμανός. Είχε να ‘ρθει στο Ηράκλειο από την κηδεία του Καζαντζάκη. Θυμόταν πάντα με αγάπη το Ηράκλειο γιατί σε κείνο το ρεπορτάζ της κηδείας ξεκίνησε ουσιαστικά η δημοσιογραφική καριέρα του. Έκανε λοιπόν σαν ξανάρθε τις βόλτες του και μετά καθισμένος με μία μεγάλη παρέα στα Λιοντάρια έλεγε ότι η πόλη δεν άλλαξε καθόλου. Μερικοί διαφώνησαν έντονα. Αλλά τον άκουγα -και το συνειδητοποιούσα ταυτόχρονα- και έβρισκα πως είχε όλα τα δίκια του κόσμου. Σαν να μην περνάει ο χρόνος από πάνω της. Μόνο από πάνω μας.

Τα Λιοντάρια ακόμη και σήμερα, εν έτη 2006, είναι μία άσχημη πλατεία γεμάτη τραπεζοκαθίσματα και με ένα συντριβάνι που άλλοτε στάζει κι άλλοτε ξεραίνεται. Η Δαιδάλου έχασε την αίγλη της από τότε που όλο το κέντρο πεζοδρομήθηκε. Η αγορά παραμένει στην ίδια θέση μόνο που δερμιτζίδικα, μαχαιροποιία και γρουσουζάδικα δεν υπάρχουν πια. Και τα μανάβικα σε μία «αναλαμπή κακογουστιάς» από πλευράς Δήμου αναδομήθηκαν και έγιναν παντελώς ομοιόμορφα. Η παραλιακή λεωφόρος μέχρι πρότινος φιλοξενούσε σε έναν τοίχο της την εύστοχη παρατήρηση κάποιου, ζωγραφισμένη με κατάμαυρο σπρέυ. Έγραφε: Ηράκλειο, κουασιμόδεια πόλη. Έπειτα άρχισαν τα έργα ανάπλασης κι ο τοίχος κατεδαφίστηκε.
Η πλατεία της Νομαρχίας άλλαξε όψη με βάση την μελέτη που βραβεύτηκε στο σχετικό διαγωνισμό. Οι λόγιοι του τόπου σκιάχτηκαν όταν είδαν το αποτέλεσμα. Στρώθηκε παντού μάρμαρο, κόπηκαν όλα τα δέντρα, μπήκαν παράξενα «φαλλικά» σύμβολα από μπετό και σίδερο (μοιάζουν με εκτοξευτήρες πυραύλων, καθώς κοιτούν προς τον ουρανό) και γύρω γύρω σκορπίστηκαν μερικά παγκάκια από μπετόν. Κι όμως κι αυτή την τιμωρία την συνηθίσαμε.

Στην είσοδο της πόλης γράφει χρόνια τώρα «Το Δημοκρατικό Ηράκλειο σας καλωσορίζει». Και έχει δίκιο ο εμπνευστής της ταμπέλας. Το Ηράκλειο είναι όντως δημοκρατική πόλη. Με μία παράξενη θεώρηση, που λέει ότι ο κόσμος του μπορεί να δεχτεί και να ανεχτεί τα πάντα. Την κακογουστιά, την έλλειψη υποδομών, την κοροϊδία, τον παραγκωνισμό, τα πάντα. Βλέπεις πάνε χρόνια που ενεπλάκη σε ένα δυσάρεστο παιχνίδι της πολιτικής: είναι η «δεδομένη» αγαπημένη των Πράσινων και η «χαμένη» αγαπημένη των Βένετων. Έτσι κανείς δεν ασχολείται ουσιαστικά μαζί της.
Και μετά είναι κι οι άρχοντες της πόλης που διακατέχονται από μία ισχυρή δόση σχιζοφρένειας. Παράδειγμα: Παρέλαβαν την πρώην Αμερικανική Βάση και την άφησαν από κόσμημα να γίνει σκουπίδι. Φαγώθηκαν να γκρεμίσουν το Ξενιά στο λιμάνι και μετά αλληλομηνύθηκαν γιατί διαπίστωσαν ότι το κτήριο ήταν επισκευάσιμο. Έφτιαξαν νέους κόμβους στις εισόδους της πόλης αλλά «ξέχασαν» τις ράμπες των πεζών. Φύτεψαν φοίνικες στην παραλιακή αλλά ξέχασαν να τους ποτίσουν και ξεράθηκαν. Άφησαν τον τάφο του Καζαντζάκη να γίνει περιστεριώνας (για να μην πω κάτι άλλο που μου ‘ρχεται στο μυαλό με την ίδια κατάληξη). Το Ενετικό τείχος της πόλης και ο Κούλες στο λιμάνι, έργα σπάνιας τεχνοτροπίας και αξίας, καταρρέουν. Η Κνωσός (πρώτη πηγή εσόδων του ΥΠ.ΠΟ. μετά την Ακρόπολη) στην απόλυτη εγκατάλειψη, σε βαθμό που τα πυθάρια της να πηγαινοέρχονται σε καρότσες τσιγγάνων. Το Αρχαιολογικό Μουσείο να ξερνά σοβάδες πάνω σε εκθέματα και τουρίστες μέχρι να αποφασίσουν οι μεγαλόσχημοι να αρχίσει η συντήρηση και η επέκτασή του.


Μπορώ να γράφω ώρες για τις ασχήμιες και πάλι να μην αδειάσει ο θυμός που μου προκαλούν όλα αυτά. Αλλά καιρός να μιλήσω και για την άλλη όψη της πόλης. Αυτή που ισοσταθμίζει την κατάσταση. Βλέπετε, το Ηράκλειο -τώρα που το καλοσκέφτομαι- μοιάζει απόλυτα με την μπλοκόσφαιρα. Σε σαγηνεύει με την ασχήμια της .. ομορφιάς του.
Μάλλον έχει να κάνει με μία μυστική και αιωνίως αδήλωτη συμφωνία, που έχει συνάψει αυτό το κομμάτι της Κρήτης με το σκοτάδι. Έτσι, όσο διαρκεί το φως της μέρας η ασχήμια είναι γυμνή και εκτεθειμένη παντού. Οι άνθρωποι μοιάζουν να υπομένουν στωικά το μποτιλιάρισμα, τα σκουπίδια, τα πολιτικά σκουπίδια, τις δουλειές τους, τα πάντα. Αλλά, σαν νυχτώσει, η πόλη αλλάζει όψη. Αλήτισσα και καλντεριμιτζού. Αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι που σκυθρωπιάζουν όλη μέρα, βρίσκουν διεξόδους την νύχτα σε κάτι πανέμορφα στέκια. Αυτοσχέδια τις περισσότερες φορές. Σε ξαφνιάζουν προσφέροντας ρακί και χαμόγελα παρέας στα πιο απίθανα μέρη. Ή μπορεί να βρεις όσο πολιτισμό λείπει από την επίσημη Πολιτεία σε πρωτοβουλίες μερικών κουζουλών, που άλλοτε φτιάχνουν μουσεία (αδειάζοντας τις τσέπες τους, εννοείται, όπως ο Ανεμογιάννης και ο Μαρκάκης) κι άλλοτε οργανώνουν γιορτές ψυχής και χαράς.


Αν δεν βγάλεις ρακί σε παραδοσιακό καζάνι, αν δεν δεις πατητήρι να ρέει τον πρώτο μούστο, αν δεν ακούσεις μία λύρα (να ξεμυτίζει απροσδόκητα από κάποιο πόρτ-μπαγκάζ) και να παραπονιέται, αν δεν χαθείς στις ερωταποκρίσεις των μαντινάδων, αν δεν νοιώσεις την αναπάντεχη δίψα αυτών των ανθρώπων να αντικαταστήσουν την ασχήμια με ομορφιά, δεν μπορείς να καταλάβεις τι λέω.
Τα καλοκαιρινά βράδια στον Κούλε, στην Κνωσό, στο Μαρτινέγκο, στην Αγιά Ειρήνη είναι η άλλη διάσταση της πόλης. Εκεί που απέτυχαν οι Αρχές κι ήρθαν οι πολίτες να διορθώσουν. Να ανακαλύψουν περατζάδες, να τις σαρκάσουν και μετά να τις απολαύσουν. Γιατί λέω να τις σαρκάσουν? Οι Ηρακλειώτες είναι λαός με ιδιότυπο χιούμορ κι άφθονο αυτοσαρκασμό.
Ο δρόμος που ανεβαίνει από το λιμάνι στην πόλη λέγεται Λεωφόρος 25ης Αυγούστου. Οι ντόπιοι όμως τον λένε αλλιώς. Κατά μήκος έχει πανέμορφα νεοκλασσικά, όλα ανακαινισμένα από τις πιο εύρρωστες επιχειρήσεις του νησιού, που στεγάζονται εκεί. Λούστρο και κατώφλι του Ηρακλείου ο δρόμος αυτός, φτιαγμένος λες για να προδιαθέτει τον επισκέπτη για μία πόλη ονειρεμένη. What a ...πλάνη! Οι Ηρακλειώτες λένε τον δρόμο «Λεωφόρος της πλάνης».
Στο λιμάνι ο βραχίονας, που φτάνει ως τον Κούλε, είναι το μοναδικό πρόσφορο καταφύγιο για τους περιπατητές. Τα σχέδια των πολεοδόμων εδώ αποστρέφονται τους πεζούς όσο και τους οδηγούς αυτοκινήτων. Ουδείς ευχαριστημένος. Τέλος πάντων, στο λιμάνι ήταν (ως πολύ πρόσφατα, καθώς τα έργα της Ολυμπιάδας άνοιξαν κάπως το παραλιακό μέτωπο) ο μόνος τόπος να περπατήσεις και να δεις θάλασσα. Οι ντόπιοι ονόμασαν τον λιμενοβραχίονα «Λεωφόρο μπάι πας» σατιρίζοντας τις ανάγκες των καρδιοπαθών για περπάτημα, που έβρισκαν καταφύγιο μόνο εκεί.

Μόλις ξεφύγεις λίγο όμως από τα όρια της πόλης τα πράγματα αλλάζουν. Τα νέα προάστεια του Ηρακλείου, γειτονιές που φτιάχτηκαν με φροντίδα και σύνεση μετά την Τρίτη γεννιά (!!) αυθαιρέτων, έχουν όψεις ανθρώπινες. Οι Αρχάνες (είναι το πρώτο χωριό με Ευρωπαϊκό Βραβείο) πόλη πια και μάλιστα υπέροχη. Οι Βούτες, παραδοσιακό καταφύγιο, όλο πράσινο και νερά. Η Ρογδιά, το «μπαλκόνι» του Ηρακλείου με το παραλιακό μέτωπο αξιοποιημένο. Το Σκαλάνι, ημιορεινός τόπος αλλά με την δική του γοητεία. Η Κνωσός, το Γάζι, η Νέα Αλικαρνασός, η Αγία Πελαγία, η Παντάνασσα. Περιοχές που σ’ αφήνουν να αναπνεύσεις.

Και οι λέξεις μου φτωχαίνουν. Δεν ξέρω πώς να το περιγράψω κι αυτό το συναίσθημα. Ίσως να μην έχει να κάνει με τους τόπους αλλά με τους ανθρώπους τους. Εδώ οι άνθρωποι δεν ξέρω αν είναι πια φιλόξενοι (όπως λένε πολλοί ... και κυρίως οι τουριστικές μπροσούρες) αλλά έχουν μία παράξενη ανεκτικότητα που τους γλυκαίνει. Κι έχουν και μία διορατικότητα. Ένα ένστικτο αλάθητο. Ξέρουν να ξεχωρίζουν το "καλό" και να το αγκαλιάζουν. Δεν είναι ιστορικά τυχαίο αυτό που συνέβη με την κηδεία του Καζαντζάκη. Ήταν επιλογή της πόλης και των ανθρώπων της. Μόνο όποιος βλέπει την συνέχεια των πραγμάτων εδώ, μπορεί να το καταλάβει. Θυμάμαι τότε που στις αίθουσες παιζόταν ο Τελευταίος πειρασμός κι η Ελλαδική Εκκλησία (δεν κρατιόμουν να μη θυμίσω όσα καίνε τον .. πάσης Αθήνας Χριστόδουλο) άρχιζε τα ανάλατα σχόλια. Εδώ ευτυχώς κι η Εκκλησία ακόμη είναι ημιαυτόνομη και υπάγεται απ’ ευθείας στο Οικουμενικό πατριαρχείο. Και αγκάλιασε αμέσως στοργικά το έργο.

Θυμάμαι αργότερα τον Βαρθολομαίο -λίγες μέρες μετά την ενθρόνισή του- να ‘ρχεται στο νησί. Ανυποψίαστος για το τι θα πει «υποδοχή από κρητικούς». Όποιος δεν ήταν παρών δεν μπορεί να το περιγράψει. Λαϊκός ξεσηκωμός. Ένας λαός ολόκληρος απλωμένος στο διάβα του. Χάθηκε σε αγκαλιές που άνοιγαν διάπλατα και χόρτασε εκδηλώσεις αγάπης απλών ανθρώπων, που του φέρθηκαν με σεβασμό αλλά και μία άδολη οικειότητα. Τον είδα να κρύβει δάκρυα πολλές φορές. Από τότε οι περιστάσεις τον ζύμωσαν και τον γέρασαν αλλά είμαι σίγουρη ότι εκείνη η επίσκεψη και το «βάπτισμα» στην Κρήτη πρέπει να είναι από τις πιο πολύτιμες εμπειρίες του.


Σκέφτομαι συνειρμικά τον Ανδρέα. Κατά βάθος πιστεύω ότι η Κρήτη δεν αγάπησε τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο εκείνον. Ωστόσο, ο Ανδρέας ήξερε να μετουσιώνει τις αγάπες σε ψήφους. Προς το τέλος μόνο -τότε που όλοι υποθέτω είμαστε πιο ειλικρινείς- ψιθύρισε καταβεβλημένος σε ένα μικρόφωνο: «Μόνο σαν έρχομαι εδώ παίρνω πια χαρά και δύναμη». Κι αυτό το "πια" έμοιαζε με το πιο γνήσιο "ευχαριστώ" του. Θυμάμαι μία από τις τελευταίες του κεντρικές προεκλογικές συγκεντρώσεις στην πλατεία της Νομαρχίας. Χιλιάδες ο κόσμος. Πως να τους τιθασεύσεις? Πούλμαν έφταναν από κάθε γωνιά της Κρήτης. Έβλεπες στριμωγμένους ανθρώπους όπου γυρνούσε το μάτι σου. Σκαρφαλωμένους σε δέντρα, κρεμασμένους σε μπαλκόνια, σαρδελιασμένους σε δρόμους. Και λέγαμε πως ούτε που θα ακούσουμε την ομιλία του με τέτοια κοσμοχαλασσιά. Και ξαφνικά βγήκε στην εξέδρα. Επευφημίες. Πανζουρλισμός. Και μετά σήκωσε τα χέρια ζητώντας ησυχία. Το επόμενο λεπτό η εικόνα δεν έδενε με τον ήχο. Χιλιάδες γύρω και ... σιωπή απόλυτη. Μαγική στιγμή. Είδα πολλές προεκλογικές συγκεντρώσεις έκτοτε αλλά ποτέ άλλοτε κάτι ανάλογο.


Θυμάμαι και τον Στεφανόπουλο. Θα φανεί παράξενο αλλά το Ηράκλειο είχε να συναντήσει πρόεδρο Δημοκρατίας 20 χρόνια. Από το 1975 και μέχρι τις 8 Νοεμβρίου του 1995 που ο Στεφανόπουλος σκέφτηκε να παραστεί στην επέτειο των 100 χρόνων από τα εγκαίνια του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Μηνά. Τυπολάτρης, συντηρητικός και ολίγον τι απόμακρος συνήθως ο ίδιος. Κι όμως μόλις πάτησε το πόδι του στο Ηράκλειο τον συνεπήρε η υποδοχή. Όλα τόσο αυθόρμητα και τόσο αναπάντεχα. Ο κόσμος όλος στους δρόμους. Μετα βαϊων και κλάδων. Κυριολεκτικά. Να του κρατούν κλωνάρια ελιάς και να τον στεφανώνουν. Ένας Κρητίκαρος του πέρασε το «στέμμα» και του πε: "Τώρα πρόεδρε είσαι πραγματικά … Στεφανόπουλος". Κι εκείνος ξεκαρδιζόταν στα γέλια. Χαμογελάω όσο σκέφτομαι ότι μπορεί να φταίνε κι οι ρακές αλλά ο Στεφανόπουλος έμοιαζε να είχε μεταλλαχτεί. Σαν να τον άγγιξε κι αυτόν το «μαγικό ραβδί» της πόλης.



Ο γνωστός σκηνοθέτης μας, ο Γιάννης ο Σμαραγδής, λέει πως αυτό που εγώ ονομάζω «μαγεία» δεν είναι παρά ο κουζουλός Θεός της Κρήτης. Μπορεί. Τούτος ο τόπος ξαναγεννιέται και ξαναβαφτίζεται στην κουζουλάδα του διαρκώς. Γυρνά την πλάτη στα ασήμαντα και τους ασήμαντους. Τους αφήνει να τον πιλατεύουν στωικά. Αλλά σαν αποφασίζει ότι πρόκειται για κάτι σπουδαίο, γίνεται μαινάδα για να διεκδικήσει και στοργική μάνα για να προστατέψει.
Θυμάμαι τον πίνακα του Γκρέκο. Όχι δεν ανήκε στα προικιά του τέως βασιλοsomething και κανένας ...Βουλγαράκης δεν τον θεώρησε εθνική κληρονομιά. Θα βγαινε όμως κι αυτός προ διετίας στην δημοπρασία των Christies. "Η βάφτιση του Χριστού". Δεκέμβρης του 2004. Αρχική τιμή 1.000.000 Ευρώ. Η πόλη «μάτωσε» όταν το ΥΠ.ΠΟ. γύρισε την πλάτη στην υπόθεση. Και πείσμωσε. Ήταν ένας παράξενος χειμώνας. Κάθε σπίτι υπολόγιζε πόσα θα δώσει από τον 13ο μισθό για να αγοράσει το Ηράκλειο τον πίνακα. Γιατί ο Γκρέκο έπρεπε να γυρίσει στον γενέθλιο τόπο. Και το όλο εγχείρημα ακουγόταν εξωφρενικά κουζουλό ακόμη και για τους Ηρακλειώτες. Η αριστοκρατία της διανόησης εν τω μεταξύ κρυβόταν πίσω από κάτι γελοίες δικαιολογίες περί γνησιότητας η μη και ουσιαστικά απείχε από την υπόθεση. Κι όσο Πολιτεία, Κράτος και διανοητές περί άλλων τύρβαζαν, τόσο οι Ηρακλειώτες πείσμωναν περισσότερο. Οι Τράπεζες ξεχύλιζαν από ανθρώπους που κατέθεταν 10 και 15 Ευρώ για τον πίνακα. Από υστέρημα. Συνταξιούχοι, μεροκαματιάρηδες, πιτσιρικάδες, άνθρωποι που δεν ήξεραν από τέχνη, μόνο από διαίσθηση. 
Θυμάμαι μία γιαγιά. Γειτόνισσα. Ήρθε έχοντας διπλώσει στο μαντήλι της 20 Ευρώ. Μου τα βαλε στο χέρι και μου είπε:
- Εσύ ξέρεις πως να τα στείλεις για τον Γκρέκο. Εγώ θα πεθάνω αλλά τα εγγόνια μου θέλω να μπορέσουν να τον δουν. Και πες του να με συμπαθά, αλλά δεν έχω άλλα.
Σάστισα. Το ζούσα κάθε μέρα και δεν το πίστευα. Ανέφικτο, ουτοπικό, πιο μεγάλο κι από όνειρο. Αλλά είπαμε, η Κρήτη έχει το Θεό της. Και κείνη τη φορά τον έλεγαν … Γιάννα Αγγελοπούλου- Δασκαλάκη. Δεν μάθαμε ποτέ πόσα ακριβώς μάζεψαν οι Ηρακλειώτες για να μην ξενιτευθεί ο πατριώτης τους ο Δομήνικος. Μάθαμε -εγώ τουλάχιστον- ότι ακόμη και στις μέρες του απόλυτου ωχαδερφισμού τούτη η γωνιά της γης διατηρεί κάτι από "ανεμόμυλους" και "γαλάτες". Η πόλη τελικά τον πήρε τον πίνακα. Δεν έχει σημασία πως. Το πείσμα της ήταν που μέτρησε. Αυτό το πείσμα της θαρρώ πως λατρεύω τελικά.

* Στις φωτογραφίες κατά σειρά εμφανίσεως:
Castello del Molo, το Φρούριο του Κούλε στο λιμάνι.
Ο τάφος του Καζαντζάκη στο Μαρτινέγκο.
Το Μινωικό πατητήρι στην Κνωσό.
Η "βάπτιση του Χριστού" του Γκρέκο, που πλέον εκτίθεται στο Ιστορικό Μουσείο.

"Στα είπα όλα" διατείνονται Μάλαμας και Πασχαλίδης, αλλά πάλι "όσα κομμάτια κι αν μπορέσεις να ενώσεις" ...

Permalink για το ""Το Δημοκρατικό Ηράκλειο σας καλωσορίζει""

Απόγευμα Κυριακής. Τέσσερις γυναίκες απολαμβάνουν καφέ πλάι στη θάλασσα -οι μικρές αποδράσεις που επιτρέπουν οι χαλαροί τόνοι της μέρας. Και πιάνουν μία παράξενη κουβέντα: περί ομορφιάς. Πόσο ασύστολα υποκειμενική υπόθεση είναι και πόσο αδιάφορους μας αφήνουν τελικά τα αντικειμενικά της κριτήρια (αν δεχτούμε ότι υπάρχουν).
Η αφορμή ήρθε από μία ανούσια μελέτη (απ' αυτές που όλοι διαβάζουμε ως
εκλαϊκευμένη επιστήμη που θα δώσει τροφή στις κουβέντες μας).
Εξ απαλών ονύχων την συνάντησα σήμερα κι εδώ . Η συγκεκριμένη ούτε λίγο ούτε πολύ απέδειξε ότι οι τέλειες αναλογίες δεν είναι και τόσο γοητευτικές όσο νομίζουμε. Με την συνήθη πρακτική (καλωδίωση εθελοντών, ερεθίσματα από μοντέλα, αντιδράσεις κ.λ.π.) οι ιθύνοντες κατέληξαν ότι μικρά σημάδια ή μικρά ψεγάδια ερέθισαν περισσότερο από τις απολύτως
τέλειες αναλογίες.
"Μιά ζωή δίαιτες για να μοιάζουμε σε ανορεκτικά μοντέλα και τώρα να
'ρχεται η Επιστήμη να σου λέει "κακώς κυρία μου, οι άντρες προτιμούν τις
ατέλειες". Άδικο." παρατήρησε η πλέον "μοντέλα" της παρέας. Πράγματι, άδικο.
Η Ελένη πίνει σκέτο τον καφέ ενώ σιχαίνεται την πίκρα του, ακριβώς όσο και την μεταλλική γεύση της ασπαρτάμης. Αλλά δεν αντέχει στην ιδέα της ύπουλης δουλειάς που θα έκανε η ζάχαρη πάνω της. Ιδρωκοπά ανελέητα στα γυμναστήρια, τρώει διαρκώς στερημένα και άνοστα γεύματα
και άγχεται κάθε πρωί στη θέα της ζυγαριάς. Άνευ λόγου εννοείται. 
"Στις μέρες μας η ομορφιά είναι σαν τεχνητό λουλούδι. Φυσικά τεχνητό ή τεχνητά φυσικό. Όσο αντέχει η τσέπη σου, παίρνεις" είπε η "Κολωνακιώτισσα" της παρέας.
Η Βάνα απέλυσε πρόσφατα τον εξαιρετικά ευκατάστατο σύζυγό της και απέσπασε την μισή του περιουσία (αποκτηθείσα στη διάρκεια του έγγαμου βίου τους). Έκτοτε την καταβρίσκει φροντίζοντας την ομορφιά της με ακριβές επεμβάσεις, ελπίζοντας να τον κάνει να εγκαταλείψει κάποτε την κατά είκοσι χρόνια νεώτερή της διάδοχο. Και το νυστέρι κάνει όντως θαύματα. Αλλά δεκαοχτάχρονη δεν έχει καταφέρει ακόμη να δείχνει. Ως κι η επιστήμη στις υπερβολικές απαιτήσεις της σήκωσε τα χέρια ψηλά.
Η ομορφιά είναι υποκειμενική υπόθεση. Το λέει κι η μαντινάδα:
Μην τηνε δεις την π' αγαπώ με τα δικά σου μάτια
με τα δικά μου να τη δεις για να γενείς κομμάτια.Η Στέλλα είναι η φευγάτη της παρέας. Ερωτευμένη με τον .. έρωτα. Με μία γκάμα αφοπλιστική σε ποικιλίες. Από Πανεπιστημιακούς καθηγητές μέχρι βοσκούς με μιτάτα. Ηλικίες, φυσιογνωμίες και χαρακτήρες κάθε φορά και σε πιο απρόβλεπτο μείγμα. Κι η Στελλίτσα πείθει τον εαυτό της ότι είναι μονίμως ερωτευμένη. Και βιώνει όλη την διαδικασία με την ίδια ένταση πάντα. Ερωτεύεται, παθιάζεται, απογοητεύεται, χωρίζει. Αλλά σε κάθε κεφάλαιο η ένταση σε υπερθετικό βαθμό.
Η ομορφιά είναι συνδυασμός πολλών πραγμάτων. Απολύτως υποκειμενικός συνδυασμός, είπα και θυμήθηκα το περί ομορφιάς λογύδριο του Έκο, που ακολουθεί.---------------------------------------------------------------------------------
"Χρησιμοποιούμε πολύ συχνά τη λέξη ωραίο για να περιγράψουμε μια ημέρα που περάσαμε ευχάριστα ή μια μπριζόλα που φάγαμε, ή μια νύχτα έρωτα που ζήσαμε, ορίζουμε ωραίο ένα παιδάκι ή μια εικόνα της Παναγίας χωρίς να αντιλαμβανόμαστε σε τι κυκεώνα μπλέκουμε χρησιμοποιώντας αυτόν τον όρο. Το γνωρίζουν καλά όσοι σπουδάζουν την επιστήμη της αισθητικής... Τελικά συνειδητοποιώ ότι για να κινηθούμε μέσα σ' αυτόν τον κόσμο χρησιμοποιούμε ελάχιστα επίθετα: ωραίο, άσχημο, καλό, κακό και μ' αυτά καλύπτουμε τα πάντα, τη στιγμή που για να ορίσει κάποιος φιλοσοφικά τι είναι κακό, τι είναι καλό, περνάει ολόκληρη τη ζωή του, ή περνάνε οι αιώνες...

Πριν από σαράντα χρόνια, όταν ξεκίνησα να επεξεργάζομαι το θέμα της ιστορίας της ομορφιάς, κατέληξα ότι ωραίο είναι κάθε τι που ο κόσμος θεωρεί ωραίο, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που εκφράζεται ο φιλόσοφος Ντίνο Φορμάτζο στο βιβλίο του «Τέχνη-Φιλοσοφική Εγκυκλοπαίδεια» όταν αναφέρει ότι τέχνη είναι κάθε τι που οι άνθρωποι θεωρούν τέχνη, τελεία και παύλα. Θα μου πείτε, αυτό είναι σχετικό, εξαρτάται από την εποχή κι από τον πολιτισμό της κάθε εποχής.

Υπάρχει ένα πολύ ωραίο απόσπασμα του Ξενοφώντα που λέει ότι, αν τα βόδια και τα άλογα και τα λιοντάρια είχαν χέρια για να σχεδιάσουν και να κάνουν έργα σαν κι αυτά που κάνουν οι άνθρωποι, τα άλογα θα σχεδίαζαν τη θεότητα σαν άλογο, τα βόδια σαν βόδι... Επομένως η ομορφιά δεν ήταν ποτέ κάτι το απόλυτο, το αμετάβλητο, αλλά κάτι αλληλένδετο με τη δεδομένη ιστορική στιγμή και με τη χώρα στην οποία εκφραζόταν, κι αυτό αφορά όχι μόνο την ομορφιά του ανθρώπινου σώματος ή του τοπίου αλλά και την ομορφιά των ιδεών.

Η θεωρία των αναλογιών

Η ιστορία της ομορφιάς δεν συμπίπτει με την ιστορία της τέχνης. Ο σύγχρονος άνθρωπος και ιδιαίτερα εμείς οι Ιταλοί, επηρεασμένοι από την ιδεαλιστική αισθητική, ταυτίζουμε την έννοια της ομορφιάς με αυτό που είναι η ομορφιά ενός έργου τέχνης. Αλλά για πολλούς αιώνες αναφερθήκαμε στην ομορφιά εννοώντας μόνο την ομορφιά της φύσης. Η τέχνη, όπως την αντιλαμβάνονταν οι αρχαίοι Ελληνες ήταν απλώς ένας τρόπος για να κατασκευάζονται σωστά ορισμένα πράγματα. Τέχνη ήταν αυτή του ζωγράφου όπως και του κατασκευαστή ενός πλεούμενου...

Οι καλλιτέχνες και οι συγγραφείς μαρτυρούν μέσα στα έργα τους τι θεωρείτο ωραίο γι' αυτούς. Αντίθετα, δυστυχώς, οι αγρότες, οι χτίστες, οι νεκροθάφτες, οι αρτοποιοί, δεν μας άφησαν σχεδόν ποτέ μαρτυρίες τους για τι θεωρούσαν αυτοί ωραίο.

Ο Θωμάς ο Ακινάτης θεωρούσε ότι την ομορφιά την συνθέτουν τρία στοιχεία: Η αρτιότητα, οπότε ένας νάνος δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ωραίος, η αναλογία και η λάμψη. Η αναλογία είναι απαραίτητη προϋπόθεση της ομορφιάς ήδη από την αρχαιότητα. Από τον Πυθαγόρα ξεκινάει μια μαθηματική αισθητική θεώρηση του σύμπαντος. Και ο Πλάτωνας περιγράφει τον κόσμο σαν μια σύνθεση γεωμετρικών αρμονικών σωμάτων, έτσι όπως αυτά θα περάσουν στην Αναγέννηση.

Η ιδέα των αναλογιών, σαν μαθηματικό φαινόμενο, διέπει την αρχαιότητα και φτάνει ώς τον Μεσαίωνα. Από εκεί, μέχρι την Αναγέννηση, τα αρμονικά σώματα του Πλάτωνα μελετώνται σαν ιδεώδη από τον Λεονάρντο, τον Πιέρο ντε λα Φραντσέσκα, τον Ντίρερ και άλλους... Οι διάφοροι καλλιτέχνες, όμως, ερμηνεύουν με ξεχωριστό τρόπο ο καθένας τις ιδανικές αναλογίες.

Οπωσδήποτε όλοι αυτοί οι καλλιτέχνες, που επί δέκα αιώνες υποτίθεται ότι εφαρμόζουν τη θεωρία των αναλογιών, δεν εννοούν ποτέ το ίδιο πράγμα. Η Αφροδίτη του Μποτιτσέλι, η Αφροδίτη του Κράναχ ή του Τζορτζόνε είναι πολύ διαφορετικές μεταξύ τους, αν και οι δημιουργοί τους πιστεύουν ότι έχουν τηρήσει τους κανόνες των αναλογιών.

Ό,τι συμβαίνει δε στη ζωγραφική συμβαίνει και στη μουσική.
Επίσης, οι αναλογίες για τον Θωμά τον Ακινάτη έχουν και ηθική αξία. Η σωστή αναλογία είναι επίσης και αυτή που υπάρχει μεταξύ λόγου και πράξης. Κριτήριο των αναλογιών είναι και το αν ανταποκρίνονται στον σκοπό για τον οποίο γεννήθηκαν. Ένα κρυστάλλινο σφυρί με σωστές αναλογίες, είναι άσχημο, δυσανάλογο, αφού δεν ανταποκρίνεται στο σκοπό για τον οποίο έγινε, δεν μπορεί να είναι ωραίο εφ' όσον σπάει στην πρώτη προσπάθεια να καρφώσει κανείς ένα καρφί.

Η θεία ιδιότητα της λάμψης

Διαφορετικά επίσης εφαρμόζεται και το τρίτο κριτήριο της ομορφιάς, η λάμψη. Τι είναι αυτή η λάμψη που από την αρχαιότητα θεωρείται χαρακτηριστικό γνώρισμα της ομορφιάς; Επρόκειτο φυσικά για μια θεία ιδιότητα. Οι θεότητες διαθέτουν λάμψη, φέρουν μέσα τους τον ήλιο, σύμβολο του καλού. Στην εικονογραφία του Μεσαίωνα παρατηρούμε ότι το φως είναι διάχυτο, αντίθετα από το θεατρικό φως του Μπαρόκ. Το φως εδώ μοιάζει να αναδύεται από τις ίδιες τις απεικονιζόμενες φιγούρες.

Ο δάσκαλος του Θωμά του Ακινάτη λέει ότι ομορφιά είναι η λάμψη της φόρμας πάνω στα αρμονικά μέλη της ύλης. Και εννοεί τη φόρμα που εμπεριέχεται στο σώμα και ανάγει την ύλη σε οργανισμό.

Ακόμα και ο Δάντης, αντίθετα από τις νεοπλατωνικές ερμηνείες και εικονογραφήσεις του έργου του, όταν μιλά για τη φωτεινή ομορφιά της Βεατρίκης μάς δείχνει όχι ένα φως εξωτερικό, άνωθεν, που την τυλίγει, αλλά το φως που αναδύεται από τα μάτια της..

Γενικά δεν μπορούμε να εμπιστευόμαστε τους καλλιτέχνες. Όταν ο Ρέμπραντ ζωγραφίζει τη γυναίκα του τη Σίσκια, προτίθεται να αναπαραστήσει μια ωραία γυναίκα ή τη γυναίκα που αγαπά; Γιατί τότε το πράγμα αλλάζει. Μπορεί κανείς να ερωτευτεί τρελά μια γυναίκα που όλοι θεωρούν κακάσχημη. Ο Σαλβατόρ Νταλί αφιέρωσε τη ζωή του στη μούσα του, σε αυτή τη μεσόκοπη κυρία που σίγουρα δεν θα βάζαμε ποτέ πάνω στην πασαρέλα δίπλα στη Ναόμι Κάμπελ. Και η Γκάλα ήταν τρελή και παλαβή γι' αυτόν τον τύπο, τον Νταλί, που αν μας χτύπαγε την πόρτα στις δέκα η ώρα το βράδυ θα δυσκολευόμασταν πολύ να του ανοίξουμε.

Η τέχνη έχει πάντα την ιδιότητα να παρουσιάζει με ωραίο τρόπο το άσχημο. Μπορεί να παρουσιάζει την ασχήμια του διαβόλου όμορφα - το υποστήριζαν εξάλλου και οι θεολόγοι του Μεσαίωνα. Το άσχημο έλκει, κι έτσι βλέπουμε σε εικονογραφημένα βιβλία όπως και στους ναούς τρομερά τέρατα, ακέφαλα, που έχουν μάτια και στόμα στο στήθος, δράκους και τριχωτούς γίγαντες των δασών, ανθρωπόμορφα κτήνη με τεράστια αφτιά, σειρήνες και άλλα τέτοια όντα που στον Μεσαίωνα, παρ' όλη τη θεωρία των αναλογιών και της ομορφιάς, γοητεύουν και προξενούν κατάπληξη και αντιπροσωπεύουν τη δίψα για εξωτισμό, όπως συνέβη και στην τέχνη της πρωτοπορίας του 19ου αιώνα.

Μύστες, θεολόγοι και φιλόσοφοι του Μεσαίωνα αναλαμβάνουν να αποδείξουν ότι μέσα στην αρμονία του σύμπαντος ακόμα και τα τέρατα συμβάλλουν στην ομορφιά του όλου, λόγω αντίθεσης, ακριβώς όπως οι σκιές στη φωτοσκίαση ενός ζωγραφικού πίνακα.

Μέχρι τον 18ο αιώνα η αρτιότητα, η αρμονία και η λάμψη δεν τίθενται σε αμφισβήτηση, μέχρι όμως τη στιγμή που εμφανίζεται η έννοια του υπέροχου, του υπέρτατου. Το 1700 είναι η περίοδος των μεγάλων ταξιδευτών. Η αγριάδα των βουνών, οι απότομοι γκρεμνοί, οι άβυσσοι δίχως τέλος, οι έρημες και άγονες εκτάσεις χωρίς σύνορα, εμφανίζονται σε συγγραφείς ταξιδιώτες πιο γοητευτικές και όμορφες από τους πριγκιπικούς κήπους. Ακόμα και τα αρχαιολογικά ερείπια, που σε σχέση με τη νεοκλασική αισθητική μοιάζουν δυσανάλογα και διόλου αρμονικά, θεωρούνται πλέον όμορφα και μάλιστα δημιουργούν αισθητική σχολή. «Ό,τι μπορεί να προκαλέσει την ιδέα του φόβου ή του κινδύνου, ό,τι είναι φοβερό ή αφορά τρομερά πράγματα, ή επιδρά όπως επιδρά ο τρόμος, ό,τι προξενεί την πιο ισχυρή συγκίνηση που μπορεί να νιώσει η ψυχή, είναι υπέρτατο και άρα και επιθυμητό», υποστηρίζει ο Εντμοντ Μπερκ στη φιλοσοφική έρευνα για τις απαρχές της έννοιας του ωραίου και του υπέρτατου, το 1756.

Στον αιώνα μας, στα πρώτα χρόνια του, μέχρι και τη δεκαετία του '60, μπορούμε να παρατηρήσουμε τη δραματική πάλη μεταξύ της ομορφιάς της πρόκλησης, που ανήκει στις πρωτοπορίες της τέχνης, και της ομορφιάς των καταναλωτικών ειδών. Η τέχνη της πρωτοπορίας δεν θέτει το πρόβλημα της ομορφιάς. Η τέχνη τώρα δεν ενδιαφέρεται να μας δώσει μια εικόνα της φυσικής ομορφιάς. Ούτε εννοεί να μας σπρώξει στην ειρηνική απόλαυση της αρμονίας. Κάθε άλλο. Θέλει να μας μάθει να ερμηνεύουμε τον κόσμο με διαφορετικά μάτια. Να χαιρόμαστε επιστρέφοντας σε κάποια αρχαϊκά ή εξωτικά πρότυπα, να μας σπρώξει στο βασίλειο του ονείρου, στον φανταστικό κόσμο των ψυχοπαθών, στον επαναπροσδιορισμό των αντικειμένων... Ακόμα και όταν παρουσιάζονται αμιγείς αρμονικές φόρμες, αυτό γίνεται στην προσπάθεια της απαλλαγής από την τυραννία της φύσης, από την ιδέα της ζωγραφικής σαν ωραία αναπαράσταση ωραίων πραγμάτων.

Όργιο ανοχής

Ένας υποθετικός επισκέπτης του πολιτισμού μας σήμερα, καθώς θα περιπλανάται μέσα σε μουσεία με ακατάληπτα γλυπτά ή θα παίρνει μέρος σε θορυβώδη χάπενινγκ, δεν μπορεί παρά να παρατηρήσει τελικά ότι όλοι ντύνονται μέσα στο πλαίσιο της μόδας, στο πλαίσιο εκείνης της ιδέας της ομορφιάς που προτείνουν τα κανάλια του εμπορικού καταναλωτισμού, τον οποίο ανέκαθεν πολεμούσαν οι καλλιτεχνικές πρωτοπορίες! Σ' αυτό το σημείο ο επισκέπτης θα αναρωτηθεί δίχως άλλο ποιο ήταν αυτό το πρότυπο ομορφιάς που πρότειναν τα media, η διαφήμιση, η μόδα... Θα ανακαλύψει ότι το πρότυπο είναι και αυτό της γόησσας που προτείνει ο κινηματογράφος, και αυτό της κοπέλας της διπλανής πόρτας. Σβαρτσενέγκερ και Ντάστιν Χόφμαν, Μέριλιν Μονρόε και Τουίγκι, Μαζεράτι και Μίνι Μόρις. Ο χώρος μεταξύ τέχνης που προκαλεί και της καταναλωτικής τέχνης στενεύει όλο και περισσότερο.

Τα media δυσκολεύονται να προτείνουν ένα και μοναδικό πρότυπο ομορφιάς. Εκμεταλλεύονται πολλά και διάφορα πρότυπα περασμένων δεκαετιών και καλλιτεχνικών κινημάτων, όχι ένα μόνο ιδεώδες. Ο επισκέπτης μας θα πρέπει να παραδοθεί σ' αυτό το όργιο ανοχής, σε αυτό που εγώ ονομάζω πολυθεϊσμό της ομορφιάς. Ένα φαινομενικά δημοκρατικό σουπερμάρκετ, που, όμως, σε καταπιέζει, μια και καθημερινά σου ζητά να υπακούσεις σε κάτι διαφορετικό.

Ωραίο, χαριτωμένο, υπέροχο, είναι επίθετα που χρησιμοποιούνται για να δηλώσουμε κάτι που αρέσει. Αλλά πρόκειται για πράγματα που, όπως υποστήριζε ο Θωμάς ο Ακινάτης, εμείς μόνον τα βλέπουμε, δεν τα αγγίζουμε, δεν τα τρώμε. Κάτι που μας αρέσει και θα εξακολουθήσει να μας αρέσει, αν και δεν θα γίνει ποτέ δικό μας. Όταν αυτό που θεωρώ καλό, ένα φαγητό, ένα διαμέρισμα, η αιώνια ευτυχία, δεν μου ανήκει, νιώθω δυστυχής. Όμως όσον αφορά την ομορφιά, η ευτυχία η οποία προκύπτει από αυτήν δεν έχει καμία σχέση με την κτητικότητα. Η γεύση της ομορφιάς δεν έχει σχέση με την επιθυμία της απόκτησης. Μπορώ να θεωρήσω έναν άνδρα ή μια γυναίκα ωραίους κι ας ξέρω ότι δεν θα μπορέσω ποτέ, ή δεν θα θελήσω ποτέ, να έχω σχέσεις με αυτόν ή με αυτήν. Αν επιθυμώ όμως κάποιον που δεν έχω, ο οποίος μάλιστα μπορεί να είναι κι άσχημος, αυτό μπορεί να αποτελέσει πηγή δυστυχίας για μένα.

Αυτή είναι μία σταθερά την οποία συναντούμε σε όλους τους ορισμούς για την ομορφιά που είδαμε ώς τώρα, και που αφορούν κυρίως την παράδοση του δυτικού πολιτισμού μας, εντός κάποιων ορίων. Γιατί βέβαια δεν γνωρίζουμε ακριβώς πώς συμπεριφέρονταν οι άνθρωποι των σπηλαίων μπροστά στις τοιχογραφίες της Αλταμίρα, αν πήγαιναν να τις θαυμάσουν ή αν -όπως είναι πιθανότερο- τις άφηναν στην ησυχία τους.

Permalink για το ""Σ' αγαπώ γιατί είσαι ωραία""

Αγαπημένε μου Θείε
έλαβα το πεσκέσι σου και ξετρελάθηκα από τη χαρά μου. 
Κι επειδή η ανηψούλα σου είναι παιδί με αρχές κι από .. σπίτι, στρώθηκα από το πρωί στην κουζίνα να ετοιμάσω κι εγώ με τη σειρά μου το ρεγάλο σου. Και παιδεύτηκα θειούλη μου, γιατί όπως και να το κάνουμε δεν είμαι δα κι ο Αθηναίος (ξέρεις εκείνος που παίζει τις συνταγές στα δάκτυλα)
ούτε η Βέφα που έχει όλα αυτά τα καταπληκτικά τεντζερέδια στα μαγαζάκια της. Και δεν μοιάζω ούτε στο δακτυλάκι φυσικά του συντοπίτη μου του Μαμαλάκη, που όσο να πεις και καλομάγειρας είναι και καλοφαγάς συνάμα.
Κάτι παλιές συνταγές του σογιού μας βρήκα και πάλεψα να τις αναστήσω. Αλλά τι σε νοιάζουν τώρα εσένα οι συνταγές? Το αποτέλεσμα σε νοιάζει. Τώρα, το γιατί επιμένουμε σε κάτι παραδοσιακές συνταγές, εσύ το ξέρεις ήδη. Κι όποιος δεν το ξέρει ας ρίξει μία ματιά
εδώ. 


Για αρχή θειούλη ετοίμασα ντάκο που ξέρω ότι σ' αρέσει, με φέτα και ντομάτα επάνω. Φέτα ντόπια (κι ας μην κατοχύρωσε ονομασία προέλευσης) από γάλα κι όχι από σκόνες νταμαρίσιες.



 Μανιτάρια με σάλτσα και μία σαλάτα χωριάτικη ( με μπόλικο ελαιόλαδο).  Άσε τα γαλλικά savuar vivre και βάλε το ψωμί άφοβα μέσα. 



Χωρίς χοχλιούς μπουμπουριστούς ξέρω πως δεν θα το θεωρούσες καν τραπέζωμα.



Αλλά και τις σουπιές με τα μάραθα δεν τις ξέχασα.



Αρνί με σταμναγκάθι (που δε σ' αρέσει καθόλου)



Και για το τέλος τσικουδιά με μυζηθροπιτάκια.



Ή άν προτιμάς υπάρχει και πατούδα.



Θειούλη μου, οφτό και αντικρυστό δε βάλαμε, αλλά τώρα στις εκλογές θα σουβλίσουμε μπόλικα (ελπίζω και μπόλικους). Άλλωστε, τι θαρρείς? Γι' αυτό πάνε ακόμη μερικοί και ψηφίζουν. Για τα κοψίδια και το χαβαλέ. Το "κλέφτικο" μοιράζεται στη δεύτερη κατανομή.

Η ανηψιά σου η Σουβλίτσα που την ... σκλάβωσες με τη φιλοτιμία σου.
Σημείωση για τους εκτός "οικογενείας": Ο καλός μου θείος Φοίβος κόπιασε να μου ετοιμάσει τη νέα διακόσμηση στο μπλοκοτσαρδί μου. Τον άφησα να θαλασσοπνίγεται με κάτι κύματα και του πέταξα μόνο ένα χάρτινο καραβάκι. Που να ξεμπλέξει ο ταλαίπωρος? Κι είχε και μένα από δίπλα να λέω σαν κακομαθημένο ανηψούδι "θείο, θέλω αυτό, θέλω και τ' άλλο". Κάποια στιγμή απηύδυσε ο Θείος (γιατί καλός καλός αλλά έχει κι όρια) και με φοβέρισε με κάτι σβουριχτές. 
Τόσο πολύ φοβήθηκα που έτρεξα στην κουζίνα μπας και καλοπιάσω το στομάχι του και ξεχάσει τα νεύρα.
Βρήκε κι ο θείος λοιπόν, την ησυχία του -όσο εγώ τσίκνιζα τα βρισκούμενα- και 'ποτέλειωσε τη διακόσμηση. Άμα έχεις τέτοιο μπάρμπα στην ... Κορώνη πώς να μην γίνεις Τσελεμεντές για χάρη του? Θείε, ειλικρινέστατες ευχαριστίες :)

Permalink για το ""Ετοιμάζω ... τραπέζι μοναχά για πάρτη σου""

Ακούω όλη αυτή την παραφιλολογία των ημερών για το ποιός προσηλύτισε περισσότερους με το σπαθί: το Ισλάμ ή ο Χριστιανισμός? Οι Μουσουλμάνοι ζητούν την κεφαλή του Πάπα επειδή επανέλαβε απόσπασμα ενός διαλόγου του Βυζαντινού αυτοκράτορα Μανουήλ Παλαιολόγου του Β' με Πέρση λόγιο. Στο επίμαχο κομμάτι ο Πάπας είπε: «Ο αυτοκράτορας μιλά για το θέμα του τζιχάντ, του ιερού πολέμου. Έλεγε, και μεταφέρω αυτούσια τη φράση: Δείξε μου τι νέο έφερε ο Μωάμεθ και εκεί θα βρεις μόνον πράγματα διαβολικά και απάνθρωπα, όπως η διαταγή του να διαδοθεί η πίστη που κήρυττε με το σπαθί».
Όντως την μετέφερε αυτούσια τη φράση ο Βενέδικτος. Το ζήτημα είναι γιατί επέλεξε μία τέτοια φράση σε μία ακαδημαϊκού τύπου ομιλία και μάλιστα σε καιρούς πονηρούς και ταραγμένους. Γιατί επέλεξε μία πύρινη αρχή να την θέσει ως βάση διαλόγου? Τα δύσκολα εγχειρήματα προϋποθέτουν σύνεση, ευγένεια (Βολταιρικών ρήσεων εννοώ) ενάργεια πνεύματος και την απαραίτητη αντίληψη του τι πιθανόν θα αποφέρουν ως αποτέλεσμα.

Προσωπικά εκτιμώ την ισορροπιστική πολιτική του Οικουμενικού Πατριαρχείου και ας μοιάζει συχνά μονόδρομος λόγω γεωγραφικοπολιτικών συνθηκών. Αν ο Χριστιανισμός -που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής ταυτότητας και του δυτικού πολιτισμού- δεν μπορεί να διακρίνεται για την ευρυχωρία ενός πνεύματός αγάπης και κατανόησης τότε κινδυνεύει πράγματι να μπει σε ζύγια και σε αντιπαλότητες για το ποιός και πού, έκανε τί. Κι οι θρησκευτικοί ταγοί οφείλουν να τον προασπίζουν κι όχι να τον εκθέτουν. Αν και ανά τους αιώνες το αντίθετο έπρατταν συχνά.

«Την Πολιτεία δυό λάμιες τη ρημάζουνε:
η λύσσα του καλόγερου, του δάσκαλου η μανία» .
Κ. Παλαμάς

Στην Ελευθεροτυπία δημοσίευσε χθες ο Στάθης ένα κείμενο που σηκώνει πολύ κουβέντα.
Μεταξύ άλλων γράφει:

Το πρώτον που έχει να παρατηρήσει κανείς είναι ότι ακόμα κι αν ο Πάπας ή οποιοσδήποτε άλλος έλεγε κάτι το οποίον θα μπορούσε να εκληφθεί ως προσβλητικό για άλλους ή και όντως να είναι, δεν θα ήταν δα και προς θάνατον (εκλύοντας συνάμα διαδηλώσεις, απειλές κι άλλες βαρβαρότητες). Αντιθέτως θα ήταν και θα έπρεπε να είναι προς απάντησιν.

Πράγματι θα έπρεπε να είναι προς απάντηση. Αλλά ποιός δέχεται πια το προφανές και ως συμβαίνον? Ζώντας σε μία διαρκή Πρωταπριλιά, όπου όλα τα απίθανα λαμβάνουν χώρα ως φυσικότατα, οφείλουμε να είμαστε πιο υποψιασμένοι. Ιδίως δε, όσοι διεκδικούν (ή απολαμβάνουν εκ θέσεως) το αλάνθαστο.

Και παρακάτω: Το λάθος δεν χρειάζεται να υπάρξει αν μπορεί να κατασκευασθεί! Απ' τα ΜΜΕ και τις λοιπές «δημοκρατικές» ή φανατικές δυνάμεις -το ανύπαρκτο λάθος μπορεί να καταστεί το ίδιο «χρήσιμο» με ένα υπάρξαν.

Ένας εκ του περισσού λόγος να μην δίδονται αφορμές για λάθη. Η βιομηχανία κατασκευής τους ανθίζει παγκοσμίως. Και η κατανάλωση τους ευδοκιμεί. Αν ο διάλογος δικάζεται, η υπεράσπισή του απαιτεί προσεκτικά επιχειρήματα για να κερδίσει την υπόθεση. Όχι τσιτάτα που μοιάζουν μόνα τους πολεμικές ιαχές και επιδέχονται εύκολες παρερμηνείες. Αν δυσκολευόμαστε να αντιμετωπίσουμε την ματαιότητά μας χωρίς την ελπίδα ενός Θεού θα πρέπει οι "ταγμένοι" υπηρέτες του (θρησκευτικοί ηγέτες) να θυμούνται διαρκώς σε πόσο ευαίσθητα κομμάτια της αγωνίας μας ακουμπούν. Και να συμπεριφέρονται με το δέον δέος.

Αν ο αναπόφευκτός μου θάνατος απαιτεί την ύπαρξη ενός Θεού, οφείλω σπλαχνικά να κατανοώ την ίδια ανάγκη σε ένα μουσουλμάνο ή έναν Εβραίο. Πόση σημασία έχει τελικά να αποδείξω τη "σοφία" της δικής μου επιλογής ή την "αμετροέπεια" των υπολοίπων? Μόνο να καλοπιάσω κι άλλο το σκουλήκι της αμφιβολίας που με κατατρώει. "Θεός είναι το μέγεθος της απελπισίας μας" έλεγε ο Λέννον "και τα ονόματά του ποικίλλουν". Και μπορεί τα ονόματα να αλλάζουν αλλά η ανθρώπινη ανάγκη που τα υπηρετεί παραμένει η κοινή αφετηρία τους. Κι αυτή η ανάγκη είναι τόσο ιερή από μόνη της που δεν δικάζεται. Που αθωώνεται αυτονόητα.

Ολόκληρο το κείμενο με δυνατό προβληματισμό -για να μην παρεξηγηθώ-περί διαλόγου και νέων πρακτικών που προσπαθούν να τον αποκοιμίσουν βρίσκεται εδώ.

Ως μικρή υποσημείωση: "Ακούετέ μου πάντες και συνιέτε. Ουδέν εστίν έξωθεν του ανθρώπου εισπορευόμενον εις αυτόν ό δύναται αυτόν κοινώσαι, αλλά τα εκπορευόμενα εστί τα κοινούντα τον άνθρωπον".

Permalink για το ""Τα εκπορευόμενα εστί τα κοινούντα τον άνθρωπον""

- Τι ζώδιο είστε, αν επιτρέπετε?
Σάστισα. Έχω απαντήσει πολλές φορές στη ζωή μου στο ανόητο -κατ' εμέ- ερώτημα. Το 'βρισκα πάντα πρόσχημα για κουβέντα από μέρος του άλλου, κατινισμό και παπαρολογία από θείες που λέγαν το φλυτζάνι και τα χαρτιά, ηλιθιότητα από φίλες που χώνονταν στις σελίδες με τα ζώδια ή κρυφοεπισκέπτονταν μάντισες της συμφοράς και λάθος προσέγγιση σε απόπειρες φλέρτ.
Απέναντί μου είχα ένα σοβαρό επιστήμονα, διακεκριμένο στον τομέα του (καμία σχέση με το αστρικό στερέωμα) και ο τόνος της φωνής του ήταν σοβαρός. Δεν χαμογέλασε καν, λέγοντας το. Πέρασα στην επίθεση:
- Δεν πιστεύω στα ζώδια. Άλλωστε, λένε πως το δικό μου είναι το χειρότερο.
Έριξα και ένα χαμόγελο για να κλείσει η υπόθεση. Αλλά εκείνος συνέχισε απτόητος:
- Δεν υπάρχουν καλά και κακά ζώδια. Και φυσικά η προσέγγιση των περιοδικών είναι λάθος. Λοιπόν, τι ζώδιο είστε?
Άντε να το πάρει το ποτάμι να ξεμπερδεύουμε, σκέφτηκα.
- Δίδυμος, είπα ξερά.
- Ενδιαφέρον, είπε μονολεκτικά και κούνησε το κεφάλι. Νόμιζα ότι η συζήτηση είχε κλείσει αλλά σε λίγο μου ζήτησε ένα κομμάτι χαρτί και στυλό. Του τα 'δωσα.
-Λοιπόν, ημερομηνία γέννησης? ρώτησε
Είχε αρχίσει να με εκνευρίζει η επιμονή του. Δεν πιστεύω σ' αυτά άνθρωπέ μου, σκεφτόμουν. Και άνοιξα το στόμα για να το πω και δυνατά. Αλλά κάτι στο ύφος του δεν μ' άφησε. Άντε, ας πάει και το παλιάμπελο. Είπα και την ημερομηνία απρόθυμα. Ζήτησε το e-mail μου και μετά έφυγε με ένα μισό "χαίρετε".
"Βρε τι σου κάνουν οι μεταβολές του καιρού" σκέφτηκα και μετά τον ξέχασα και συνέχισα τη δουλειά μου. Πέρασαν μέρες.

Σήμερα το πρωί με πήρε τηλέφωνο.
- Σας έχω ένα δωράκι. Αν βρείτε μία γραμμή λάθος να συνεχίσετε να μην πιστεύετε στα ζώδια. Το στέλνω τώρα στο mail σας, είπε κι έκλεισε πριν αντιδράσω καν.
Η περιέργειά μου δεν πρόλαβε να φουντώσει γιατί το μήνυμα ήρθε αμέσως. Συνεπής αλλά παράξενος τελικά, σκεφτόμουν ενώ έβλεπα τη σελίδα να ανοίγει μπροστά μου. Πάνω είχε μία σημείωση με πενάκι:
- Εμπίπτετε πλήρως σε αυτή την κατηγορία. Βρήκα το αστρολογικό προφίλ σας και σας στέλνω ένα κείμενο της Linda Goodman για τις γυναίκες διδύμους αυτού του έτους και του δικού σας δεκαημέρου. Διαβάστε το προσεκτικά.
Κοίτα επιμονή ο άνθρωπος! Άντε να του κάνω το χατήρι. Και το διάβασα:

"Σκέφτηκες ποτέ γιατί ο Μπρίγκαμ Γιάνγκ (ποιός είναι αυτός γαμώτο?) συμβούλεψε να έχει ο κάθε άνδρας πολλές γυναίκες; Ζηλεύεις τους ηγέτες της Ανατολής με τα χαρέμια τους; Ε τότε βρες μία γυναίκα αυτού του ζωδίου, θα εξασφαλίσεις με τον τρόπο αυτό δύο γυναίκες τουλάχιστον και τα Σαββατοκύριακα πότε πότε τρείς ή και τέσσερις. Η διαφορά της με το χαρέμι έγκειται στην προφανή έλλειψη ενδιαφέροντος για απλό και γήινο πάθος. Είναι δύσκολο να την κάνεις να μείνει στην ίδια θέση για πολύ. Κοίταξε όμως λίγο βαθύτερα .. ανάμεσα στις πολλές γυναίκες που την αποτελούν , είναι και μία ρομαντική που είναι ικανή για έντονα πάθη, αν επιτύχεις να την προσεγγίσεις ολότελα, ψυχικά, διανοητικά και φυσικά. Ο τρόπος να την αναπτύξεις και να απολαύσεις τις πολλές γυναίκες που έχει μέσα της μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα. Εξαρτάται από σένα να προχωρήσεις στην ανώτερη άλγεβρα και να τις βγάλεις όλες. Αλλά φοβάμαι ότι η κάθε περίπτωση θα είναι διαφορετική και πολύπλοκη. Αρκεί να είσαι σίγουρος ότι θα ανταπεξέλθεις.
Στην αρχή θα ξετρελαθεί με την φωνή και το χαμόγελό σου, ακόμη και με τον τρόπο που την κοιτάς. Μετά θα αντιστρέψει την έκστασή της και θα κάνει κριτική στο κάθε τι, με τόσο οξύ σαρκασμό που θα χρειάζεσαι ιώδιο για τα τραύματα. Μην την αφήσεις να σε βάλει κάτω όμως .. η περίπτωσή της αξίζει το παζάρεμα. Συνήθως δεν είναι τόσο άκαρδη όσο δείχνει. Συχνά, οχυρώνεται πίσω από ιδιότυπα και ευρηματικά ψέματα, προκειμένου να παραμείνει απρόσιτη. Θα σε εμπιστευθεί δύσκολα. Δώσε της πίστωση χρόνου. Θα καταφέρει μάλλον να κρατήσει την σύγχυση και την ταραχή της για τον εαυτό της και να μην σου τις φορτώσει. Απέναντί σου μπορεί κάλλιστα να μοιάζει με γρανιτένιο τοίχος. Αρκεί να το θέλει.
Επίσης, όταν το θέλει, είναι ζωντανή και εύθυμη σύντροφος. Όταν είναι ευδιάθετη θα ακτινοβολεί. Συνομιλεί έξυπνα σχεδόν για κάθε θέμα που υπάρχει στον κόσμο. Ποικιλία άλλωστε .. αυτό είναι το σύνθημά της. Απολαμβάνει όλες τις συναισθηματικές χειρονομίες του ειδυλλίου και δεν την ενοχλεί καθόλου να κάνει κατακτήσεις και να προκαλεί τον θαυμασμό. Αλλά πάντα θα είναι μόνο δική σου και θα στο δείχνει.
Καμία άλλη γυναίκα που συνάντησες δεν θα σου δώσει τόση ευχαρίστηση, με τόσους τρόπους αγάπης γεμάτους ελκυστική γοητεία, φαντασία και πνεύμα. Μπορεί κάλλιστα να παίξει στην εντέλεια το τρελό κορίτσι της παρέας και να ξετρελάνει εσένα και τον τραπεζικό σου λογαριασμό .. αλλά μπορεί το ίδιο καλά να γίνει μία λατρευτή νοικοκυρά ή αργότερα μία σοβαρή διανοούμενη. Το χειρότερο είναι ότι όλοι νομίζουν ότι την ξέρουν. Σε όλους δείχνει ένα κομμάτι της και τους πείθει. Αλλά το σίγουρο είναι ότι ούτε η ίδια θα καταφέρει ποτέ να ανακαλύψει ίσως πόσα αχρησιμοποίητα ακόμη κομμάτια έχει το δικό της πάζλ.
Αν νομίζεις ότι είναι υπερβολή σκέψου την Μονρόε. Κάθε άνδρας που την ήξερε την έβλεπε σαν διαφορετικό πρόσωπο. Βάλε μία φωτογραφία της σαν γοητευτικής θεάς, δίπλα σε μία άλλη με γυαλιά και σκούφο αμακιγιάριστη. Έτοιμη να δώσει διάλεξη σε ρώσους συγγραφείς μοιάζει. Πρόσθεσε ένα τρίτο κι ένα τέταρτο στοιχείο, το γεγονός ότι έμαθε να κάνει την αγαπημένη σπεσιαλιτέ για ένα σύζυγο του οποίου έλεγε πάντα ότι θαύμαζε την ζεστασιά και την αφοσίωση.. κι ότι περπάτησε πίσω από έναν άλλο σύζυγο που θαύμαζε το μυαλό και το φιλοσοφικό του ταλέντο. Πρόσθεσε δύο ακόμη φωτογραφίες .. μία δακρυσμένη και δυστυχή όταν έχασε το τρίτο παιδί της .. και μία λίγο μετά με μπικίνι να γελά πλάι σε Γάλλο κινηματογραφικό αστέρα. Αυτές δεν είναι φωτογραφίες για τις οποίες πήρε πόζα. Της τράβηξαν όταν δεν κοίταζε καν τον φακό. Είναι ένα τέλειο δείγμα όμως για τις γυναίκες που λέγαμε.
Η μαγική λέξη για αυτές τις γυναίκες είνα η λέξη "σύντροφος". Αλλά η ερμηνεία που δίνουν ξεφεύγει από τα συνηθισμένα. Στο μέτρο, λοιπόν, που δεν απαιτείς από αυτές έναν συμβατικό σύντροφο θα είναι απόλυτα γοητευτικές, ελεύθερες και .. πολιορκημένες. Θα πρέπει να ξέρεις ότι η συγκεκριμένη γυναίκα μπορεί να σε ξεχάσει πιο εύκολα από κάθε άλλη γυναίκα του ζωδιακού κύκλου. Είναι η φύση της να αποδέχεται την αλλαγή. Ευτυχώς για τους άνδρες που είναι γύρω της κατασταλάζει γρήγορα σε μια πιο βαθιά κατανόηση του χαρακτήρα της πριν να είναι πολύ αργά.

Θα είναι ικανή να προσαρμοστεί σε οτιδήποτε της ζητήσεις. Αν της ζητήσεις πίστη μπορεί να το κατορθώσει κι αυτό, με την προϋπόθεση ότι είσαι αρκετά ενδιαφέρον ώστε να κερδίσεις την αφοσίωση της. Αναφέρομαι στο διανοητικό, πνευματικό και φυσικό ταίριασμα, με το τρίτο προστιθέμενο σαν πιπέρι στο καλό συνταίριασμα των δύο πρώτων.
Πάντως, να ξέρεις ότι η γυναίκα αυτή δεν θα πάρει ποτέ τρένο, αν μπορεί να πάρει αεροπλάνο. Δεν θα μείνει ποτέ σιωπηλή αν μπορεί να μιλήσει. Δεν θα σε εγκαταλείψει ποτέ αν μπορεί να σε βοηθήσει. Και δεν θα περπατήσει ποτέ αν μπορεί να τρέξει. Το μυαλό της είναι γεμάτο από τόσες σκέψεις και η καρδιά της από τόσες ελπίδες που συχνά φαίνεται να έχει ανάγκη από ηλεκτρονικό υπολογιστή για να τα βάλει σε τάξη. Η μήπως χρειάζεται κάποιον που μπορεί να τρέχει πίσω της και να ανασκαλεύει μαζί της όνειρα; Ακόμη κι αν είσαι εσύ αυτός ο άνδρας, δεν τολμά να κοιτάξει πάνω από τον ώμο της για να δει αν είσαι κοντά της. Κάποιος βαθύς ανεξήγητος φόβος μέσα της την αποτρέπει. Κυνήγησε την κι όταν την προφτάσεις επιτέλους , κάνε την να ελαττώσει ταχύτητα στον δικό σου ρυθμό. Μπορείς να το πετύχεις αν την κρατήσεις από το χέρι σφικτά και δεν την αφήσεις να τρέχει. Έστω κι αν οι βόρειοι άνεμοι του ζωδίου την σπρώχνουν μπροστά, μπορεί κρυφά να επιθυμεί να σταματήσει για λίγο, περισσότερο από όσο νομίζεις".

Το διάβασα και δεύτερη φορά. Μετά σήκωσα το ακουστικό και τον πήρα τηλέφωνο.
- Εξακολουθώ να μην πιστεύω στα ζώδια. Δεν περιγράφει καν εμένα.
- (Το γέλιο του ακούστηκε δυνατό) Μα φυσικά αγαπητή μου, η αντίδρασή σας θα ήταν αυτή ακριβώς. Δεν αντέχετε ούτε κατά διάνοια στην ιδέα ότι κάποιος μπορεί να σας "προβλέψει". Καλή σας μέρα.

Το διάβασα άλλη μία φορά. Μήπως κάτι μου είχε ξεφύγει? Linda Goodman. Ποιά διάολο είναι αυτή η Γκούντμαν? Άρχισα να ψάχνω στο ίντερνετ. Βρήκα το site. Μακαρίτισσα. Πίστευε ότι υπήρξε "a great astrologer". Kαλά, δημοκρατία έχουμε. Έγραψε και μερικά βιβλία. Μπαινοβγαίνουν και μερικές χιλιάδες αφελών εκεί μέσα και ψάχνουν την τύχη τους. Ουφ!! Τώρα που είδα περί τίνος πρόκειται ησύχασα.
Αλλά, είχε μία φράση που δεν έλεγε να ξεκολλήσει από το μυαλό μου.
"Το χειρότερο είναι ότι όλοι νομίζουν ότι την ξέρουν". Δε βαριέσαι, σκέφτηκα, έτσι δεν γίνεται πάντα με όλους μας?

Permalink για το "Ε όχι και στα ζώδια ...."

Μιά φορά κι ένα καιρό, στην εποχή που το γιαούρτι απασχολούσε μόνο την τρίτη ηλικία και όσους έφτιαχναν τζατζίκι (γιαουρτοσκόρδιον που λένε στο Κολωνάκι) εκεί στο Νότο ζούσε ένας συμπαθητικός τυπάκος που τον έλεγαν Παντελή Φραγκιαδάκη. Σιδεράς στο επάγγελμα. Αλλά -κατά πώς νομίζουν οι περισσότεροι- ο Παντελής πίστευε πως δεν έκανε για τούτη τη δουλειά. Για άλλα προοριζόταν. "Άλλα είναι εκείνα π' αγαπώ" που λέει σοφά κι ο ποιητής.

Την γυρόφερνε συχνά τούτη την κουβέντα ο σιδηρουργός. "Μωρέ, εγώ έπρεπε να γενώ πολιτικός" εκμυστηρευόταν σε φίλους και πελάτες που μπαινόβγαιναν στο σιδεράδικο. Κι εκείνοι για να σπάσουν πλάκα τον ενθάρρυναν. Κι ο Παντελής δεν ήθελε και πολύ ενθάρρυνση, εδώ που τα λέμε. Τραβούσε μονομιάς την καρέκλα στη μέση του σιδηρουργείου, ανέβαινε πάνω κι άρχιζε να καμώνεται τον πολιτευτή. Μαζευόταν η γειτονιά. Άκουγε και ξέσπαγε σε ενθουσιώδη χειροκροτήματα.
Το "Famous Pantelis show" επαναλαμβανόταν όλο και πιο συχνά. Κι οι διαβεβαιώσεις στο τέλος κάθε "προεκλογικής ομιλίας" πλήθαιναν. "Παντελή, κατέβα στις εκλογές κι εμείς θα σε στηρίξουμε". Ο κόσμος γελούσε με την ψυχή του κάθε φορά που ο σιδεράς ανέβαινε στην καρέκλα. Γιατί -ομολογουμένως- ο επίδοξος πολιτευτής, τους έλεγε ακριβώς αυτά που ήθελαν να ακούσουν. Αλλά με τον δικό του τρόπο. Όλο χωρατό και ... άγνωστες λέξεις. Οι ομιλίες ξεκινούσαν με την διάσημη πλέον φράση "θα σας κάνω μία εντριβή- διατριβή". Και μετά ο Παντελής έμπαινε κατ' ευθείαν στο ... ψητό. "Θα φέρω από μία δίμετρη Ρωσίδα σε κάθε άντρα ψηφοφόρο. Οι γυναίκες σας είναι κοντές και κουράζονται με το σπίτι και τα παιδιά. Οι Ρωσίδες θα τις .. ξεκουράσουν κι εσείς θα αλλάξετε το μενού της "φασολάδας". Λοιπόν, οι Ρωσίδες το πρωί θα βοηθούν τις γυναίκες σας και το βράδυ ... εσάς. Αλλά να τις συντηρείτε, ρεμάλια. Μη φύγουν άρον άρον για τη Ρωσία και πουν ότι είμαστε καδμίρηδες και τσιγκουναραίοι εξαπανέκαθεν".
Κι αν έβλεπε κανένα συνοφριωμένο και σοβαρό ανάμεσα στο ακροατήριο, του το λεγε κατάμουτρα: "Εσένα σε "κόβω" για δύο Ρωσίδες και επειγόντως".

Ο Παντελής είχε και την περιβόητη θεωρία της αυτονομίας. "Τι δεν βγάζει μωρέ ο τόπος μας? Γη έχουμε που φυτρώνουν τα πάντα. Τουρισμό έχουμε. Αρχαία έχουμε. Τα "αρχαιότερα" αρχαία και τα καλύτερα. Ξέρετε τι δεν έχουμε? Μυαλό, δεν έχουμε. Γι' αυτό πληρώνουμε φαράτσι (χαράτσι το ξέρουν οι υπόλοιποι αλλά στο Παντελίδικον λεξιλόγιο αλλάζει) στην Αθήνα να μας κυβερνά και να ξεπαραδιάζει ό,τι μαζεύει το νησί μας. Εγώ, αν με ψηφίσετε θα σας κάνω αυτόμολους (αυτόνομους στο κοινώς λεγόμενον) ".
Βέβαια, το σχέδιο έφτανε ίσαμε εκεί. Αλλά σάμπως κι οι λοιπές προεκλογικές εξαγγελίες πάνε παραπέρα? Λέγε λέγε ο Παντελής γλυκάθηκε να ανεβαίνει στην καρέκλα και να κάνει τον πολιτευτή. Μιά μέρα το πήρε απόφαση και παράτησε το σιδεράδικο. Πήρε κι ένα τηλεβόα και με το φορτηγάκι του άρχισε να σουλατσάρει στις γειτονιές και να βγάζει πύρινους λόγους. Βρέθηκαν και μερικοί ματσωμένοι πλακατζήδες και ενίσχυσαν τον αγώνα του. Άλλος του 'βγαλε αφίσσες, άλλος τον πήγε στις εφημερίδες για συνεντεύξεις κι άλλος του 'δινε χαρτζιλίκι. Ο Παντελής γίνηκε σύντομα η "φίρμα" της πόλης. Και οι λόγοι εμπλουτίζονταν με νέες εξαγγελίες.
Και το φιλοσοφούσε ο ρήτορας. "Τι θέτε μωρέ? Γυναίκες και κλωτσόσφαιρο θέτε. Λοιπόν με τις Ρωσίδες το λύσαμε το ένα θέμα. Και δεν θα έχουν αντίρρηση κι οι γυναίκες ψηφοφόροι γιατί θα τις έχουν για υπηρέτριες. Τώρα βέβαια άμα πολυξεκουραστούν κι οι γυναίκες σας είναι πρόβλημα, αλλά είπαμε " Ο Θεός να τις βλέπει ... κι εμείς να βλέπουμε τις γυναίκες των άλλων". Και για το κλωτσόσφαιρο όμως έχω λύση. Θα αυτομολήσω τον ΟΦΗ. Θα δώσει κάθε σπίτι ένα συμβολικό ποσό και θα πάμε να τον αγοράσουμε από τον Βαρδινογιάννη. Μετά κάθε Κυριακή θα πηγαίνουμε όλοι στο γήπεδο τζάμπα(!!!). Θα βρίζετε, θα φωνάζετε και μετά θα γυρνάτε στο σπίτι σας ήρεμοι".

Μόνο το σπίτι του Παντελή "έβραζε" πια. Η γυναίκα του δεν ήταν καθόλου ευχαριστημένη με την κατάσταση. Και με το δίκιο της φυσικά. Αλλά ως γνωστόν η εξουσία είναι η πιο γλυκειά ερωμένη. Κι όταν ο Παντελής κλήθηκε να επιλέξει μεταξύ συζύγου και ερωμένης, προτίμησε την δεύτερη.
Πόσο απέχουν οι γνωστικοί από τους φευγάτους? Ελάχιστα λέω εγώ. Ένα κλικ. Μία συγκυρία. Κι ο Παντελής την συγκυρία του, την συνάντησε μεσόκοπος πια. Άφησε σπίτι, δουλειά και οικογένεια κι έγινε ο "διασκεδαστής" της πόλης. Στην αρχή το κοινό του τον χειροκροτούσε. Κάπου κάπου έκανε και κάποιος μια ερώτηση επί των ... προγραμματικών θέσεων και το καλαμπούρι συνεχιζόταν. Οι "εντριβές-διατριβές" ήταν πια το αγαπημένο ανέκδοτο όλων. Κάτι σαν τα αστεία του Αγκόπ ή τα σκετσάκια του Καραγκιόζη σε άλλες εποχές. Ο Παντελής έγινε από ήρωας της πλατείας μέχρι σχόλιο των τοπικών εφημερίδων και θέμα συζήτησης στο οικογενειακό τραπέζι.
Κάποτε το τροπάρι άλλαξε. Όχι απλές εντριβές αλλά κόμμα ολόκληρο.
ΟΛΚΕ (ο τόνος στο Ε). Ολοκληρωτική Κρητική Επανάσταση θαρρώ πως σήμαινε αλλά δεν παίρνω κι όρκο. Θυμάμαι όμως το σύνθημα από τον τηλεβόα:

"ΟΛΚΕ, ΟΛΚΕ,
το κόμμα σου λαέ".

Κι όλο κι έλεγε "σύντομα θα καταθέσω τον ... κατασταλτικό χάρτη του κόμματος".
Όμως ενώ σωστά μάντεψε ότι όλοι βαριούνται την φασολάδα κάθε μέρα, ο Παντελής δεν προέβλεψε ότι το "φιλοθεάμον" κοινό του και κυρίως οι "χορηγοί και οι σπόνσορες" σύντομα θα τον βαρεθούν. Όπερ και εγένετο. Τα προεκλογικά τσιτάτα, που κάποτε συνοδεύονταν από χαχανητά του πλήθους, ήταν πλέον γνωστά σε όλους. Ο Παντελής έχανε σταδιακά την αίγλη του. Μέχρι που κάποιοι αλητήριοι άρχισαν να τον γιαουρτώνουν στις πλατείες για να διασκεδάσουν την πλήξη τους.
Βρέθηκα μπροστά σε ένα τέτοιο σκηνικό κι ομολογώ ότι τότε ήταν που τον θαύμασα και τον συμπάθησα. Το περιεχόμενο ενός κεσέ από γιαούρτι "κοσμούσε" το πουκάμισό του. Απέναντί του ένας θρασύτατος πιτσιρικάς που θεωρούσε μέγα κατόρθωμα την πράξη του. Κι ο Παντελής ατάραχος: "Μπράβο αγόρι μου. Αλλά ο πατέρας σου δεν σου δίνει χαρτζιλίκι για να αγοράζεις γιαούρτια και να τα ξενδονίζεις στην αφεντιά μου". Η παρέα του νεαρού εξαγριώθηκε με την απάντηση κι ακολούθησε σύννεφο από γιαούρτια. Ύστερα το κακώς εννοούμενο αστειάκι έγινε συνήθεια. Κι ο Παντελής με μία περίεργη στωικότητα άρχισε να το αντιμετωπίζει αλλιώς. "Για να ρίχνετε γιαούρτια μάλλον κοτσάνα είπα. Καλά άνθρωποι είμαστε". Ή αν τελείωνε κάποιον λόγο και δεν υπήρχε .. επιδόρπιο χωράτευε μοναχός του. "Μωρέ, σαν καλά τα πήγαμε απόψε. Για να μη ρίξετε γιαούρτια μάλλον καλά θα τα 'πα".
Κάποτε όμως το κακό με τα γιαούρτια παράγινε κι -άγνωστο πώς- ο Παντελής .. αποσύρθηκε από τις πλατείες. Είχα μερικά χρόνια να ακούσω γι' αυτόν. Κάποιοι έλεγαν πως τον έβλεπαν αραιά και που. Σεμνό και ήρεμο. Χωρίς λόγους και εξάρσεις πια. Με ένα μόνιμο θλιμμένο χαμόγελο. Μέχρι που ένα χειμωνιάτικο πρωινό (θαρρώ πως ήταν Χριστούγεννα) η Πυροσβεστική κλήθηκε να σβήσει μία φωτιά σε ένα χαμόσπιτο. Ο Παντελής προσπαθώντας να ζεσταθεί .. κάηκε. Κι ύστερα όλοι είπαν "τον φουκαρά τον Παντελή" όπως λέμε συνήθως σ' αυτές τις περιπτώσεις.

* Για τον Θάνο, που ήθελε να μάθει τόσο αυτή την ιστορία.
Σημείωση: Έψαχνα ειλικρινά να βρω στοιχεία για τον Παντελή. Η σύγχρονη ιστορία στο Ηράκλειο (ή αυτό που συνηθίζουμε να λέμε ότι γράφεται στην καθημερινότητα μίας πόλης) του χρωστά πολλά χαμόγελα της. Ατύχησε όμως και σ' αυτό ο Παντελής, καθώς ήταν ήρωας στις εποχές που τα αρχεία των εφημερίδων δεν είχαν ψηφιοποιηθεί ακόμη. Έτσι οι μνήμες μου σαφώς τον αδίκησαν καθώς μία και μοναδική φορά παρέστην σε προεκλογική του ομιλία. Άλλοι σίγουρα τον θυμούνται καλύτερα κι αν υπάρχουν ανάμεσα στους αναγνώστες της σελίδας θα το εκτιμούσα αν προσέθεταν το λιθαράκι τους.

Permalink για το ""Θα σας κάνω μία εντριβή- διατριβή""

Με τρελαίνουν αυτές οι παγκόσμιες μέρες δίχως νόημα. Οι αφιερωμένες στα ανέφικτα, στις μειονότητες, στις ισότητες και στις ενοχές μας. Κάθε φορά που τις ακούω στα επετειολόγια αναρωτιέμαι ποιοί τις μοίρασαν και γιατί. Σήμερα, λοιπόν, είναι η περιβόητη παγκόσμια μέρα για πόλεις χωρίς αυτοκίνητο. Ο νομοταγής και ευαισθητοποιημένος πολίτης (που δεν τον γνωρίζω κατ' ιδίαν) αφήνει το αυτοκινητάκι του κλειδωμένο στο γκαράζ και ξεκινά τον ... πηγαιμό για την Ιθάκη. Στο δρόμο θα συναντήσει και Κύκλωπες και Λαιστρυγόνες. Αλλά είναι οπλισμένος με υπομονή, σύνεση και κυρίως ευρηματικότητα, ως άλλος Οδυσσέας.

Ακολουθώ την υποθετική του πορεία. Ποδήλατο δεν έχει, γιατί οι αποστάσεις και οι συνθήκες είναι απαγορευτικές για ποδήλατο. Το συμπαθές υπομονετικό τετράποδο που κάποτε χρησίμευε ως μέσο μεταφοράς το ξέρει μόνο από φωτογραφίες και ζωολογικούς κήπους πια. Οπότε και εδώ επιλογή δεν υπάρχει. Μονόδρομος ο ... ποδαρόδρομος και τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Και καλά να ζεις στην Αθήνα όπου οι συγκοινωνίες έγιναν ευέλικτες και βολικές. Έλα όμως που ο ήρωάς μου (περί ήρωος πρόκειται, αφού και μόνο η σκέψη έχει έναν ηρωισμό) ζει εκτός πρωτευούσης. Πρώτο ημίωρο πεζοπορίας μέχρι τη στάση του λεωφορείου. Ψιλοβρέχει. Ο καιρός αγνοεί την παγκόσμια μέρα των ... ταλαίπωρων. Την αγνοούν επίσης και οι οδηγοί που στρέφουν τις ρόδες τους στις λακούβες του δρόμου και τον καταβρέχουν, περνώντας με ταχύτητα δίπλα του. Τα πεζοδρόμια ανύπαρκτα ή κατηλειμμένα με κάθε λογής πραμμάτειες εμπόρων. Οι πεζοί -αναγκαστικά- υπό διωγμόν, καταδικασμένοι να βαδίζουν στην άκρη του δρόμου. Αλλά ο ήρωάς μας είναι οπλισμένος με υπομονή. Βάλθηκε να τα καταφέρει και να μη χάσει το χιούμορ του, έστω κι αν καταστρέψει ρούχα και εμφάνιση.
Και επιτέλους φτάνει στη στάση του λεωφορείου. Άδεια. Ψυχή τριγύρω. Στέκεται και περιμένει. Είκοσι λεπτά, μισή ώρα, τρία τέταρτα. Μπροστά του περνούν τα παιδιά του ποδηλατικού ομίλου. Σορτσάκι, κράνος και ποδήλατο. Η Τροχαία τα συνοδεύει πανευτυχής. Δράττεται της ευκαιρίας και ρωτάει τον αστυνομικό. "Α, οι οδηγοί λεωφορείων έχουν στάση εργασίας σήμερα. Λήγει στις 2 το μεσημέρι" η απάντηση. Στέκει σαν χαμένος και κοιτάζει τους ποδηλάτες που απομακρύνονται. "Πώς διάολο θα συμμορφωθώ στην παγκόσμια μέρα χωρίς αυτοκίνητο, όταν δεν έχει ούτε λεωφορείο?" σκέφτεται. Προσπαθεί να διατηρήσει την ψυχραιμία του. Αλλά μερικές φορές το σύμπαν, η θέση των αστερισμών και οι λοιπές ... προοδευτικές δυνάμεις δεν συνομολογούν. Ένα φορτηγό περνά δίπλα του και τον λούζει με λασπόνερα. Ανοίγει το στόμα να διαμαρτυρηθεί. Αλλά ο οδηγός είναι πιο γρήγορος. Δεύτερο "λούσιμο" ... με υβρεολόγια αυτή τη φορά. "Που πας ρε μ@λάκα?" του φωνάζει. Ο ήρωάς μας είναι πια εξαντλημένος, εκνευρισμένος, ταπεινωμένος και μετανοιωμένος. Ανάθεμα στις παγκόσμιες μέρες των ανέφικτων και στην διάθεσή του να τις "υπηρετήσει".

Σταματάει το πρώτο ταξί που βρίσκει. Μπαίνει και λέει τον προορισμό. Ο οδηγός τον κοιτάζει με συμπόνοια. "Σας έβρεξαν" του λέει. "Ασυνείδητοι οδηγοί" απαντάει ο ήρωας και σκέφτεται ξανά το πάθημά του. Σε λίγο όλα διορθώνονται. Επιστρέφει στο σπίτι του. Αλλάζει ρούχα. Παίρνει το αυτοκίνητο και ξεκινάει. Η βροχή δυναμώνει. Θα καταβρέξει κι εκείνος μερικούς πεζούς αλλά βιάζεται πλέον να καλύψει τον χαμένο χρόνο για τον προορισμό του. Στο ραδιόφωνο συζητούν με περισπούδαστο ύφος οι συγκοινωνιολόγοι για την παγκόσμια μέρα χωρίς αυτοκίνητο. Πιάνει το κινητό με την έμπνευση της στιγμής. "Μιά ερώτηση μόνο, λέει στην τηλεφωνήτρια. Ρωτήστε τους συγκοινωνιολόγους που είναι στο στούντιο πώς έφτασαν σήμερα εκεί?"

Permalink για το "Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη ... χωρίς αυτοκίνητο"

Ο Σάυλοκ!! Ο απόλυτος τραγικός ήρωας. Έρμαιο του υλισμού. Ύπουλος και δολοπλόκος ξεχυλίζει στίχους της Παλαιάς Διαθήκης και ζητά επίμονα τον παράδοξο τόκο του: "Be nominated for an equall pound of your faire flesh, to be cut off and taken in what part of your body it pleasent me".

Ο Άγγελος Τερζάκης έγραφε:
Όταν η τελευταία σελίδα του βιβλίου κλείνει ή όταν η αυλαία του θεάτρου πέφτει, εκείνος που επιζεί, που δεν τελειώνει ποτέ να υπάρχει, που τριγυρίζει για πάντα σαν ψυχή κολασμένη μέσα μας, είναι ο Σάυλοκ.[...] Γιατί απλούστατα ο Σάυλοκ δεν είναι ο «φιλάργυρος», δεν είναι ο τοκογλύφος, αλλά ένας άνθρωπος με οστά και με σάρκα που ζει εντατικά τον πόνο του, το μίσος του, την άγρια χαρά του, δηλαδή αυτή τούτη τη ζωή, και συμπυκνώνει μέσα του τα γνωρίσματα και το πάθος μιας φυλής, τ’ ανθρώπινα γνωρίσματα του πάθους μιας φυλής ανθρώπων.[...]

Φεύγοντας, ακούμε πάντα το μακρόσυρτο σπαραγμό του Σάυλοκ ν’ αντιλαλεί, να στηθοδέρνεται μέσα στο γκέτο και δεν μας κάνει καρδιά να τον περιγελάσουμε. Γιατί είναι μια ύπαρξη πικρή, φαρμακερή επειδή πολύ την έχουν φαρμακώσει και που κατέχει τη δύναμη να προκαλεί κάτι πολύ πιο δύσκολο από την οικτίρμονη συμπάθεια ή τη φιλάνθρωπη αγάπη μας: το δέος και το θαυμασμό μας".

Ένας κορυφαίος Αl Pacino και ένας εξαιρετικός Jeremy Irons. Σε ένα Σαιξπηρικό αριστούργημα που ταιριάζει γάντι στο κλίμα των ημερών. Η ασύλληπτη ματαιότητα του ανθρώπινου εκμαυλισμού που ανακυκλούται στους αιώνες. Άλλοτε ως έμπορος της Βενετίας κι άλλοτε ως .. κουμπάρος. Αν αγοράζετε εφημερίδες για την πραμάτεια τους αυτή τη φορά η Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία και μόνο για τούτο το υπέροχο υλικό αξίζει τον κόπο.

Permalink για το "Άλλοτε ως έμπορος της Βενετίας κι άλλοτε ως .. κουμπάρος"

ΟΙ ΔΕΚΑ ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ ΣΟΛΩΝΟΣ


I. ΚΑΛΟΚΑΓΑΘΙΑΝ ΟΡΚΟΥ ΠΙΣΤΟΤΕΡΑΝ ΕΧΕ

II. ΜΗ ΨΕΥΔΟΥ

III. ΤΑ ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΜΕΛΕΤΑ

IV. ΦΙΛΟΥΣ ΜΗ ΤΑΧΥ ΚΤΩ ΟΥΣ Δ’ΑΝ ΚΤΗΣΗΙ ΜΗ ΑΠΟΔΟΚΙΜΑΖΕ

V. ΑΡΧΕ ΠΡΩΤΟΝ ΜΑΘΩΝ ΑΡΧΕΣΘΑΙ

VI. ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΕ ΜΗ ΤΑ ΗΔΙΣΤΑ, ΑΛΛΑ ΤΑ ΑΡΙΣΤΑ

VII. ΝΟΥΝ ΗΓΕΜΟΝΑ ΠΟΙΟΥ

VIII. ΜΗ ΚΑΚΟΙΣ ΟΜΙΛΕΙ

IX. ΘΕΟΥΣ ΤΙΜΑ

X. ΓΟΝΕΑΣ ΑΙΔΟΥ

Σημείωση:

Είμαι θυμωμένη μαζί σας κύριοι. Όχι γιατί ανταλλάσετε μίζες. Το χρήμα καλώς κυκλοφορεί. Θυμώνω επειδή αδυνατείτε να διαχειριστείτε την παγαποντιά σας. Διαθέτετε μία βλακώδη αντίληψη που εννοεί ότι τα "άπλυτα" των άλλων θα ξεπλύνουν τα δικά σας.

Στη χώρα που γέννησε τη Δημοκρατία και τους κανόνες της, όταν η Επιτροπή Ανταγωνισμού θέσπιζει τμήμα επιείκιας για τους καταδότες, τα κόκκαλα του Σόλωνος και του Κλεισθένη τρίζουν συθέμελα.

Όταν οι κουμπαριές γίνονται έναυσμα κονόμας, τακτοποίησης και διαπλοκής, συνειρμικά σκέφτομαι ότι ξεπουλήσατε ό,τι πιο όμορφο μας δόθηκε σαν αφορμή για να κάνουμε τους φίλους ... συγγενείς.

Όταν ο Νιόνιος τραγουδούσε για την ιστορία που "γράφουν οι παρέες" δεν σας είχε κατά νου. Αμαυρώνετε τις πιο τρυφερές μας ατάκες με τις "ταράτσες", τις "παράγκες"
και την νέα σημειολογία σας.

Αιδώς Αργείοι! Σταματήστε να μας παραδειγματίζετε με τους ταλαίπωρους βίους σας.
Απαλλάξτε μας! Η άλλη Ελλάδα που αγωνίζεται να βιοποριστεί έντιμα με κόπο και με βάσανα σας φθονεί. Κι ίσως -ακόμη χειρότερα- κάποτε, να σας θαυμάσει αν συνεχίσετε να την πιλατεύετε.

Permalink για το "Αφιερωμένο εξαιρετικά στη ΜΕΒΓΑΛ, τον Αδαμόπουλο και το "παρεάκι" τους"

ΔΙΑΠΛΟΚΗ. Τον όρο εισήγαγε ο Μητσοτάκης προ ετών. ΔΙΑΦΘΟΡΑ. Ο όρος ενδημεί αλλά παραμένει αγνώστου "πατρός". Είναι δε, ένα φαινόμενο που πολλοί εμίσησαν και ελάτρεψαν ταυτοχρόνως.
Από πολιτικής πλευράς το αποκηρύσσεις όντας στην αντιπολίτευση. Το αγνοείς ή το αφήνεις να γιγαντώνεται όταν γίνεσαι κυβέρνηση.
Από κοινωνικής απόψεως το αποστρέφεσαι δημοσίως και το ενστερνίζεσαι ιδιωτικώς. Συζητώντας άλλωστε φροντίζεις να χρησιμοποιήσεις και την μόνιμη επωδό "για όλα φταίει το Κράτος" και απενοχοποιείσαι χαριτωμένα.
Μετά, ανασκουμπώνεσαι και αρχίζεις τις μικρές "εκπτώσεις". Κτίζεις, ας πούμε, το αυθαίρετό σου στο δάσος που κάηκε. Λαδώνεις την πολεοδομία να σου κατεβάσει λίγο την τιμούλα στην νομιμοποίηση. Μετά λαδώνεις τον εφοριακό να σου φερθεί με το γάντι. (Κάνω κάτι συνειρμούς εδώ για γαντοφορεμένα δάκτυλα αλλά θα τους παραβλέψω).
Μετά λαδώνεις το συνεργείο του εργολάβου που θα σου φέρει το πολυπόθητο Άγιο φως ( Η ΔΕΗ δεν δεεί παρά σε 3-6 μήνες).
Μετά καλοπιάνεις τον βουλευτή της περιφερείας σου για να φτιαχτεί ο δρόμος για το σπίτι. Του τάζεις και μερικά ψηφαλάκια (αυτός έτσι λαδώνεται). Μετά τρέχεις στο Δήμαρχο για να πάρει τους κάδους από την είσοδό σου. Κι αυτός ψηφαλάκια για λάδωμα. (που θα πάει ο κάδος? στο ... γείτονα).
Μετά λιβανίζεις τον ΟΤΕ μπας και έρθει το ADSL πριν την Δευτέρα παρουσία. Μετά αρρωσταίνεις από το άγχος και την ταλαιπωρία σου. Τότε αναγκαστικά "φα(σ)κελώνεις" τον γιατρό (εδώ δεν έχει λάδι αλλά φακελάκια - παραϊατρικός όρος) για να σου βρει μία λύση να συνεχίσεις τον ενάρετο βίο σου. Εκείνος συνταγογραφεί λίγο "λάδι" για τα γρανάζια των φαρμακευτικών εταιριών της αρεσκείας του και κάποτε επανέρχεσαι.
Επιστρέφεις στη δουλειά σου και συνεχίζεις να παρκάρεις καθημερινά στη θέση αναπήρου κάτω από το γραφείο σου (βολική και συχνά κενή). Σκάβεις λάκους συναδέρφων ως ευσυνείδητος υπάλληλος για να εδραιώσεις τις προαγωγές σου. Συντηρείς μία δίμετρη Ουκρανέζα χωρίς πράσινη κάρτα για να επιβεβαιώσεις τον αντρισμό σου. Τσιμπολογάς ό,τι μίζα προκύψει στο δρόμο σου, ασκώντας την όποια εξουσία σου δόθηκε.
Και κάποτε φτάνεις κουρασμένος και εξαντλημένος στον καναπέ σου. Ανοίγεις το "κουτί" και ... βγαίνει η διαπλοκή.
Και σου λέει η Μάρα χαμογελώντας ότι η Ελλάδα είναι χώρα με υψηλά επίπεδα διαφθοράς. Και σου κλείνει το μάτι και ο Τράγκας από δίπλα. Και εσύ κάνεις τους λογαριασμούς σου: τρεις το λάδι - τρεις το ξύδι - έξι το λαδόξυδο. Όπερ έστι μεθερμηνευόμενον "Τόσα δώσαμε σε λαδώματα - Τόσα πήραμε από λαδώματα - Στα λεφτά μας είμαστε".

Permalink για το "Η αβάσταχτη ελαφρότητα της διαφθοράς ΜΟΥ"

Μου άρεσε να την παρακολουθώ. "Το να είσαι γυναίκα, αγάπη μου -έλεγε- δεν είναι τύχη. Είναι Τέχνη!". Η ίδια το είχε όντως αναγάγει σε Τέχνη. Όχι επιτηδευμένη και επιθετική. Ούτε με το ύφος της ναζιάρας γατούλας. Ούτε καν της χαζογκόμενας. Με ένα τρόπο δικό της. Το 'χουν μερικοί άνθρωποι έμφυτο υποθέτω. Περπατούσε κι ένοιωθες το μαγνητικό πεδίο. Έκανε κινήσεις αδιάφορες και καθημερινές και δεν μπορούσες να πάρεις το βλέμμα από πάνω της. Δεν ήταν όμορφη. Αλλά είχε μία ειλικρινή δόση θηλυκότητας που την περιέφερε σε κάθε στιγμή της σαν ευλογία. Και της χρησίμευε σαν πασπαρτού. Όλες οι πόρτες υποχωρούσαν αναντίρρητα. Εκείνο το πρωινό την παρακολουθούσα να ετοιμάζεται για την Τράπεζα. Επαγγελματική συνάντηση. Ένα δάνειο το ζητούμενο.

- Ταγιέρ ή κουστούμι? με ρώτησε ανοίγοντας την ντουλάπα.

Δεν πρόλαβα να απαντήσω. Διάλεξε μόνη της ένα ταγιέρ στο χρώμα της άμμου. Το πέταξε πάνω στο κρεββάτι. Μετά την παρακολούθησα να απλώνει δίπλα του ένα μαύρο μπλουζάκι με εξουθενωτικό ντεκολτέ. Όταν το φόρεσε γελούσε μπροστά στον καθρέφτη.

- Θα σου δείξω ποιός είναι ο βασικός όρος για να πάρεις ένα δάνειο, μου είπε.

Η φούστα στενή, σε μήκος σανέλ. Το κομψό της σακκάκι από πάνω να δίνει τόνο επαγγελματικό και ένα ζευγάρι απίστευτες γόβες. Πανύψηλες και κομψές. Μακιγιάζ ανεπαίσθητο. Έτσι κι αλλιώς έχει έντονα χαρακτηριστικά και δεν το πολυχρειάζεται. "Επιμελώς ανεπαίσθητο" το λέει πάντα. Ένα σύννεφο από άρωμα και ένα μοναδικό παράξενο κόσμημα στο λαιμό που καταλήγει σε μία εντυπωσιακή πέτρα.

- Το "πολύ" είναι κακόγουστο και το "καθόλου" άστοχο, έλεγε.

Έβαλε στην τσάντα της μία ασημένια ταμπακέρα και κάποτε ξεκινήσαμε.
Τα επόμενα λεπτά την παρακολουθούσα επί τω έργω.
Άντρες τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους να γίνονται πιόνια της. Ένας υπάλληλος που ανήκει στην κατηγορία "βαρέθηκα τον γάμο μου" τρέχει να της φτιάξει καφέ. Ένας άλλος -δύο γραφεία πιο κει- της κατηγορίας "νομίζω ότι είμαι ωραίος" σηκώνεται να της προσφέρει φωτιά μόλις εμφανίζει την ταμπακέρα.
- Και δεν έχει καν βγάλει το σακκάκι της, σκέφτομαι.
Κάποια στιγμή ανοίγει μία πόρτα στο βάθος και βγαίνει ένας διευθυντής που αποχαιρετά τον προηγούμενο πελάτη. Σοβαρός, απρόσωπος, μοιάζει άτρωτος. Εν τούτοις, μόλις την βλέπει προθυμοποιείται κι αυτός να την εξυπηρετήσει προσωπικά.
Πάμε στα ενδότερα. Διαλέγει καναπέ και όχι καρέκλα συνομιλητή. Ο Διευθυντής αναγκάζεται να καθίσει κοντά της. Βγάζει ένα φάκελλο με χαρτιά από την τσάντα της και σταυρώνει τα πόδια, καθώς τον ακουμπά στο τραπεζάκι. Εκείνος κοιτάζει διακριτικά. Όχι ξελιγωμένα, αλλά διακριτικά.
Έρχεται κι ο καφές. Ο Διευθυντής αρχίζει να ζητάει χαρτιά. Περισσότερα χαρτιά. Την ακούω να απαντά όλο αυτοπεποίθηση για τον κύκλο εργασιών της και τα επιχειρηματικά της σχέδια. Εκείνος συνεχίζει να ρίχνει κλεφτές ματιές στα σταυρωμένα πόδια της με τις υπέροχες γόβες. Που και που εκείνη μετακινείται προσεκτικά κι αλλάζει σταυροπόδι. Ένα αδιάκοπο πίνγκ - πόνγκ ερωταπαντήσεων παίζεται μπροστά στα μάτια μου. Και κάποτε η κουβέντα καταλήγει:

- Θέλω δύο ακόμη προηγούμενους ισολογισμούς και την λίστα των προμηθευτών, λέει εκείνος.

- Αχ, αναστενάζει με ένα χαριτωμένο τρόπο εκείνη. Τι γραφειοκράτες που είστε! Η Τράπεζα Χ είναι πιο ευέλικτη. Με αυτόν τον φάκελλο μου πρόσφεραν άμεσα όσα ζήτησα. Εκτός από το επιτόκιο. Το δικό σας είναι καλύτερο. Αλλά δεν έχω χρόνο για χάσιμο. Και η διαφορά είναι μικρή. Οπότε πρέπει να καταλήξω σήμερα. Και δυστυχώς φαίνεται ότι δεν θα συνεργαστούμε.

Τα λέει και μαζεύει μόνη της τα χαρτιά της. Σκύβει μπροστά και ξεκουμπώνει την ζακέτα σαν να ζεσταίνεται. Ο Διευθυντής θορυβημένος πια.

- Ε καλά δεν είναι θέμα οι ισολογισμοί, βιάζεται να πει. θα μου τους δώσετε αργότερα κάποια στιγμή. Το θέμα είναι να συνεργαστούμε.

Ξαφνικά επιμένει να την εξυπηρετήσει. Εκείνη βγάζει την ζακέτα και το ξανασυζητά. Ανάβει τσιγάρο. Ο Διευθυντής την κοιτάζει σαν υπνωτισμένος.

- Ένα ισολογισμό θα σας στείλω ακόμη. Η επιχείρηση δεν έχει κλείσει τριετία, του λέει κάποια στιγμή.

Εκείνος χαμογελάει σαν ηλίθιος και ετοιμάζει τη σύμβαση.
Μέσα μου αρχίζω να την χειροκροτώ.
Κάποτε βγαίνουμε εκτός κτηρίου.

- Σε παραδέχομαι, της λέω. Αλλά είχες και εναλλακτική λύση.

Την ακούω να γελάει.

- Η μόνη μου εναλλακτική λύση, φιλενάδα, είναι ότι είμαι γυναίκα. Και ευτυχώς ζω σε έναν κόσμο γεμάτο άντρες που δεν βλέπουν συχνά γυναίκες του είδους μου.

Πράγματι! Το είδος της είναι αυτό που σπανίζει. Όχι μόνο η θηλυκότητα και η γοητεία. Αλλά ο συνδυασμός ευστροφίας, καλλιέργειας και χάρης. 'Οχι φτηνοί και χυδαίοι συνδυασμοί αλλά ένα σύνολο αυτοπεποίθησης που δεν περνάει απαρατήρητο. Γυναίκα με τα όλα της!!! Ευλογία σε έναν κόσμο γεμάτο άντρες που μπούχτισαν από γυναικεία κακογουστιά, υπεροψία, κατινισμούς, μανίες για ισότητα και αλλαγή ρόλων.

Permalink για το ""Το να είσαι γυναίκα δεν είναι τύχη. Είναι τέχνη!""

Οι φίλοι του τον έλεγαν "φιλόσοφο". Και ήταν πολλοί. Μου πήρε καιρό να μάθω ότι το όνομά του ήταν Κώστας. Κανείς δεν τον φώναζε έτσι πια. Καθόταν σιωπηλός μπροστά στις πολύβουες παρέες. Έπινε κι άκουγε. Μιλούσε μόνο όταν γούσταρε πραγματικά να πει κάτι. Για αρκετό καιρό τον θεωρούσα "υπερτιμημένο". Μέχρι που καναδυό περιστατικά με έκαναν κι άλλαξα γνώμη.
Η παρέα γύρω ετερόκλητη. Κι όλο και πλήθαινε. Ένας δικηγόρος, μία μακιγιέρ, ένας επιχειρηματίας, μία διαφημίστρια, ένας πανεπιστημιακός, μία "οικοκυρά", ένας αγρότης, δύο φοιτήτριες, ο φίλος της μίας φαντάρος, ένα ζευγάρι εφοριακών και ένας μεγαλομπακάλης (ιδιοκτήτης σούπερ μάρκετ συστηνόταν) μετά της συμβίας του. Τιτίβιζαν ξέγνοιαστα για τα τρέχοντα και τις διακοπές που τελείωσαν. Μετά ήρθαν τα μεζεδάκια. Η κουβέντα αραίωσε. Η παρέα υποκλίθηκε στις γεύσεις και το κρασί προς στιγμήν, για να ξαναπιάσει την επικαιρότητα μετά με χορτάτη ... διάθεση. Από το Μουντομπάσκετ μέχρι τον πόλεμο στο Λίβανο και τον Γκίντερ Γκράς. Θριαμβολογίες, αναλύσεις, αφορισμοί, διαφωνίες και πάλι απ' την αρχή. Κι ο φιλόσοφος αμέτοχος. Η φοιτήτρια της κοινωνιολογίας (πολέμιος του Γκράς μετά τις αποκαλύψεις, υπέρμαχος της Χεζμπολάχ ενάντια στα κατεστημένα και λάτρης της εθνικής μπάσκετ που -κατά δήλωσή της- πρωτοείδε χθες) αποφάσισε με τον αυθορμητισμό της ηλικίας της να τον βάλει στην κουβέντα.
-Κι εσείς -που σας λένε και φιλόσοφο- τι λέτε για όλα αυτα? τον ρώτησε όλο νάζι.
Ξαφνικά σταμάτησαν όλοι την κουβέντα και κρεμάστηκαν στα χείλη του. Εκείνος -σαν μέγας θεατρίνος που βγαίνει στη σκηνή- δεν βιάστηκε. Άρχισε να μετατοπίζει αργά τα πιάτα από τον χώρο που βρισκόταν μπροστά του. Μετά έβγαλε τελετουργικά ένα στυλό από την τσέπη του. Κι αφού βεβαιώθηκε με μία ματιά ότι είχε την προσοχή όλων, είπε:
- Έχω μία θεωρία. Την αποκαλώ θεωρία της γνώσης και της άγνοιας.
Έφερε το στυλό και έφτιαξε μία κουκίδα στο χάρτινο τραπεζομάντηλο μπροστά του.
- Έστω ότι εδώ έχουμε έναν άνθρωπο ανόητο. Αμόρφωτο. Αδαή. Αγνοεί τα πάντα. Οι γνώσεις του δεν έχουν κύκλο. Είναι απλά μία αυτοτελής κουκίδα. Μικρή κι ασήμαντη.
Ξαναπήρε το στυλό και ζωγράφισε γύρω από την κουκίδα έναν μικρό κύκλο. Η κουκίδα έμενε στο επίκεντρο.
- Εδώ είναι ένας άλλος άνθρωπος. Ξέρει περισσότερα. Όχι πολλά όμως. Η γνώση του έχει ένα μικρό κύκλο. Φανταστείτε αυτόν τον κύκλο να έχει επίκεντρο την κουκίδα του προηγούμενου αλλά να βρίσκεται λίγο πιο ψηλά. Ας πούμε με καλύτερη θέα. Καταλαμβάνει κάποιο χώρο, λοιπόν, ο κύκλος του. Ο ίδιος συνειδητοποιεί ταυτόχρονα ότι η άγνοια του μπορεί να είναι μεγαλύτερη της γνώσης. Γιατί είναι πιο ψηλά και βλέπει καλύτερα.
Το στυλό συνέχισε να φτιάχνει ομόκεντρους κύκλους γύρω από την κουκίδα. Όλο και πιο μεγάλους.
- Κι αυτοί είναι άλλοι άνθρωποι. Με γνώσεις όλο και περισσότερες. Κύκλους μεγαλύτερους. Και έστω κάθε φορά κι ένα επίπεδο ψηλότερους. Όσο αυξάνονται και ανεβαίνουν οι κύκλοι τόσο οι κάτοχοι -καθώς στέκονται στο επίκεντρο τους- συνειδητοποιούν πόσος χώρος μένει ακόμη κενός έξω από το κυκλάκι τους. Πόσο χαώδης είναι η γνώση που αγνοούν (έδειξε με μία κίνηση το υπόλοιπο λευκό και άγραφο τραπεζομάντηλο). Ας πάμε για παράδειγμα, στον μεγαλύτερο κύκλο μας. Τον εξυπνότερο και πιο μορφωμένο της υπόθεσης. Η περιφέρεια στον κύκλο των γνώσεων του αυξημένη. Και φυσικά το δικό του επίκεντρο είναι στην κορυφή. Αλλά ο ίδιος από εκεί έχει μία τρομακτική θέα του "ωκεανού" των γνώσεων που αγνοεί. Κι αυτό τον κάνει πιο συνεσταλμένο. Ας γυρίσουμε τώρα στον αρχικό μας ήρωα. Τον παντελώς ανόητο και αμαθή. Ο δικός του κύκλος ένα κενό σύνολο. Μία απλή κουκίδα βουλιαγμένη στο πιο χαμηλό επίπεδο. Με θέα κοντόφθαλμη. Δεν ξέρει τίποτα. Και πανευτυχής καθώς είναι στην άγνοιά του, δικαιούται να ομιλεί για τα πάντα.
Μετά σήκωσε τελετουργικά το ποτήρι. Γέλασε δυνατά και είπε:
- Στην υγειά της πόρνης της άγνοιας.

Permalink για το "Στην υγειά της πόρνης της άγνοιας!!"

Φεμινίστρια δεν υπήρξα ποτέ. Ίσως γιατί είχα την τύχη να γεννηθώ σε μία χώρα που δεν κακοποιούσε την γυναικεία υπόσταση. Κι άλλωστε η ισότητα πάντα πίστευα ότι είναι μία σχέση που διεκδικείς μέσα από την καθημερινή πρακτική σου. Απαιτείς σεβασμό, πείθεις ότι σου αξίζει και πορεύεσαι. Ανεξαρτήτως φύλου.
Αλλά αυτά μπορείς τελικά να τα σκέφτεσαι αν είσαι Ελληνίδα, Γαλλίδα ή Αμερικάνα. Ή τέλος πάντων, αν έχεις την τύχη να γεννηθείς σε μία γωνιά του πλανήτη, που εξ ορισμού να σε σέβεται ως άνθρωπο. Στο μπλόκ του Οvi (διαβάστε το, αξίζει τον κόπο) ενός εξαίρετου και πολυσχιδούς έλληνα, που ζει στη Φινλανδία ξεκίνησε από χθες μία συζήτηση για το τρισάθλιο έθιμο της κλειτοριδεκτομής. Η ιδέα και η όλη επιχειρηματολογία των κοινωνιών που την συντηρούν με εξοργίζει. Ο Οvi γνωρίζει την κοινότητα των Σομαλών στη Φινλανδία και μεταφέρει εμπειρίες γυναικών που υπέστησαν την επέμβαση.
Το χειρότερο (όχι πως η εμπειρία και οι επιπτώσεις της δεν είναι τρομακτικές από μόνες τους) είναι ότι πρόκειται για εθιμικό δίκαιο. Βαθειά ριζωμένο στην αντίληψη λαών που το θεωρούν κομμάτι του πολιτισμού τους και της θρησκευτικής τους συνείδησης. Κάτι ανάλογο με το βάπτισμα των Χριστιανών σε μικρή ηλικία. Ασύγκριτα διαφορετικό όμως.
Οι γυναίκες των κοινωνιών αυτών αναγκάζονται σε διάφορες μορφές "σεξουαλικού ευνουχισμού" για να υποδηλώσουν την απόλυτη υποταγή τους στον μελλοντικό σύζυγο. Απαρνούνται με τον πιο επικίνδυνο και επώδυνο τροπο το δικαίωμα στην σεξουαλική τους ικανοποίηση με το σκεπτικό ότι έτσι θα υπηρετήσουν καλύτερα τον ρόλο της πιστής συντρόφου και της καλής μητέρας.
Θυμήθηκα ένα ανατριχιαστικό ντοκυμαντέρ που πρόβλήθηκε κάποτε από την κρατική τηλεόραση με μία τέτοια επέμβαση στην Κένυα.
Ένα αυτοσχέδιο χειρουργικό κρεββάτι, ένα ξυράφι και ένα κορίτσι στην εφηβεία του να σφαδάζει αιμόφυρτο. Τα πόδια, τα χέρια και το στόμα της συγκρατούσαν η μητέρα και η αδερφή της.
Παρακολουθώντας το δεν μπορείς παρά να θυμηθείς πόσο τυχερή είσαι όταν έχει γεννηθεί στη σωστή πλευρά της γης. Ή τουλάχιστον στην λιγότερο λάθος. Κι αφού ξεπεράσεις την ανακούφιση και καταπιείς την οργή αρχίζεις να ψάχνεις τον προβληματισμό.

Κάπως έτσι αναζήτησα πηγές και στοιχεία για το τι γίνεται.
Εκατόν πενήντα εκατομμύρια γυναίκες του πλανήτη έχουν υποστεί κλειτοριδεκτομή. Τα στατιστικά στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας λένε ότι καθημερινά έξι χιλιάδες νεαρά κορίτσια υφίστανται αυτόν τον ακρωτηριασμό των εξωτερικών γεννητικών τους οργάνων, δηλαδή περίπου δυο εκατομμύρια το χρόνο.
Οι μαρτυρίες μερικών είναι αποκαλυπτικές:

• Zainab, 23 χρονών σήμερα, υπέστη κλειτοριδεκτομή όταν ήταν 8 χρονών. « Οι δυο αδελφές μου, εγώ και η μητέρα μου πήγαμε να επισκεφτούμε τους συγγενείς μας. Υπέθεσα αρχικά ότι θα πηγαίναμε εκδρομή , αλλά λίγο αργότερα μας ανακοίνωσαν ότι επρόκειτο να υποστούμε ακρωτηριασμό των γεννητικών μας οργάνων. Μια ημέρα πριν την εγχείριση ένα άλλο κορίτσι που ακρωτηριαζόταν πέθανε πάνω στην επέμβαση. Τρομοκρατηθήκαμε πολύ , αλλά οι γονείς μας είπαν ότι ήταν υποχρέωσή μας και γ’ αυτό το κάναμε. Ειλικρινά νομίσαμε ότι θα πεθαίναμε από τον πόνο. Χρειάζεται μια γυναίκα να σου κρατάει δυνατά το στόμα για να μην ουρλιάζεις, δυο να σου κρατάνε το στήθος και άλλες δυο τα πόδια σου. Μετά τον ακρωτηριασμό μας δέσανε πολύ σφιχτά τα πόδια γύρω-γύρω σαν να μαθαίναμε να περπατάμε ξανά. Έπρεπε να κάνουμε μεγάλη προσπάθεια να πάμε στην τουαλέτα. Αν δεν τα καταφέρναμε μέσα σε 10 μέρες , θα υπήρχε μεγάλο πρόβλημα. Υποθέτω ότι ήμασταν πολύ τυχερές! Αναρρώσαμε επιτυχώς και δεν πεθάναμε όπως το άλλο κορίτσι.»
• Οm Gad, 25 χρονών «Ήμουν 9 χρονών όταν μου ακρωτηρίασαν τα γεννητικά μου όργανα. Μου είπαν ότι πρόκειται για ένα σημαντικό γεγονός και οι γονείς μου με προετοίμαζαν λέγοντας: θα σφάξουμε και ένα κοτόπουλο για την περίσταση! Έτσι εγώ νόμιζα ότι θα ήταν κάτι ευχάριστο και διασκεδαστικό. Η εξαδέλφη μου η Zahra υπέστη πρώτη την επέμβαση και την άκουσα να φωνάζει και να κλαίει. Εγώ τρομοκρατήθηκα και γι’ αυτό έπρεπε να με κρατάνε .Ο ειδικός έκατσε μπροστά μου και έκανε την εγχείριση. Ούρλιαξα δυνατά για μια στιγμή και μετά έκανε έναν επίδεσμο από γάζα και βαμβάκι και τον τοποθέτησε στα χείλη του αιδοίου. Κατόπιν έπλενα κάθε μέρα την πληγή με νερό και μετά ψέκαζα επάνω μια σκόνη φτιαγμένη από έντομα. Η κλειτοριδεκτομή είναι απολύτως απαραίτητη και αποτελεί παράδοση. Επειδή τα εξωτερικά γεννητικά όργανα της γυναίκας μεγαλώνουν συνέχεια με την πάροδο του χρόνου και πρέπει να αφαιρούνται σε μικρή ηλικία. Ο λαός μου το κάνει και γι’ αυτό έχω κι εγώ υποχρέωση να το κάνω.»
• Η Deega , μια νεαρή αφρικανή διηγείται ότι ο άντρας της την πρώτη νύχτα του γάμου κάλεσε μια μαία να «την ανοίξει με μαχαίρι» , εφόσον ο ίδιος δεν μπορούσε με την σεξουαλική επαφή. « Εκείνη τοποθέτησε έναν κρόκο αυγού στα χείλη της πληγής , ώστε να μην αισθάνομαι πόνο κατά την επέμβαση. Παρόλα αυτά, πόνεσε πολύ. Ο άντρας βέβαια το απολαμβάνει, αλλά η γυναίκα υποφέρει από τους πόνους. Τώρα πια δεν πονάω. Αλλά να το απολαμβάνω, μου είναι αδύνατο...»
• Η Hibo αναφέρει για την περίοδό της « Η περίοδος μου ερχόταν με πολύ μεγάλη δυσκολία, σταγόνα –σταγόνα και διαρκούσε 10 μέρες το λιγότερο. Μερικές φορές έπρεπε να μου βάλουν κάποιο αναισθητικό βότανο στη μήτρα για να αντέχω τον πόνο. Ο γιατρός πρότεινε να ανοίξει λίγο την οπή του κόλπου , ώστε να τρέχει πιο εύκολα το αίμα , αλλά οι γονείς μου δεν συμφωνούσαν…»
• Ακόμη πιο περιγραφική είναι η μαρτυρία της ειδικής πρέσβειρας των Ηνωμένων Εθνών για την κατάργηση του ακρωτηριασμού των γεννητικών οργάνων, Γουόρις Ντίρι, η βιογραφία της οποίας έγινε βιβλίο που κυκλοφόρησε και στη χώρα μας. « Την εγχείρηση μου την έκανε μια γριά τσιγγάνα, που στην κοινότητά μας την θεωρούμε σημαντικό πρόσωπο, αλλά εγώ την θεωρούσα φόνισσα. Την νύχτα πριν την κλειτοριδεκτομή μου , η μητέρα με συμβούλεψε να μην πιω πολύ νερό η γάλα για να μην χρειαστεί να ουρήσω. Εκείνο το βράδυ η οικογένεια ασχολήθηκε περισσότερο μαζί μου, αυτή ήταν η παράδοση. Πριν ακόμη χαράξει με ξύπνησαν για την εγχείρηση …Πήγαμε σε μια απομακρυσμένη περιοχή , ανάμεσα σε θάμνους. Η μητέρα κάθισε σε ένα βράχο και μου έδωσε να δαγκώσω μια ρίζα δέντρου. …Η τσιγγάνα έχωσε τα δάχτυλά της σ’ ένα ταγάρι που φορούσε κι έβγαλε μια σπασμένη λεπίδα ξυραφιού. Έφτυσε πάνω της και την σκούπισε στη ποδιά της . Αφού την καθάρισε, μου έδεσε τα μάτια με ένα μαντήλι για να μη βλέπω. Το επόμενο πράγμα που ένοιωσα ήταν να κόβουν τη σάρκα μου …άκουσα τον πνιχτό ήχο της λεπίδας που πριόνιζε πέρα-δώθε το δέρμα μου. …Τα πόδια μου άρχισαν να τρέμουν και να τραντάζομαι ανεξέλεγκτα. Προσευχήθηκα να τελειώσει γρήγορα . Κι έτσι έγινε, γιατί λιποθύμησα…όταν ξύπνησα αντιμετώπισα σοβαρό πρόβλημα ούρησης…το μόνο άνοιγμα που είχε μείνει για τα ούρα και το αίμα της περιόδου, ήταν μια μικροσκοπική τρύπα με διάμετρο ενός σπιρτόξυλου… »

Σε μία εξαιρετική ιστορική προσέγγιση του "εθίμου" η ιστορικός Αριάδνη Γερούκη αναφέρει:

Η ιστορική καταγωγή του εθίμου του σεξουαλικού ακρωτηριασμού χάνεται κάπου ανάμεσα στη σημιτική και αιγυπτιακή παράδοση. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι τον 5^ο αιώνα π.Χ. , οι Φοίνικες, οι Χετταίοι και οι Αιθίοπες πραγματοποιούσαν κλειτοριδεκτομή στα κορίτσια τους. Το έθιμο παρατηρήθηκε από ιστορικούς-ανθρωπολόγους ερευνητές στις τροπικές ζώνες της Αφρικής, στις Φιλιππίνες, στις φυλές του Αμαζονίου, στους Ίνκας του Μεξικού , στους Αβοριγίνες της Αυστραλίας…Ο Στράβων αναφέρεται στη «γυναικεία περιτομή» στην Ερυθρά Θάλασσα, «όπως έπρατταν οι Ιουδαίοι».Ο Έλληνας γεωγράφος Αγαθαρχίδης , στην πτολεμαϊκή εποχή , περιγράφοντας τους Τρωγλοδύτες , φυλή εγκατεστημένη στα παράλια της Ερυθράς Θάλασσας, γράφει: «Έχουν έθιμο να κόβουν μέρη των γεννητικών τους οργάνων , όπως έκαναν οι Αιγύπτιοι. Γι’ αυτό οι Έλληνες τους ονομάζουν κολοβούς ».
Στον ελληνορωμαϊκό κόσμο υπάρχουν σπάνιες αναφορές της πράξης, ως θεραπευτικού μέτρου , ίσως κατά ορισμένων μορφών καρκίνου. Στην ποινική νομοθεσία των βυζαντινών (Εκλογή Ισαύρων), συναντούμε και την περίφημη «καυλοκοπία», σαν ποινή κατά των αρρένων κτηνοβατών… Βλέπουμε λοιπόν ότι η πρακτική ξεπερνά ιστορικά και γεωγραφικά την περιοχή του Ισλάμ, το οποίο ωστόσο την έχει «χρεωθεί» τους τελευταίους αιώνες, καθότι απαντάται πρωτίστως σε περιοχές της μουσουλμανικής Αφρικής. και της Ινδονησίας. Πάντως, δεν μπορούμε να μιλάμε για ένα αυστηρά μουσουλμανικό έθιμο, εφόσον απουσιάζει από την περιοχή του «σκληρού πύρινα» του Ισλάμ (Ιράν, Ιράκ), ενώ αντίθετα παρατηρείται ακόμη και σε μη μουσουλμανικούς πληθυσμούς, όπως στους Κόπτες χριστιανούς της Αιθιοπίας και της Αιγύπτου, στους αυτόχθονες του Αμαζονίου, των Φιλιππίνων , του Μεξικού και της Αυστραλίας, κλπ. Επιπλέον δεν υπάρχει καμιά αναφορά σεξουαλικού ακρωτηριασμού των γυναικών μέσα στο Κοράνι .

Τελετουργικό

Η κλειτοριδεκτομή είναι ένα θέμα «ταμπού» και τα υποψήφια θύματα αγνοούν τι θα υποστούν κατά τη διάρκεια της τελετής. Νομίζουν ότι θα είναι κάτι σαν μεγάλη γιορτή με πολλά δώρα…Τα «εργαλεία» της επέμβασης ,σχεδόν ποτέ αποστειρωμένα, είναι απλά σπασμένα γυαλιά, λεπίδες, ξυράφια, σκουριασμένα μαχαίρια, σουγιάδες, νύχια δακτύλων, αιχμηρές πέτρες, αγκάθια ακακίας και ο, τι άλλο βρεθεί πρόχειρο. Οι πρωτόγονες αυτές εγχειρήσεις μπορούν να οδηγήσουν στο θάνατο τα κορίτσια, είτε από το σοκ, είτε από τις μολύνσεις, είτε από επακολουθήσασα αιμορραγία. Την επέμβαση διενεργούν άτομα με ειδικές" μαγικές" δυνάμεις, εξέχοντα πρόσωπα της κοινότητας, συνήθως ηλικιωμένες γυναίκες που εκτελούν χρέη μαίας, θεραπεύτριας και μάγισσας.. Συνήθως λαμβάνει χώρα τη νύχτα, η τα χαράματα, μακριά από το χωριό , για να μην ακουστούν οι κραυγές των κοριτσιών και φοβηθούν τα άλλα που έπονται…Το προηγούμενο βράδυ έχει προηγηθεί και μια μικρή οικογενειακή γιορτή για το γεγονός και έχει σφαχτεί και το απαραίτητο κοτόπουλο για την περίσταση. Κατόπιν η κοπέλα παραμένει απομονωμένη σε μια καλύβα, μακριά από το χωριό μέχρι να κλείσουν οι πληγές της. Τότε πλέον επιστρέφει «καθαρή» η έφηβη στο χωριό. Η ηλικία των κοριτσιών που ακρωτηριάζονται αρχίζει από τεσσάρων μέχρι δώδεκα περίπου ετών, αλλά έχει αναφερθεί και μέχρι τα τριάντα.

Η δυτική υποκρισία

Σε αρκετές δυτικές χώρες η νομοθεσία αντιμετωπίζει πλέον την κλειτοριδεκτομή ως ποινικό αδίκημα. Σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα (Γερμανία για παράδειγμα) θεωρείται απόπειρα ανθρωποκτονίας. Σε άλλες (Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο) ανάλογες υποθέσεις αντιμετωπίζονται ως ελαφριές σωματικές βλάβες με υπεύθυνους τους γονείς που "πέφτουν στα μαλακά".
Η περιβόητη 8η Μαρτίου, εθιμοτυπικά αφιερωμένη στις Γυναίκες σηματοδοτεί για τις χώρες αυτές μέρα ομαδικών κλειτοριδεκτομών πανηγυρικού τύπου. Πέρυσι 50.000 κορίτσια την γιόρτασαν έτσι. Όχι στη Σομαλία ή στην Κένυα. Αλλά στην Ευρώπη. Σε άθλια αυτοσχέδια ιατρεία που δεν μάθαμε ποτέ, την ώρα που εμείς οι υπόλοιπες αναζητούσαμε την "μπάμπω" ή το κόκκινο τριαντάφυλλο μίας γιορτής χωρίς νόημα.
Ο Οvi ρωτούσε με αγωνία τι στοιχεία υπάρχουν για την Ελλάδα. Από όσο έψαξα κατέληξα στο εξής συμπέρασμα: Στην Ελλάδα παραδόξως το θέμα δεν "υπάρχει". Η νομοθεσία προφανώς το παρέλειψε ως αδίκημα. (Οι δικηγόροι ίσως μας διαφωτίσουν περισσότερο) Ακόμη και στις αιτήσεις χορήγησης ασυλίας (υπήρξε προ ετών περίπτωση στο Λαύριο) δεν δεχόμαστε να παράσχουμε άσυλο, προκειμένου κάποια να γλιτώσει την κλειτοριδεκτομή. Κοινωνίες της οπισθοδρόμησης και των πολιτιστικών εγκλημάτων από τη μιά. Κοινωνίες της υποκρισίας και της αδιαφορίας από την άλλη.

Permalink για το "Κλειτοριδεκτομή ή η ατυχία να είσαι γυναίκα σε κάποιες κοινωνίες"